Hai dấu hiệu cảnh báo học sinh bị bắt cóc online

Đại tá Nguyễn Minh Hiển, Trưởng khoa Nghiệp vụ, Học viện Cảnh sát nhân dân, cho biết đây là vấn đề nổi cộm và gây bức xúc nhất hiện nay, bên lề Diễn đàn Kết nối và Tập huấn an toàn số học đường (Cyber CARE Summit), tại trường Phổ thông Song ngữ liên cấp Wellspring, sáng 21/10. Tội phạm thường nhắm tới học sinh, sinh viên vì nhóm này thiếu kỹ năng tự bảo vệ mình, dễ bị lợi dụng và thao túng tâm lý.

Theo bà Nguyễn Thuận Hải, Trưởng Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111, trong 10 tháng qua, đơn vị này đã kết nối và hỗ trợ can thiệp hơn 1.910 vụ trẻ em bị xâm hại, trong đó hàng chục vụ trên môi trường mạng, tăng khoảng 20% so với năm ngoái.

Ông Hiển nhận định các thủ đoạn, công nghệ ngày càng tinh vi và liên tục thay đổi, song phổ biến nhất vẫn là tấn công, thao túng tâm lý. Kẻ xấu thường giả danh công an, đưa thông tin sai sự thật như liên quan ma túy, rửa tiền, tội phạm, làm cho các em sợ sệt, hỗn loạn tâm lý, rồi yêu cầu ngắt kết nối với gia đình, sau đó chuyển tiền.

Theo ông, có hai dấu hiệu nhận diện hành vi bắt cóc online. Đầu tiên là cuộc gọi số lạ từ "công an, kiểm sát viên". Ông Hiển nhấn mạnh "không cơ quan công an, kiểm sát nào làm việc qua điện thoại", mà đều gửi giấy mời kèm thời gian, địa điểm. Vì vậy, các em cần nhanh chóng ngắt kết nối khi gặp hình thức này.

Dấu hiệu thứ hai là con cái đột nhiên xin một khoản tiền lớn, chẳng hạn nói để đóng học. Phụ huynh nên cảnh giác, gọi điện thoại thường (không qua mạng xã hội như facebook, zalo), dùng những câu hỏi riêng tư để xem có đúng con em mình hay không, nhắn con gửi định vị để có mặt kịp thời.

Từ thực tế này, ông Hiển nhấn mạnh nguyên tắc không để học sinh, sinh viên một mình giải quyết vấn đề, đồng thời cần trang bị cho các em kỹ năng tự bảo vệ.

Cô Lê Thị Mai Hương, Phó tổng hiệu trưởng trường Wellspring, cho biết đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Chẳng hạn, nội dung an toàn số được lồng ghép trong chương trình kỹ năng sống, các hoạt động giáo dục và sinh hoạt lớp, giúp học sinh biết cách kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tìm người hỗ trợ khi gặp nguy hiểm.

Ngoài giáo viên chủ nhiệm, trường còn có Ban An toàn học đường, bộ phận tham vấn tâm lý và các kênh như email, số hotline để kịp thời phát hiện, hỗ trợ các em.

Ở góc độ tâm lý, bà Lê Anh Lan, chuyên gia Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam, khuyên phụ huynh bình tĩnh, lắng nghe ý kiến của con em, thay vì vội đổ lỗi hoặc nghi ngờ những gì các em chia sẻ. Sau đó, bố mẹ cố gắng phân tích và diễn giải cho con hiểu.

Còn bà Nguyễn Thuận Hải khuyến khích học sinh, sinh viên có niềm tin vào sự hỗ trợ của người thân, thầy cô...

"Các em có thể gọi Tổng đài 111. Khi có bất cứ dấu hiệu, nguy cơ nào, hãy dũng cảm, luôn tin tưởng ở những người có thể giúp các em", bà nói.