Họa sĩ người Anh đối thoại bền bỉ cùng văn hóa Việt

Hơn 12 năm gắn bó với Việt Nam, họa sĩ John Lester (người Vương quốc Anh) đã biến hội họa thành cuộc đối thoại bền bỉ với văn hóa Việt, nơi mỗi bức tranh không chỉ tái hiện cảnh sắc mà còn gửi gắm sự đồng cảm với con người, truyền thống và đời sống tinh thần của một dân tộc.

Lắng nghe Việt Nam

Triển lãm cá nhân “Việt Nam – Niềm đam mê khám phá” của John Lester diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đang thu hút đông đảo công chúng đến thưởng lãm những góc nhìn độc đáo của một người ngoại quốc nhận diện Việt Nam.

Triển lãm không chỉ giới thiệu một hành trình sáng tạo, mà còn mở ra câu chuyện về cách một nghệ sĩ phương Tây tiếp cận, cảm nhận và đối thoại với văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ hội họa.

John Lester không đến Việt Nam theo một kế hoạch đã được định sẵn. Cơ duyên ấy bắt đầu từ cuộc gặp gỡ với người vợ Việt Nam khi anh đang sinh sống tại London. Qua những câu chuyện về quê hương, một đất nước phương Đông xa xôi dần hiện lên với nhiều điều hấp dẫn, khơi gợi trong anh mong muốn được tự mình khám phá.

Quyết định rời miền quê thanh bình nước Anh để đến Hà Nội, John Lester bước vào một thế giới hoàn toàn khác, nơi những con phố cổ đông đúc, tiếng rao buổi sớm, những mái đình, ngôi chùa, những khu chợ tấp nập và nhịp sống luôn chuyển động. Sự khác biệt ấy không tạo nên khoảng cách, mà trở thành động lực để anh tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, phong tục, tín ngưỡng và đời sống văn hóa người Việt.

Suốt hơn 12 năm qua, Việt Nam trở thành chủ đề xuyên suốt trong hành trình sáng tạo của John Lester. Anh không chỉ đi nhiều nơi để tìm chất liệu hội họa, mà còn dành thời gian quan sát đời sống, gặp gỡ con người và lắng nghe những câu chuyện của từng vùng đất. Từ đó, tranh của anh dần vượt khỏi cảm nhận của một người lữ khách để mang hơi thở của những trải nghiệm được tích lũy.

Nếu nhiều họa sĩ tìm đến vẻ đẹp thị giác, John Lester lại hướng đến những tầng sâu tinh thần. Giới chuyên môn nhận xét, phần lớn tác phẩm của anh nghiêng về khía cạnh chiêm nghiệm. Anh thường khắc họa con người trong những khoảnh khắc nguyện cầu, còn ngay cả các bức phong cảnh cũng gợi cảm giác an nhiên, tĩnh tại.

Trong tranh của John Lester, Việt Nam hiện lên nhiều sắc thái. Đó là những cánh đồng trải dài, những miền sơn cước hùng vĩ, biển trời khoáng đạt, Vịnh Hạ Long trong đêm trăng hay nhịp sống sôi động của phố thị. Những khung cảnh ấy không chỉ được tái hiện bằng màu sắc, mà còn được đặt trong dòng chảy lịch sử và cảm xúc.

Bên cạnh thiên nhiên là những biểu tượng văn hóa đã trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tác của anh. Đó là tà áo dài, chiếc nón lá, đóa sen, nét chữ Nôm, nghề thủ công truyền thống hay trang phục đặc trưng của đồng bào các dân tộc. Dưới góc nhìn của một nghệ sĩ phương Tây, những hình ảnh quen thuộc không bị lạ hóa, mà được thể hiện bằng sự trân trọng và đồng cảm.

Triển lãm cũng cho thấy sự đa dạng trong ngôn ngữ tạo hình của John Lester. Dù là sơn dầu, acrylic, tranh 3D hay phấn màu, các tác phẩm đều hướng đến việc truyền tải cảm xúc hơn là phô diễn kỹ thuật. Những mảng màu mạnh mẽ hòa cùng các gam màu dịu nhẹ tạo nên nhịp điệu riêng, giàu sức gợi và đủ sâu người xem thấy một khoảng lặng.

Nhịp cầu của sự thấu hiểu

Ngoài hội họa, John Lester còn là hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc. Ông đã viết, minh họa và xuất bản nhiều truyện ngắn, tập thơ. Các tác phẩm của anh từng được giới thiệu tại Vương quốc Anh, Pháp và Việt Nam.

Trước triển lãm lần này, năm 2025, John Lester từng đưa các tác phẩm đến trưng bày tại Ga Hà Nội và Ga Long Biên. Điều đặc biệt trong các sáng tác của John Lester không nằm ở việc một họa sĩ nước ngoài vẽ về Việt Nam, mà ở cách anh nhận diện và lựa chọn đối thoại với văn hóa Việt thay vì chỉ quan sát hay mô tả.

Anh không tìm kiếm những hình ảnh lạ mắt để gây ấn tượng. Ngược lại, John Lester trở đi trở lại với những biểu tượng đã ăn sâu trong đời sống người Việt như áo dài, hoa sen, nón lá hay những khoảnh khắc mang đậm đời sống tâm linh. Sự lặp lại ấy đi sâu vào bản chất của văn hóa hơn là dừng lại ở vẻ đẹp bên ngoài.

Là một họa sĩ phương Tây, John Lester đặc biệt đề cao vai trò truyền thống trong sáng tạo nghệ thuật. Theo anh, dù cách nhìn của mình có khác với các họa sĩ Việt Nam nhưng đều chung nhau ở mong muốn gìn giữ và tôn vinh giá trị văn hóa lâu đời.

Có lẽ vì thế, tranh của John Lester tạo cảm giác vừa quen vừa lạ. Quen bởi những hình ảnh rất Việt Nam, nhưng lạ ở cách chúng được nhìn bằng con mắt của một người đến từ nền văn hóa khác. Sự khác biệt ấy đã tạo nên cuộc đối thoại thú vị giữa hai không gian văn hóa, nơi hội họa trở thành chiếc cầu nối của sự thấu hiểu.

John Lester cho biết, điều anh mong muốn không chỉ là giới thiệu vẻ đẹp của Việt Nam, mà còn truyền đi những rung cảm từ chính những trải nghiệm của mình. Qua từng bức tranh, người xem có thể cảm nhận sự tĩnh lặng của đêm trăng trên Vịnh Hạ Long, lắng nghe tiếng dế giữa núi rừng, hình dung mùi khói hương bảng lảng hay bắt gặp những cánh bướm chập chờn nơi bản làng vùng cao.

Ước muốn ấy cho thấy hội họa, với John Lester không đơn thuần là nghệ thuật thị giác. Đó còn là phương tiện lưu giữ ký ức, truyền tải cảm xúc và kết nối con người vượt qua những khác biệt về ngôn ngữ và biên giới.

Triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” không chỉ là điểm dừng của một chặng đường sáng tạo, mà còn đánh dấu thêm một bước trong hành trình khám phá văn hóa Việt của người họa sĩ Anh. Qua từng lớp màu và từng nét cọ, John Lester không kể câu chuyện của riêng mình, mà mở ra một cuộc đối thoại giữa hai nền văn hóa. Ở đó, sự khác biệt không tạo nên khoảng cách, mà trở thành điểm khởi đầu của sự sẻ chia và đồng cảm.