Hội thảo khoa học Quản lý đất đai toàn quốc lần thứ 4: Đổi mới quản trị để khơi thông nguồn lực đất đai trong kỷ nguyên số

Đây là diễn đàn khoa học quy mô lớn quy tụ đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm thảo luận giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên đất trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh đất đai là nguồn lực đặc biệt của quốc gia, giữ vai trò nền tảng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh môi trường và quốc phòng. Hội thảo diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi Luật Đất đai năm 2024 được triển khai, cùng với sự thúc đẩy mạnh mẽ của Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo GS.TS. Nguyễn Thị Lan, quản trị đất đai cần chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu. Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS) đang mở ra nhiều cơ hội theo dõi biến động, quy hoạch và định giá đất. Dù vậy, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu bảo đảm tiêu chí "đúng, đủ, sạch, được cập nhật và kết nối đồng bộ", đi kèm với thể chế phù hợp và đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu vận hành.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khẳng định đất đai là tài sản quan trọng và là đầu vào cho tăng trưởng bền vững. Trước những "điểm nghẽn" thực tế ở các khâu quy hoạch, giao đất, giải phóng mặt bằng hay định giá đất, ông Khải nhận định công tác quản lý đất đai cần chuyển mạnh sang mô hình số hóa, minh bạch, liên thông và lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Nhấn mạnh vai trò của quy hoạch trong bối cảnh tinh gọn bộ máy hành chính, PGS.TS. Trần Trọng Phương, Trưởng Khoa Tài nguyên và Môi trường (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) phân tích: Trong bối cảnh từ giai đoạn 2026-2030 không còn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và cấp xã, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm các chức năng cốt lõi của quy hoạch sử dụng đất không bị gián đoạn khi được tích hợp vào quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung cấp xã.

Ông phân tích, việc tinh gọn hệ thống quy hoạch là xu hướng phù hợp nhằm giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, tinh giản không đồng nghĩa với giản lược chức năng quản lý tài nguyên. Nếu chỉ tích hợp về mặt hình thức mà thiếu sự thống nhất về hệ thống loại đất, bản đồ, dữ liệu và giá trị pháp lý thì có thể phát sinh khoảng trống trong quản lý, ảnh hưởng đến công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất cũng như thu hút đầu tư tại địa phương.

Quy hoạch sử dụng đất vẫn phải bảo đảm đầy đủ các chức năng phân bổ nguồn lực, xác định vị trí, ranh giới sử dụng đất, kiểm soát chuyển đổi mục đích và tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở để cân bằng giữa nhu cầu phát triển công nghiệp, đô thị, hạ tầng với yêu cầu bảo vệ đất nông nghiệp, đất rừng, hệ sinh thái và an ninh lương thực.

Khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu số thống nhất, quy hoạch sẽ trở thành công cụ giúp các địa phương chủ động chuẩn bị quỹ đất, khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính từ đất và giảm nguy cơ phát triển manh mún.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông cho rằng hiệu quả quản lý đất đai không phụ thuộc vào việc tồn tại nhiều hay ít loại quy hoạch, mà nằm ở khả năng kết nối giữa quy hoạch với dữ liệu địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ chế thực thi. Đây cũng là nền tảng để xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin về đất đai.

Ở góc độ tài chính đất đai, GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng để khơi thông nguồn lực, cần nhận thức đúng bản chất giá đất là biểu hiện bằng tiền của giá trị quyền sử dụng đất. Việc định giá phải dựa trên cơ sở khoa học, phản ánh đúng giá trị thị trường thay vì chạy theo biến động ngắn hạn, đồng thời hoàn thiện bảng giá đất trên nền tảng dữ liệu số để tăng tính khách quan, minh bạch.

Cũng tại phiên toàn thể, diễn giả TS Nguyễn Tuấn Hùng đã có bài tham luận về Một số kết quả sau một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, thu hút sự quan tâm chú ý của đông đảo khách mời trong hội thảo.

Thông điệp xuyên suốt của Hội thảo Quản lý đất đai toàn quốc lần thứ IV khẳng định: Khơi thông nguồn lực đất đai phải bắt đầu từ hoàn thiện thể chế và đổi mới phương thức quản trị. Toàn bộ các kết quả, tham luận tại hội thảo sẽ được chuyển hóa thành các khuyến nghị chính sách và luận cứ khoa học gửi tới các cơ quan quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên đất quốc gia trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, tại Hội thảo, Ban Tổ chức đã thống nhất trao quyền đăng cai tổ chức Hội thảo khoa học “Quản lý đất đai toàn quốc lần thứ V” năm 2027 cho Trường ĐH Nông Lâm, ĐH Huế. Theo đó, Khoa Tài nguyên đất và Môi trường nông nghiệp (TNĐ&MTNN) sẽ là đơn vị trực tiếp chủ trì và phối hợp trong công tác tổ chức hội thảo.

Việc được lựa chọn là đơn vị đăng cai hội thảo tiếp theo là sự ghi nhận đối với những đóng góp của Trường ĐH Nông Lâm, ĐH Huế trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ về quản lý đất đai; đồng thời mở ra cơ hội để Nhà trường tiếp tục kết nối các nhà khoa học, chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên đất và phát triển nông nghiệp bền vững trong kỷ nguyên số.

Hội thảo khoa học Quản lý đất đai toàn quốc lần thứ 4 thành công rực rỡ, khẳng định thêm một lần nữa vai trò của hội thảo là dịp để các nhà khoa học, cán bộ giảng viên, các học viên của các trường Đại học, Học viện, Viện nghiên cứu; Chuyên gia trong nước và quốc tế; Nhà quản lý từ các Bộ, ban ngành liên quan; Các công ty, doanh nghiệp lĩnh vực tài nguyên và môi trường trong cả nước trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm cũng như học thuật trong lĩnh vực quản lý đất đai.