Theo quy định hiện hành, giấy phép lao động cấp cho người nước ngoài phải ghi rõ vị trí công việc, đơn vị sử dụng lao động và địa điểm làm việc.

Không chỉ có tình trạng đưa giáo viên người nước ngoài vào trường học khi không có hồ sơ pháp lý đầy đủ, tại Thanh Hóa, một số cơ sở giáo dục tư thục còn hợp thức hóa hồ sơ bằng cách sử dụng giáo viên không đúng địa điểm cấp phép.
Theo quy định hiện hành, giấy phép lao động cấp cho người nước ngoài phải ghi rõ vị trí công việc, đơn vị sử dụng lao động và địa điểm làm việc. Người lao động nước ngoài chỉ được làm việc đúng theo nội dung ghi trong giấy phép.
Tuy nhiên, thực tế tại Thanh Hóa cho thấy, nhiều trường hợp giáo viên người nước ngoài đang giảng dạy tại các trường học, cơ sở giáo dục nhưng giấy phép lao động lại được cấp cho một đơn vị khác.
Ghi nhận tại cơ sở Mầm non Happy Island, phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, ông Martin…, quốc tịch Uganda, đang trực tiếp giảng dạy tiếng Anh cho trẻ. Tuy nhiên, theo giấy phép lao động do cơ quan chức năng cấp, người này chỉ được phép làm việc tại Trung tâm Ngoại ngữ Green thuộc Công ty TNHH Giáo dục Quý An Khang, có địa chỉ tại phường Đào Duy Từ.
Trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thị Nguyệt, Hiệu trưởng cơ sở Mầm non Happy Island, cho biết: “Tôi đang trình hồ sơ giấy phép lao động để Martin… làm việc ở hai nơi. Đầu tháng 3, tôi đã trình, nhưng hồ sơ đang thiếu nên phải trả lại”.
Tuy nhiên, theo thông tin từ chính ông Martin…, ông đã được điều sang giảng dạy tại cơ sở này hơn một năm. Điều này đồng nghĩa với việc trong suốt thời gian dài, giáo viên người nước ngoài đã đứng lớp tại một đơn vị không nằm trong giấy phép lao động được cấp.
Không chỉ riêng cơ sở Mầm non Happy Island, tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Trường Mầm non tư thục Luce Montessori, phường Đào Duy Từ. Nhà trường đang sử dụng một giáo viên nước ngoài quốc tịch Pakistan để giảng dạy tiếng Anh cho học sinh. Tuy nhiên, giấy phép lao động của giáo viên này lại được cấp cho Trung tâm Anh ngữ E-Blue Sky thuộc Công ty TNHH MTV Cau Vua, có địa chỉ tại phường Tĩnh Gia.
Lý giải về việc này, bà Lê Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Mầm non tư thục Luce Montessori, cho biết: “Trong quá trình làm việc với thầy từ tháng 11 năm ngoái, có nhiều hồ sơ vẫn cần sự hướng dẫn của cơ quan chức năng, chỗ nào chưa đúng, chưa đủ, nhà trường rất mong được cơ quan chức năng hướng dẫn để thực hiện theo đúng quy định”.

Việc một giáo viên không đúng địa điểm làm việc theo giấy phép nhưng vẫn giảng dạy trong thời gian dài đặt ra nhiều câu hỏi về công tác quản lý. Trong khi đó, theo Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa, trong 2 năm gần đây, không có trường hợp nào vi phạm bị xử lý.
Cơ quan chức năng cũng cho biết, khi một trường học liên kết với trung tâm ngoại ngữ để đưa giáo viên người nước ngoài vào giảng dạy, trách nhiệm chính thuộc về đơn vị ký hợp đồng lao động.
Người sử dụng lao động (thường là trung tâm ngoại ngữ) phải chịu trách nhiệm thực hiện đầy đủ các thủ tục về cấp phép lao động và quản lý người lao động theo đúng vị trí công việc, hình thức làm việc và địa điểm làm việc đã đăng ký trên giấy phép lao động.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục cũng có trách nhiệm đảm bảo giáo viên người nước ngoài làm việc tại cơ sở mình đã được cơ quan chức năng cấp phép. Mọi thay đổi về hình thức làm việc hoặc nơi làm việc đều phải thực hiện thủ tục cấp mới hoặc điều chỉnh giấy phép theo quy định. Nếu chưa hoàn tất thủ tục nhưng vẫn bố trí giáo viên giảng dạy là không đúng quy định.
Theo đại diện Sở Nội vụ Thanh Hóa, thời gian qua, đơn vị đã phối hợp cùng Công an tỉnh Thanh Hóa, Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các xã, phường tổ chức kiểm tra các doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài, trong đó có các cơ sở giáo dục.
Đồng thời, Sở Nội vụ cũng thành lập đoàn kiểm tra định kỳ và đột xuất việc thực hiện pháp luật lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Qua công tác thanh tra, kiểm tra, cơ quan chức năng đã phát hiện và chấn chỉnh nhiều tồn tại trong việc sử dụng lao động nước ngoài như: Người lao động nước ngoài làm việc chưa đúng nội dung ghi trên giấy phép; người lao động nước ngoài vào làm việc trước khi được cấp giấy phép; người lao động nước ngoài không tham gia bảo hiểm xã hội theo quy định; hoặc làm việc tại địa điểm chưa được cấp phép.
Đáng lo ngại là hầu hết giáo viên không có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm mầm non theo quy định. Nhiều cơ sở giáo dục còn ký hợp đồng liên kết với trung tâm ngoại ngữ để đưa giáo viên về giảng dạy, nhưng lại chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Trong khi đó, công tác kiểm tra vẫn gặp nhiều khó khăn. Số lượng cán bộ làm công tác cấp giấy phép lao động cho người nước ngoài còn hạn chế, trong khi khối lượng hồ sơ lớn. Bên cạnh đó, thời gian xử lý hồ sơ theo cơ chế “làn xanh” được rút ngắn nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng điều này cũng khiến việc bố trí cán bộ kiểm tra thực tế gặp khó khăn.
Cơ quan chức năng cũng chỉ ra lỗ hổng lớn nhất trong quản lý giáo viên nước ngoài hiện nay nằm ở việc kiểm tra, đối soát thông tin còn nhiều hạn chế. Hiện chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung kết nối giữa các ngành như Công an (quản lý xuất nhập cảnh), Nội vụ (cấp giấy phép lao động) và Giáo dục và Đào tạo (quản lý chuyên môn) từ Trung ương đến địa phương.
Có thể thấy, việc cấp phép một nơi, nhưng giảng dạy một nẻo không chỉ là vi phạm hành chính đơn thuần, mà còn làm phát sinh nhiều hệ lụy trong công tác quản lý. Khi số lượng cơ sở giáo dục tư thục tăng nhanh, nhu cầu sử dụng giáo viên người nước ngoài lớn, nếu không kiểm soát chặt chẽ sẽ dễ dẫn đến tình trạng “hợp thức hóa” giấy phép để hợp lệ hóa hoạt động giảng dạy.
Thượng tá Mai Văn Dũng - Phó Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Căn cứ Nghị định 282 quy định về xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong quản lý người nước ngoài, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh có trách nhiệm xử lý người nước ngoài với các hành vi như quá hạn tạm trú, hoạt động trái mục đích nhập cảnh hoặc không tuân thủ quy định về cư trú. Khi phát hiện giáo viên người nước ngoài giảng dạy không đúng nội dung giấy phép hoặc không đúng mục đích nhập cảnh, cơ quan chức năng sẽ phối hợp kiểm tra, xử lý theo quy định”.