Hành trình của cô giáo vẽ 'bản đồ lòng trắc ẩn' bên dòng Ngàn Sâu

Giữa miền sơn cước Hương Khê, nơi dòng Ngàn Sâu ngày ngày chảy qua những cánh rừng xanh thẳm, cô giáo Lê Thị Thanh Nga (giáo viên môn Địa lí, Trường THPT Hương Khê, Hà Tĩnh) đã lặng lẽ dành hơn 20 năm tuổi nghề để gieo tri thức và vun bồi lòng nhân ái cho biết bao thế hệ học trò.

Ở ngôi trường vùng xa ấy, người ta nhắc đến cô không chỉ bởi những thành tích chuyên môn đáng nể, mà còn bởi những câu chuyện tử tế khiến học trò đi qua nhiều năm tháng vẫn nhớ như một phần ký ức đẹp nhất tuổi học trò.

Người “giữ lửa” trên bản đồ học trò giỏi

Hơn hai thập kỷ đứng lớp, cô Lê Thị Thanh Nga đã trở thành một trong những giáo viên cốt cán môn Địa lí của ngành Giáo dục Hà Tĩnh. Tốt nghiệp đại học năm 2004, hoàn thành chương trình thạc sĩ năm 2018, cô dành gần trọn tuổi trẻ cho bục giảng vùng sơn cước Hương Khê.

Đồng nghiệp nói về cô bằng sự nể phục của những người hiểu rõ áp lực nghề giáo ở miền núi. Suốt 13 năm liên tục, từ 2012 đến 2025, cô đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Không chỉ giỏi chuyên môn, cô còn là người bền bỉ đổi mới phương pháp dạy học với 11 sáng kiến kinh nghiệm cấp ngành, trong đó có đề tài được xếp loại xuất sắc.

Với học trò, những giờ Địa lí của cô chưa bao giờ khô khan. Những bài học về địa tầng, khí hậu, sông núi được kể bằng hơi thở của đất, bằng lịch sử và số phận con người. Có lẽ vì thế mà ở ngôi trường miền núi này, môn Địa lí nhiều năm liền trở thành điểm sáng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.

Dấu ấn lớn nhất của cô nằm ở thành tích đào tạo mũi nhọn với 44 học sinh đạt giải cấp tỉnh, trong đó có 1 giải Nhất và 1 giải Nhì học sinh giỏi Quốc gia. Đó là kết quả mà ngay cả nhiều trường ở khu vực thành phố cũng phải mơ ước.

Điều khiến đồng nghiệp quý trọng hơn cả là tinh thần không ngừng tự làm mới mình của nữ giáo viên vùng cao. Trong giai đoạn chuyển đổi số và đổi mới chương trình giáo dục, cô tham gia xây dựng ngân hàng đề thi trực tuyến cho học sinh lớp 12, tích cực ứng dụng công nghệ vào dạy học, đạt nhiều giải thưởng về bài giảng E-learning và dạy học tích hợp liên môn.

Giữa nhịp đổi thay của giáo dục hiện đại, cô giáo vùng sơn cước ấy vẫn giữ cho mình một nỗi lo rất giản dị: sợ tụt lại phía sau học trò. “Tôi luôn nghĩ mình phải thay đổi để theo kịp các em. Học sinh vùng núi cũng cần được tiếp cận những phương pháp học tập tốt nhất để có cơ hội cạnh tranh công bằng”, cô Nga chia sẻ.

Không chỉ được ghi nhận ở chuyên môn, cô còn là điển hình tiên tiến cấp ngành giai đoạn 2020 – 2025, được nhận Bằng khen của Bộ GD&ĐT và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh vì những đóng góp trong phong trào đổi mới, sáng tạo dạy và học.

Nhưng có lẽ, điều làm nên dấu ấn riêng của cô giáo Lê Thị Thanh Nga không nằm ở những tấm bằng khen được treo trang trọng trong phòng làm việc. Mà nằm ở cách cô bước xuống bục giảng để đi vào cuộc đời học trò.

Chiếc áo phao và bài học về sự tử tế

Trong ký ức của nhiều thế hệ học sinh Trường THPT Hương Khê, câu chuyện về chiếc áo phao mùa đông năm 2011 vẫn được nhắc lại như một “huyền thoại” nhỏ của tình thầy trò.

Năm ấy, cô Nga lần đầu chủ nhiệm lớp 12A1. Một đợt rét đậm tràn về miền núi Hương Khê. Trong giờ học, cô chú ý đến một nam sinh gầy gò liên tục run lên vì lạnh dưới chiếc áo đồng phục mỏng.

Tìm hiểu mới biết, bố em mất sớm, mẹ một mình bán rau nuôi hai anh em ăn học. Một chiếc áo ấm đủ dày với gia đình em khi ấy là điều quá xa xỉ.

Đêm hôm đó, cô giáo trẻ trằn trọc không ngủ. Khi ấy, vợ chồng cô vẫn ở khu tập thể, cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng cô hiểu mình không thể đứng ngoài cái lạnh của học trò. Sáng hôm sau, hai vợ chồng chắt chiu tiền mua cho em một chiếc áo phao mới.

Điều khiến cô băn khoăn nhất lại không phải giá trị món quà, mà là làm sao để cậu học trò nghèo không cảm thấy bị tổn thương lòng tự trọng. Cô nhắn em đến khu tập thể để nhờ chút việc. Đúng như dự đoán, khi nhìn thấy chiếc áo mới, cậu học trò bối rối và từ chối nhận.

Lúc ấy, cô chỉ nhẹ nhàng nói: “Sau này khi trưởng thành, nếu có điều kiện, em hãy giúp lại một người khác như hôm nay cô giúp em”. Câu nói giản dị ấy đã theo cậu học trò suốt nhiều năm sau.

Chiếc áo phao năm ấy không chỉ giúp em vượt qua mùa đông giá rét, mà còn gieo vào lòng cậu học trò một bài học về sự tử tế và lòng biết ơn. Với cô Nga, yêu thương học trò chưa bao giờ dừng lại ở những lời động viên trên lớp.

Nhiều năm qua, cô đã âm thầm kết nối hỗ trợ cho hàng chục học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Có học sinh mắc bệnh hiểm nghèo được cô vận động hỗ trợ hàng chục triệu đồng để chữa trị. Có em đỗ đại học nhưng đứng trước nguy cơ bỏ học vì mẹ bệnh nặng, cô lại đứng ra kêu gọi giúp đỡ.

Đặc biệt, cô duy trì hỗ trợ dài hạn cho 19 học sinh khó khăn với mức từ 300.000 – 500.000 đồng mỗi tháng trong suốt 3 năm THPT. Với người khác, đó có thể chỉ là những con số. Nhưng với học trò miền núi, đó là cơ hội để giấc mơ không bị dang dở giữa chừng.

Em Nguyễn Thị Mai – cựu học sinh từng đạt giải Quốc gia xúc động nhớ lại: “Khi bố em gặp tai nạn nặng, gia đình gần như kiệt quệ. Chính cô Nga đã đứng ra kết nối giúp đỡ để em có thể tiếp tục đi học. Cô dạy em rằng tri thức phải đi cùng lòng nhân ái”.

Trong những đợt lũ lớn ở miền Trung, người ta lại thấy cô cùng học sinh gom sách vở, áo quần gửi đến vùng ngập lũ. Với cô, giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là dạy học trò biết sẻ chia với cộng đồng.

Giữa miền sơn cước Hương Khê, nơi dòng Ngàn Sâu vẫn lặng lẽ bồi đắp phù sa cho đôi bờ, cô giáo Lê Thị Thanh Nga cũng đang âm thầm vẽ nên một “bản đồ lòng trắc ẩn” của riêng mình.

Trên bản đồ ấy, có tri thức, có nghị lực và có cả những bàn tay biết nâng đỡ những phận người yếu thế. Để rồi nhiều năm sau, khi rời mái trường vùng núi, thứ học trò nhớ nhất có thể không phải là một công thức hay một bài giảng.

Thầy Hồ Đức Cương – Hiệu trưởng Trường THPT Hương Khê nhận xét: “Dù hoàn cảnh đời sống vẫn đang còn khó khăn nhưng cô Nga là tấm gương kết hợp hài hòa giữa bản lĩnh chuyên môn và sự tận tụy của một người mẹ. Cô không chỉ truyền kiến thức tốt mà còn truyền động lực để học sinh miền núi tự tin bước ra thế giới”.