Gửi bình luận
Căn cứ quan trọng nhất để học sinh quan tâm là cấu trúc định dạng đề thi năm 2025.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm nay không công bố đề minh họa kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Bộ khẳng định, cấu trúc định dạng đề thi vẫn giữ ổn định như năm 2025; nội dung bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 chủ yếu ở lớp 12; đồng thời tăng cường các câu hỏi vận dụng để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn. Tỷ lệ 3 mức độ biết - hiểu - vận dụng vẫn theo tỷ lệ 4-3-3, nhằm đánh giá đúng năng lực người học và đảm bảo tính phân hóa cao.
Dù thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đã rất rõ ràng nhưng nhiều phụ huynh và học sinh vẫn lo lắng, băn khoăn. Là giáo viên Ngữ văn đồng hành cùng với học sinh lớp 12 nhiều năm qua, tôi cho rằng các em cần nắm chắc ma trận và cấu trúc định dạng đề thi theo quy định để ôn luyện hiệu quả.
Cấu trúc định dạng đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025
Trước đó năm 2025, là năm đầu tiên tổ chức kỳ thi tốt nghiệp theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có lộ trình chuẩn bị từ rất sớm và thông tin kịp thời đến dư luận.
Thứ nhất, Quyết định số 4068/QĐ-BGDĐT ngày 28/11/2023 phê duyệt phương án tổ chức kỳ thi và xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025. Theo đó, môn Ngữ văn thi theo hình thức tự luận, các môn còn lại theo hình thức trắc nghiệm. Điều đó có nghĩa là môn Ngữ văn vẫn giữ hình thức thi tự luận.
Thứ hai, Quyết định số 764/QĐ-BGDĐT ngày 08/03/2024 quy định về cấu trúc định dạng đề thi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025. Cấu trúc định dạng đề thi là căn cứ để xây dựng ngân hàng câu hỏi và ra đề thi kỳ thi tốt nghiệp. Công văn cũng khẳng định đề thi môn Ngữ văn theo hình thức tự luận, gồm 2 phần là Đọc hiểu và Viết. Trong đó, phần Đọc hiểu 4 điểm, phần Viết 6 điểm, tổng điểm tối đa của toàn bài là 10 điểm. Thời gian làm bài là 120 phút.
Thứ ba, Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24/12/2024 về quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Theo Khoản 3 Điều 2 của Thông tư này, từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông chỉ với 01 loại đề thi duy nhất theo Chương trình 2018.
Tại Điều 5 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông (ban hành kèm theo Thông tư 24), đề thi phải đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và quy định nghiêm ngặt về thời gian bảo mật, nhằm ngăn chặn tình trạng lộ đề thi và đảm bảo tính công bằng.
Như vậy, không có điều khoản nào quy định bắt buộc phải công bố đề thi minh họa định kỳ hàng năm. Việc năm nay Bộ không ban hành đề thi minh họa có thể gây ra sự lo lắng nhất thời. Nhưng xét về lâu dài, điều này mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Ma trận đề minh họa và đề thi chính thức 2025
Để có định hướng ôn thi trong thời gian sắp tới, học sinh nên tham khảo ma trận, cấu trúc định dạng đề thi năm 2025, bởi đó là căn cứ vững chắc nhất. Theo đó, đề thi được thiết kế theo ma trận sau:
Lợi ích khi không ban hành đề minh họa
Từ góc nhìn của nhà giáo, tôi cho rằng không có đề minh họa sẽ tốt hơn cho học sinh ở 3 phương diện sau:
Thứ nhất, chấm dứt tư duy chờ đợi đề minh họa để “học tủ, ôn lệch”. Thực tế nhiều năm qua, cứ đến thời điểm này, học sinh đều đợi chờ đề minh họa mà lơ là việc học. Bởi các em sẽ khoanh vùng kiến thức, tự ý loại bỏ những nội dung trong đề minh họa. Đó là tư duy sai lầm của nhiều học trò.
Không có đề mẫu, không có nghĩa là học sinh mất căn cứ ôn thi. Mà ngược lại, căn cứ quan trọng nhất là cấu trúc định dạng đề thi năm 2025. Chỉ năm nào thay đổi cấu trúc đề thi thì mới công bố đề minh họa. Chẳng hạn, năm 2025 là năm đầu tiên thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nên dư luận mong chờ đề thi đánh giá năng lực mẫu cũng là điều dễ hiểu.
Thứ hai, rèn luyện kỹ năng thay vì học thuộc lòng kiến thức. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 chủ yếu trang bị năng lực và phẩm chất cho người học. Vì thế, đề mẫu chỉ mô phỏng cấu trúc và tỷ lệ các mức độ tư duy, chứ không mang tính “thông báo” về nội dung sẽ ra. Thế nhưng, trong hội thảo ôn thi tốt nghiệp, không ít thầy cô gay gắt rằng, đề chính thức không giống đề mẫu. Chẳng hạn, đề minh họa cho ngữ liệu thơ còn đề thi cho ngữ liệu truyện.
Bởi thế, không công bố đề minh họa, học sinh sẽ phải “giải mã” mọi thể loại văn bản. Khi nào có kỹ năng thì lúc đó các em sẽ tự tin trước mọi biến hóa của đề thi.
Thứ ba, hình thành bản lĩnh khi xử lý câu hỏi “lạ”. Đề thi năm 2025 có độ khó chênh lệch với đề minh họa khiến học sinh mất bình tĩnh trong phòng thi, đặc biệt là những câu hỏi lạ. Chẳng hạn, câu 5 đọc hiểu yêu cầu so sánh tương đồng về ý nghĩa của 2 văn bản đã khiến không ít học sinh bối rối.
Nếu không có cái bóng của đề mẫu, học sinh sẽ không có tâm lý “soi” đề, từ đó sẽ không có cảm giác bị “sốc”. Bởi, ranh giới giữa các mức độ tư duy vốn rất mong manh. Do đó, điều các em cần trang bị là kiến thức vững chắc và kỹ năng làm bài thuần thục, thì đó chính là “đề minh họa” hoàn hảo nhất cho mọi sĩ tử.
Tóm lại, phụ huynh và học sinh không nên quá lo lắng khi không có đề minh họa. Các em cần nắm chắc ma trận, cấu trúc định dạng đề thi năm 2025 và chủ động ôn luyện nhiều đề với nhiều kiểu văn bản khác nhau, nhiều dạng câu hỏi khác nhau. Đó là chìa khóa vàng để các em tự tin bước vào phòng thi.
