Gửi bình luận
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ đạo, khoa học xã hội và nhân văn cần tiếp tục khẳng định vai trò trong nghiên cứu chiến lược, tư vấn chính sách và dự báo phát triển đất nước.
Ngày 18/5, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam.
Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, cách đây 63 năm, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng"
Theo GS.TS Lê Văn Lợi, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ khẳng định vai trò to lớn của khoa học đối với sự phát triển đất nước mà còn là định hướng xuyên suốt cho nền khoa học Việt Nam. Ngày 18/5 hằng năm trở thành dịp tôn vinh những người làm khoa học, đổi mới sáng tạo, đồng thời là thời điểm để nhìn lại trách nhiệm và yêu cầu đổi mới đối với đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn.
Nhìn lại chặng đường hơn 70 năm phát triển, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã xây dựng hệ thống các viện nghiên cứu, đơn vị đào tạo, tạp chí, xuất bản, thông tin khoa học và bảo tàng có uy tín; thực hiện nhiều nhiệm vụ nghiên cứu lớn có giá trị lý luận và thực tiễn cao.
Nhiều công trình khoa học của Viện được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ; nhiều kết quả nghiên cứu đã góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Theo GS.TS Lê Văn Lợi, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Viện Hàn lâm đã có nhiều nỗ lực đổi mới, vừa xử lý các nhiệm vụ lớn, đột xuất, vừa tạo lập nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.
Về tổ chức bộ máy, Viện Hàn lâm đã triển khai quyết liệt việc sắp xếp, tinh gọn đầu mối, giảm 31,5% đơn vị trực thuộc, từ 44 đầu mối xuống còn 26 đơn vị.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và tư vấn chính sách, Viện đã hoàn thành ba đề án lớn theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; tiếp tục triển khai các chương trình nghiên cứu trọng điểm về an sinh quốc gia, cục diện thế giới, lịch sử tư tưởng Việt Nam và dữ liệu khoa học xã hội, nhân văn.
Năm 2025, đội ngũ cán bộ khoa học của Viện công bố hàng nghìn bài báo trong nước và quốc tế. Công tác tư vấn chính sách cũng có chuyển biến rõ nét khi từ ngày 18/5/2025 đến nay, Viện đã gửi hơn 63 báo cáo tư vấn tới các cơ quan lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.
Viện Hàn lâm cũng ban hành Chiến lược chuyển đổi số, Chiến lược dữ liệu giai đoạn 2026-2030 và bắt đầu vận hành hệ thống quản lý văn bản, điều hành tác nghiệp mới, từng bước hình thành nền tảng quản trị số trong toàn hệ thống...
Bên cạnh những kết quả đạt được, GS.TS Lê Văn Lợi cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều khó khăn, thách thức mà Viện Hàn lâm Khoa học xã hội đang đối mặt, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt đội ngũ chuyên gia đầu ngành và khó khăn trong thu hút, giữ chân cán bộ khoa học chất lượng cao.
Theo GS.TS Lê Văn Lợi, chất lượng một số sản phẩm nghiên cứu chưa đáp ứng yêu cầu; việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành kiến nghị chính sách có tính khả thi và tác động thực tiễn còn hạn chế; vị thế học thuật quốc tế của Viện Hàn lâm chưa tương xứng với tiềm năng.
“Đây là những điểm nghẽn cần được nhận diện đầy đủ và xử lý bằng quyết tâm đổi mới cao nhất”, GS.TS Lê Văn Lợi nhấn mạnh.
Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh Đại hội XIV của Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của mô hình tăng trưởng mới, khoa học xã hội và nhân văn cần tham gia sâu hơn vào nghiên cứu chiến lược, dự báo và tư vấn chính sách.
Đặc biệt, việc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng theo Quyết định số 12-QĐ/TW ngày 30/3/2026 của Bộ Chính trị được đánh giá là bước chuyển có ý nghĩa chiến lược, không chỉ về mô hình tổ chức mà còn về vị trí, chức năng và trách nhiệm chính trị của Viện.
Để thực hiện tốt vai trò mới, GS.TS Lê Văn Lợi đề nghị toàn Viện Hàn lâm tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản; tăng cường năng lực tư vấn và đánh giá chính sách; đổi mới đào tạo sau đại học và hợp tác quốc tế; xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học chất lượng cao; hiện đại hóa hạ tầng tri thức, dữ liệu, thư viện, tạp chí, xuất bản và bảo tàng.
Theo GS.TS Lê Văn Lợi, kết quả nghiên cứu của Viện Hàn lâm trong giai đoạn tới phải phục vụ trực tiếp hơn cho quá trình lãnh đạo, hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước; các báo cáo tư vấn không chỉ đúng về mặt khoa học mà còn phải “trúng vấn đề, kịp thời, có địa chỉ rõ ràng và khả thi”.
Trong khuôn khổ sự kiện, Viện Thông tin Khoa học xã hội khai mạc trưng bày với chủ đề “Di sản tư liệu EFEO: từ lịch sử đến giá trị đương đại”.
Kho tư liệu EFEO gồm hàng vạn ảnh tư liệu, sách cổ, bản đồ, tư liệu Hán Nôm và khảo cứu điền dã, phản ánh đời sống lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam cũng như Đông Dương trong giai đoạn cận – hiện đại. Nhiều tư liệu hiện đang được số hóa, chuẩn hóa và kết nối cơ sở dữ liệu nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục và hợp tác quốc tế, từng bước hình thành không gian tri thức mở trong thời đại số.
