Gửi bình luận
Ngày mai, Ninh Bình và Đà Nẵng là hai địa phương đầu tiên tổ chức kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027, chính thức mở màn mùa tuyển sinh lớp 10 đầu tiên sau sáp nhập tỉnh thành.
Không chỉ là kỳ thi thường niên của hàng triệu học sinh lớp 9 trên cả nước, mùa tuyển sinh lớp 10 năm nay còn thể hiện những chuyển động lớn của giáo dục phổ thông sau sắp xếp, sáp nhập tỉnh thành. Quy mô học sinh tăng mạnh, áp lực trường lớp gia tăng, song cách tổ chức tuyển sinh đã thay đổi và quá trình tái phân bổ nguồn lực giáo dục sau sáp nhập thể hiện rõ nét.
Điểm dễ nhận thấy nhất của kỳ thi lớp 10 THPT công lập năm nay là quy mô học sinh lớp 9 tăng mạnh ở hàng loạt địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành mới sau sáp nhập.
TPHCM mới sau khi sáp nhập thêm Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành địa phương có quy mô học sinh lớp 9 lớn nhất cả nước với khoảng 169.080 em, tăng tới 42.734 học sinh chỉ sau một năm. Thành phố tuyển 117.355 học sinh vào 176 trường THPT công lập, tương đương khoảng 69,4% học sinh được học công lập sau tốt nghiệp THCS.
Ninh Bình mới sau sáp nhập với hai tỉnh Nam Định và Hà Nam cũng ghi nhận quy mô tuyển sinh rất lớn với gần 60.000 học sinh lớp 9. UBND tỉnh phê duyệt 40.181 chỉ tiêu công lập, trong đó riêng các trường THPT tuyển 38.676 học sinh với 879 lớp. Ngày mai, Ninh Bình là một trong hai địa phương đầu tiên chính thức bước vào mùa tuyển sinh lớp 10 công lập năm nay.
Phú Thọ sau sáp nhập có 138 trường THPT tham gia tuyển sinh, gồm 3 trường chuyên, 16 trường phổ thông dân tộc nội trú, 100 trường công lập không chuyên và 18 trường ngoài công lập. Tổng chỉ tiêu tuyển sinh đạt 46.671 học sinh với 1.083 lớp.
Không chỉ các địa phương sáp nhập, nhiều tỉnh thành khác cũng chứng kiến tốc độ gia tăng học sinhcao.
Nghệ An tăng hơn 10.000 học sinh lớp 9, Thanh Hóa tăng gần 8.000 thí sinh, Hà Tĩnh tăng khoảng 4.000 thí sinh. Đặc biệt, Hà Nội tiếp tục là địa phương chịu áp lực dân số học đường lớn nhất cả nước khi số học sinh tốt nghiệp THCS năm nay lên tới khoảng 147.000 em, tăng khoảng 20.000 học sinh so với năm 2025.
124 trường THPT công lập của thành phố Hà Nội tuyển gần 81.500 học sinh lớp 10. Dù tổng chỉ tiêu tăng đáng kể so với năm ngoái với việc đưa vào hoạt động thêm 4 trường THPT mới, tỷ lệ vào công lập vẫn giảm khoảng 10% do số lượng học sinh đột biến.
Trước áp lực này, nhiều địa phương điều chỉnh mạnh chỉ tiêu tuyển sinh. Điển hình như Huế tăng chỉ tiêu lớp 10 lên trên 17.500 học sinh, tăng gần 4.000 chỉ tiêu so với năm 2025. Hà Tĩnh nâng tỷ lệ tuyển sinh công lập từ 72% của năm ngoái lên 74%.
Một hướng đi khác là nhiều địa phương thay đổi cách tổ chức tuyển sinh nhằm giảm áp lực thi cử và hạn chế xáo trộn sau sáp nhập.
Gia Lai sau sáp nhập tỉnh Bình Định cũ có 126 cơ sở giáo dục tuyển sinh lớp 10, trong đó 48 trường tổ chức thi tuyển và 78 trường xét tuyển. Đắk Lắk sau sáp nhập với Phú Yên chỉ có 5 trường chuyên biệt tổ chức thi tuyển, còn lại chủ yếu xét tuyển. Cần Thơ chia thành hai nhóm tuyển sinh gồm 59 trường thi tuyển và 32 trường xét tuyển.
Việc gia tăng quy mô học sinh sau sáp nhập tỉnh thành cũng thúc đẩy những thay đổi đáng chú ý trong phân bổ nguồn lực giáo dục.
Tại thành phố Hải Phòng, sau sáp nhập cùng tỉnh Hải Dương cũ, tỷ lệ tuyển sinh công lập hiện đạt khoảng 68,8%, với 48.611 chỉ tiêu trên tổng số hơn 70.600 học sinh lớp 9. Năm ngoái, tỉnh Hải Dương cũ chỉ có khoảng 51,1% học sinh có cơ hội vào công lập, còn con số này ở Hải Phòng là 66%. Việc hợp nhất hệ thống giáo dục của hai tỉnh đã mở rộng dư địa trường lớp, nâng mặt bằng cơ hội học tập và tăng khả năng điều tiết nguồn lực trên phạm vi rộng hơn.
Số liệu cho thấy phần lớn các tỉnh, thành sau sáp nhập đều ghi nhận xu hướng tăng tỷ lệ học sinh được học công lập hoặc mở rộng quy mô tuyển sinh để đáp ứng nhu cầu mới của học sinh, phụ huynh.
Dữ liệu tuyển sinh năm nay cũng cho thấy sự khác biệt khá rõ giữa các địa phương phía Bắc với khu vực phía Nam trong tổ chức hệ thống THPT công lập.
Nhiều tỉnh phía Nam duy trì tỷ lệ học sinh vào lớp 10 công lập rất cao, trung bình trên 70%.
Đồng Tháp hiện là địa phương có tỷ lệ tuyển sinh công lập cao nhất cả nước. Với 49.254 học sinh lớp 9, tỉnh tuyển tới 45.630 học sinh vào lớp 10 công lập, tương đương 92,6%.
Đà Nẵng tuyển 38.690 học sinh vào lớp 10 công lập trong tổng số gần 46.000 học sinh lớp 9, đạt khoảng 84,1%.
Lâm Đồng dự kiến tuyển 44.898 học sinh vào hệ THPT công lập, tương đương khoảng 81,9% số học sinh lớp 9 toàn tỉnh. Gia Lai duy trì tỷ lệ vào công lập khoảng 81,4%, trong khi Đắk Lắk đạt khoảng 80,6%. Với tỉnh Vĩnh Long mới sau sáp nhập cùng Bến Tre và Trà Vinh, ngành giáo dục định hướng khoảng 80% học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục theo học tại các trường THPT công lập.
Các tỉnh có tỷ lệ học sinh học lớp 10 THPT công lập cao còn có Khánh Hòa (73,5%), Quảng Ngãi (73,5%), Cần Thơ (73,4%)...
Trong khi đó, phần lớn các tỉnh phía Bắc duy trì tỷ lệ tuyển sinh công lập phổ biến dưới 70%.
Một số địa phương có tỷ lệ khá thấp như Quảng Ninh (50,3%), Hà Nội (55,4%), Bắc Ninh (60%). Nhóm địa phương dao động quanh mức 64-69% gồm Phú Thọ (64,1%), Lào Cai (64,7%), Thái Nguyên (66,3%), Ninh Bình (67%) và Hải Phòng (68,8%).
Một ngoại lệ đáng chú ý ở khu vực Đồng bằng Bắc bộ là Hưng Yên. Sau sáp nhập, địa phương này trở thành một trong số ít tỉnh phía Bắc duy trì tỷ lệ tuyển sinh lớp 10 THPT công lập trên 70%, với hơn 30.000 chỉ tiêu công lập được giao cho năm học 2026-2027.
Riêng các tỉnh miền núi phía Bắc có mặt bằng tuyển sinh công lập cao hơn, một phần do áp lực dân số học đường không lớn. Lạng Sơn duy trì tỷ lệ tuyển sinh công lập dao động trong khoảng 73-75%, Lai Châu đạt khoảng 80,8%. Tại Điện Biên, ngành giáo dục tuyển gần 9.000 học sinh lớp 10 trên tổng số hơn 12.400 học sinh lớp 9 toàn tỉnh, tương đương khoảng 72,2%, đã bao gồm học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên.
Nếu bức tranh tuyển sinh cả nước phản ánh sự khác biệt giữa các vùng miền, thì Hà Nội và TPHCM lại cho thấy áp lực đặc thù của những đô thị lớn có tốc độ gia tăng dân số học đường ở mức rất cao.
Tại Hà Nội, áp lực tuyển sinh lớp 10 nhiều năm qua gắn chặt với tốc độ tăng dân số cơ học và quy mô dân số học sinh thuộc nhóm lớn nhất cả nước.
Tuy nhiên, Hà Nội hiện cũng là địa phương có mạng lưới trường tư thục lớn nhất cả nước bên cạnh các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp phát triển mạnh, tạo thêm nhiều cơ hội học tập cho học sinh sau THCS.
TPHCM cũng cho thấy xu hướng mở rộng mạnh quy mô công lập để tăng khả năng tiếp nhận học sinh sau sáp nhập. Dù số học sinh lớp 9 tăng thêm hơn 42.700 em chỉ trong một năm, thành phố vẫn duy trì quy mô tuyển sinh công lập lớn nhất cả nước với hơn 117.000 chỉ tiêu lớp 10.
Ngoài ra, các trường thuộc đại học nằm trên địa bàn thành phố như Trường Phổ thông Năng khiếu, Trường Trung học Thực hành, Trường quốc tế Việt Nam - Phần Lan hay Trường phổ thông Năng khiếu thể thao Olympic cũng bổ sung thêm gần 1.200 chỉ tiêu lớp 10, tăng cơ hội cho học sinh TPHCM.
So với nhiều đô thị lớn khác, việc TPHCM vẫn nâng được tỷ lệ vào công lập trong bối cảnh số học sinh tăng đột biến cho thấy nỗ lực mở rộng trường lớp và gia tăng khả năng đáp ứng của hệ thống giáo dục công lập sau sáp nhập.
Tuy vậy, không phải đô thị lớn nào cũng dễ dàng giải bài toán tuyển sinh lớp 10 trong bối cảnh dân số học đường tăng nhanh.
Tại Quảng Ninh, năm học 2025-2026 có 24.611 học sinh lớp 9, tăng 2.713 em so với năm trước. Để giảm áp lực tuyển sinh, địa phương phải tăng thêm 30 lớp và 1.351 chỉ tiêu THPT cho năm học 2026-2027, trong đó riêng khối công lập tăng 24 lớp với 1.069 học sinh. Dù vậy, tỷ lệ học sinh vào THPT công lập của tỉnh năm nay vẫn chỉ khoảng 50,3%.
Bắc Ninh cũng đang chịu áp lực lớn khi toàn tỉnh có khoảng 53.900 học sinh lớp 9 nhưng chỉ tiêu công lập khoảng 31.900 em, tương đương khoảng 60%. Theo Sở GD&ĐT Bắc Ninh, khoảng 39% học sinh còn lại nếu có nhu cầu vẫn có thể tiếp tục học THPT thông qua hệ thống 30 trường tư thục, các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và trường nghề trên địa bàn. Một bộ phận học sinh ở khu vực giáp ranh còn có thể học tại Hà Nội hoặc Thái Nguyên.
Trong khi đó, Đồng Nai sau sáp nhập đang chứng kiến áp lực cạnh tranh lớn tập trung ở nhóm trường thi tuyển. Toàn thành phố có hơn 30.400 thí sinh đăng ký dự thi vào 24 trường THPT công lập tổ chức thi tuyển với khoảng 13.000 chỉ tiêu, tỷ lệ đỗ chỉ đạt 42,8%. Tuy nhiên, đây không phải tỷ lệ học công lập của toàn tỉnh. Nhóm trường THPT tổ chức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THCS cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn.
Kỳ tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 tại 34 tỉnh, thành sẽ diễn ra liên tục từ ngày 23/5, bắt đầu với hai địa phương đầu tiên là Đà Nẵng và Ninh Bình. Phần lớn các tỉnh, thành tổ chức thi vào cuối tháng 5 và đầu tháng 6 - giai đoạn cao điểm của mùa tuyển sinh lớp 10 trên cả nước. Cao Bằng là địa phương khép lại kỳ thi, với lịch thi diễn ra từ ngày 2 đến 4/7.
Ngoài 4 tỉnh tổ chức xét tuyển với học sinh đại trà là Đắk Lắk, Lâm Đồng, Cà Mau, Vĩnh Long, 29 tỉnh thành thi tuyển với 3 môn toán, văn, ngoại ngữ. Duy nhất Tuyên Quang thi 3 môn toán, văn và khoa học tự nhiên.
