Hành trình vượt sông tìm chữ của học trò ở Ngòi Hoa

Với nhiều học sinh thôn Ngòi Hoa, xã Mường Hoa (Phú Thọ), hành trình đến lớp mỗi ngày không bắt đầu trên một con đường bằng phẳng mà bằng chuyến thuyền vượt sông, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm khi mưa bão.

Hành trình vượt sông “tìm chữ” và nỗi lo mỗi mùa mưa bão

Nhà có hai con đang tuổi đến trường, một em học lớp 3, một em học lớp 9, nhiều năm nay chị Đinh Thị Huyên, thôn Ngòi Hoa đã quen với việc mỗi ngày học của các con gắn với những chuyến thuyền qua sông. Nếu thời tiết thuận lợi, từ nhà sang phía bên kia mất khoảng 15 phút. Khoảng thời gian nghe qua không dài, nhưng với người mẹ có hai con nhỏ, đó là 15 phút luôn đi cùng sự thấp thỏm.

Chị Huyền chia sẻ: “Mưa thì vẫn cố gắng đưa các con qua để đi học. Nhưng nếu giông bão, thấy không bảo đảm an toàn thì gia đình phải cho các con nghỉ”. Điều chị mong mỏi lâu nay rất giản dị, có một cây cầu hoặc ít nhất có phương tiện đưa đón đủ an toàn để những đứa trẻ không phải đánh đổi sự an toàn mỗi khi muốn đến lớp.

Thầy Bùi Thanh Quang, Tổ trưởng phụ trách khối Tiểu học, điểm trường thôn Suối Hoa, Trường Tiểu học Mường Hoa, cho biết hiện thôn Ngòi Hoa có khoảng hơn 40 em học sinh ở cả cấp tiểu học và THCS. Việc đi học bằng thuyền không phải câu chuyện mới của thế hệ này.

Theo thầy Quang, từ thời cha mẹ các em khi còn nhỏ, người dân đã phải vượt sông, vượt vùng lòng hồ để đến trường. Đến nay, hành trình ấy tiếp tục được lặp lại với thế hệ con cháu. Bên cạnh đó, nếu ở nơi khác, tan học đồng nghĩa với việc phụ huynh có thể tranh thủ một ngày lao động rồi quay lại đón con nhưng tại Ngòi Hoa, việc đưa con tới trường kéo theo một bài toán khác.

Sau khi đưa trẻ qua sông vào buổi sáng, nhiều phụ huynh không trở về nhà mà ở lại phía bên kia chờ đến trưa để đón con. Bởi nếu quay về rồi lại tiếp tục đi đón, số chuyến thuyền tăng gấp đôi, kéo theo nhiên liệu, chi phí và thời gian di chuyển. Vì vậy, với không ít gia đình, cách ít tốn kém hơn lại là dành gần như cả buổi sáng chỉ để chờ con tan học.

“Thường phụ huynh đưa con sang từ sáng rồi ở lại để chờ đón các cháu về”, thầy Quang cho biết. Nhưng phía sau thời gian chờ đợi ấy lại là một hệ lụy khác. Khi một người lớn trong gia đình phải dành nhiều thời gian mỗi ngày cho việc đưa đón con, họ khó duy trì công việc ổn định. Với những hộ vốn chủ yếu sống dựa vào lao động nông nghiệp và những công việc có thu nhập không cao, thời gian mất đi trên hành trình đưa trẻ đến trường tiếp tục trở thành gánh nặng đối với đời sống gia đình. Bởi vậy, ở Ngòi Hoa, một chuyến đi học không chỉ là câu chuyện của trẻ nhỏ, đó còn là lịch làm việc, thu nhập và nỗi lo thường trực của cả bậc cha mẹ.

Thực tế, việc đi học bằng đường thủy ở Mường Hoa đã được chính quyền địa phương quan tâm. Tháng 11/2025, Công an xã Mường Hoa phối hợp UBND xã và doanh nghiệp trao hàng trăm áo phao, đồng thời hướng dẫn kỹ năng an toàn đường thủy cho người dân, học sinh tại khu vực cảng Ngòi Hoa. Học sinh được hướng dẫn cách mặc áo phao, lên xuống thuyền và những nguyên tắc an toàn khi di chuyển trên mặt nước. Nhưng áo phao chỉ giúp giảm bớt một phần nguy cơ, với những gia đình phải đều đặn đưa con qua sông suốt nhiều năm, điều mong mỏi vẫn là một giải pháp căn cơ hơn cho con đường đến trường.

Giải “bài toán” giữ học sinh ở lại lớp học

Sau đợt sắp xếp mạng lưới trường lớp năm 2026, xã Mường Hoa thực hiện tổ chức lại các cơ sở giáo dục theo từng cấp học. Trước sắp xếp, toàn xã có 6 trường với 66 nhóm, lớp và 1.677 trẻ, học sinh. Trong đó, cấp tiểu học có 623 học sinh và THCS có 646 học sinh.

Sau sắp xếp, 6 trường được tổ chức lại thành 3 trường, gồm Trường Mầm non Mường Hoa, Trường Tiểu học Mường Hoa và Trường THCS Mường Hoa. Việc giảm đầu mối quản lý được thực hiện song song với duy trì các phân hiệu, điểm trường trên những địa bàn cần thiết.

Đối với Trường Tiểu học Mường Hoa, điểm chính đặt tại thôn Mường Ngau, có một phân hiệu tại thôn Mường Thăm và một điểm trường tại thôn Suối Hoa. Trường THCS Mường Hoa cũng có điểm chính tại Mường Ngau, một phân hiệu ở Mường Đạy và một điểm trường tại Suối Hoa. Việc duy trì những điểm học này có ý nghĩa đặc biệt với một địa bàn bị chia cắt bởi lòng hồ như Mường Hoa.

Khi thời tiết đẹp, mọi thứ có thể diễn ra theo nhịp quen thuộc. Nhưng chỉ cần giông bão hoặc điều kiện mặt nước không bảo đảm, sự lựa chọn của gia đình chỉ có thể là cho con nghỉ học để tránh rủi ro. Không phụ huynh nào muốn việc học của con bị gián đoạn, song cũng không người mẹ nào muốn đặt con vào một chuyến đi mà bản thân biết có thể nguy hiểm. Cũng từ thực tế này, phụ huynh và giáo viên mong muốn việc tổ chức ăn bán trú cho học sinh được quan tâm.

Nếu trẻ có thể ở lại trường ăn trưa, phụ huynh sẽ không phải dành cả buổi sáng chờ đợi để đưa con về giữa ngày. Số chuyến đi trên mặt nước có thể giảm xuống, đồng nghĩa giảm chi phí, thời gian và phần nào hạn chế nguy cơ khi phải di chuyển nhiều lần. Quan trọng hơn, bán trú có thể giúp học sinh ở xa duy trì việc học ổn định hơn.

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa trong bối cảnh sau sắp xếp trường lớp. Tinh gọn đầu mối quản lý mới chỉ là một phần của bài toán. Với những nơi địa hình đặc thù, điều quyết định vẫn là làm thế nào để học sinh đến được trường, ở lại trường và học tập an toàn.

Ông Đinh Sơn Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Hoa cho biết: “Chính quyền địa phương xác định giáo dục luôn là một trong những lĩnh vực được ưu tiên quan tâm. Trước những khó khăn mà học sinh xóm Ngòi (Ngòi Hoa - PV) đang phải đối mặt trên hành trình đến trường, xã tiếp tục giao các bộ phận chuyên môn rà soát, tham mưu và đề xuất giải pháp phù hợp.

Đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm khảo sát, xem xét phương án xây dựng cầu nối hai bờ, từng bước loại bỏ những nguy cơ mất an toàn khi học sinh đi học. Song song với đó, địa phương tiếp tục chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, cải thiện điều kiện dạy và học, hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn”.

Năm học mới đã bắt đầu, nhưng hành trình đến lớp của những đứa trẻ ở Ngòi Hoa vẫn là nỗi canh cánh đối với nhiều gia đình. Người dân nơi đây chỉ mong một ngày không xa, những chuyến thuyền chông chênh sẽ được thay bằng những cây cầu vững chãi, để con đường đến trường của các em bớt nhọc nhằn và những ước mơ từ vùng lòng hồ có thêm cơ hội vươn xa.