Phát triển "du học tại chỗ" được xem là một trong những hướng đi quan trọng để thúc đẩy hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học và mở rộng cơ hội học tập cho người học.
Từ lâu, quyết định cho con học chương trình quốc tế tại Việt Nam vẫn thuộc về bài toán của từng gia đình: chi phí, khoảng cách, cơ hội. Nhưng tại hội nghị về hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học, "du học tại chỗ" được nhận định không còn là lựa chọn cá nhân, mà đang được định vị như một công cụ chiến lược của quốc gia.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, giáo dục đại học không chỉ đảm nhận vai trò đào tạo nguồn nhân lực mà còn trở thành một kênh kết nối tri thức, công nghệ và hợp tác quốc tế.
Bên cạnh ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa, hợp tác quốc tế trong giáo dục đang được xác định là một động lực mới, góp phần nâng cao vị thế quốc gia, đồng thời tạo nền tảng để thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao.
PGS.TS Nguyễn Thu Thủy cho biết, trên thực tế, Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên trong ngoại giao giáo dục thông qua sự hiện diện của các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài, các chương trình liên kết đào tạo, hoạt động thu hút sinh viên quốc tế cũng như các chương trình học bổng Hiệp định.

PGS.TS Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Ảnh: BUV).
Một trong những giá trị lớn nhất của ngoại giao giáo dục là tác động trực tiếp tới môi trường đầu tư. Theo Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, nhà đầu tư nước ngoài ngày nay không chỉ quan tâm đến hạ tầng hay chính sách ưu đãi mà còn đánh giá cao chất lượng nguồn nhân lực, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mức độ quốc tế hóa của hệ thống giáo dục.
"Kiểm định quốc tế, các chương trình liên kết với những đối tác hàng đầu, đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học quốc tế làm việc tại Việt Nam đều là những tín hiệu tích cực mà nhà đầu tư có thể nhìn thấy. Theo nghĩa đó, ngoại giao giáo dục cũng chính là một phần của hoạt động xúc tiến đầu tư", bà Nguyễn Thu Thủy nhấn mạnh.

Các cơ sở giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam mở ra nhiều lựa chọn “du học tại chỗ” (Ảnh: BUV).
Hướng tới hợp tác quốc tế thực chất, gắn với nhu cầu phát triển đất nước
Hiện nay, hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học đang bước sang giai đoạn phát triển mới với yêu cầu thực chất hơn, có chọn lọc hơn và gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển của đất nước.
Nếu trước đây, hiệu quả hợp tác chủ yếu được đánh giá qua số lượng chương trình liên kết hay số lượng thỏa thuận ký kết thì trong giai đoạn tới, tiêu chí quan trọng hơn là giá trị mà các chương trình này mang lại cho người học, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và nền kinh tế.
“Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng khuyến khích các mô hình hợp tác có chiều sâu, đồng thời tăng cường kiểm định chất lượng, công khai minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi của người học”, PGS.TS Nguyễn Thu Thủy nói.
Theo bà, ngoại giao giáo dục thời gian tới sẽ tập trung vào ba định hướng lớn.
Chủ động đưa giáo dục Việt Nam ra thế giới. Không chỉ tiếp nhận hợp tác, Việt Nam sẽ hiện diện có hệ thống tại các diễn đàn giáo dục quốc tế, đồng thời thúc đẩy mô hình "du học tại chỗ" như một sản phẩm giáo dục có thể quảng bá.
Thu hút tri thức quốc tế về Việt Nam. Chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài và người Việt ở nước ngoài được mời tham gia giảng dạy, nghiên cứu trong nước.
Mở rộng dấu ấn giáo dục Việt ở nước ngoài. Trường Đại học Việt Nam tại Lào được nhắc đến như mô hình tiên phong của hướng đi này.
Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế sẽ không chỉ dừng lại ở chuyển giao chương trình đào tạo mà cần mở rộng sang phát triển đội ngũ giảng viên, hình thành các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức.
Thực tế, nhiều mô hình đào tạo chuẩn quốc tế tại Việt Nam đang góp phần hiện thực hóa định hướng này. Trường Đại học Anh quốc Việt Nam (BUV), trường đại học có vốn đầu tư nước ngoài đạt kiểm định quốc tế được Bộ GD&ĐT công nhận, là sáng kiến của Đại sứ quán Anh tại Việt Nam, hiện giảng dạy và cấp bằng đại học Anh Quốc được công nhận toàn cầu.
Trường tăng cường kết nối doanh nghiệp và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm trang bị cho sinh viên năng lực hội nhập trong môi trường làm việc toàn cầu.

Sinh viên BUV được đi trải nghiệm thực tế tại các doanh nghiệp (Ảnh: BUV).
Trong khi đó, Trường Đại học Việt Nhật (Đại học Quốc gia Hà Nội) là mô hình hợp tác giáo dục tiêu biểu giữa Việt Nam và Nhật Bản, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ giữa hai quốc gia.
Theo PGS.TS Nguyễn Thu Thủy, một định hướng quan trọng khác là gắn hợp tác quốc tế với nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực ưu tiên như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và công nghiệp công nghệ cao.
Khi các cơ sở giáo dục đại học kết nối sâu hơn với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các tập đoàn đa quốc gia, người học sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận môi trường nghề nghiệp thực tiễn, đồng thời doanh nghiệp cũng có thêm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển.
Khẳng định vai trò của giáo dục trong chiến lược phát triển quốc gia, PGS.TS Nguyễn Thu Thủy cho rằng nếu ngoại giao kinh tế giúp Việt Nam thu hút thương mại và đầu tư, ngoại giao văn hóa góp phần quảng bá hình ảnh đất nước thì ngoại giao giáo dục sẽ thực hiện đồng thời cả hai mục tiêu: thu hút nguồn lực tri thức quốc tế vào Việt Nam và từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm tri thức của khu vực trong giai đoạn 2030-2045. Đây cũng là nền tảng để giáo dục đại học đóng góp thiết thực vào việc nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài và phát triển bền vững đất nước.