Gửi bình luận
Chuyển từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận” đầu cấp thể hiện tinh thần sẵn sàng bảo đảm điều kiện đón nhận học sinh trong độ tuổi, giảm áp lực thi cử.
Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh, với những thay đổi đáng chú ý trong cách thức tiếp nhận học sinh đầu cấp và phương án thi tuyển sinh vào lớp 10.
Những điều chỉnh này được kỳ vọng đổi mới tư duy quản lý, bảo đảm cơ hội học tập và giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh.
Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, cần tính đến điều kiện thực tế của từng địa phương, từ mạng lưới trường lớp, đội ngũ giáo viên đến khả năng tiếp cận công nghệ và yêu cầu bảo đảm giáo dục toàn diện.
Thầy Nguyễn Phương Bắc, Tổ trưởng Tổ Ngữ văn, Trường THCS Lâm Thao (xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh) cho rằng, việc chuyển từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp” thể hiện sự đổi mới trong tư duy quản lý giáo dục, theo hướng lấy người học làm trung tâm, bảo đảm quyền và cơ hội học tập công bằng cho mọi học sinh.
Thay đổi này còn nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục trong việc chủ động dự báo nhu cầu, bố trí trường lớp, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, qua đó hạn chế tình trạng quá tải hoặc thiếu chỗ học.
Trong thực tiễn, cách tiếp cận mới có thể góp phần khắc phục tình trạng phân tuyến chưa hợp lý, chênh lệch cơ hội học tập giữa các địa bàn, đồng thời hạn chế việc tuyển chọn gây áp lực không cần thiết cho học sinh và phụ huynh.
Để triển khai hiệu quả, thầy Nguyễn Phương Bắc đề nghị quy định cụ thể, công khai các tiêu chí phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, bảo đảm công bằng, minh bạch và phù hợp với địa bàn cư trú, điều kiện đi lại. Phương án tiếp nhận học sinh và kế hoạch triển khai cũng cần được hướng dẫn thống nhất, công bố sớm để nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh chủ động chuẩn bị.
Từ thực tế tại Trường TH-THCS A Xing (xã Lìa, Quảng Trị), ông Nguyễn Mai Trọng - Hiệu trưởng nhà trường, cũng quan tâm đến yêu cầu bảo đảm chỗ học khi chuyển từ tuyển sinh sang tiếp nhận học sinh đầu cấp.
Ông Trọng cho rằng, nếu số học sinh tăng trong khi phòng học, đội ngũ giáo viên hoặc điểm trường chưa đáp ứng, địa phương cần chủ động xây dựng phương án bố trí, không để học sinh phải tự tìm trường. Đặc biệt, ở những địa bàn miền núi, có thôn bản xa trường, việc tiếp nhận học sinh cần gắn với khoảng cách đi học, điều kiện giao thông và mạng lưới điểm trường.
“Bảo đảm cơ hội học tập cần đi cùng khả năng tiếp cận trường lớp trong thực tế, tránh để điều kiện địa lý trở thành trở ngại đối với học sinh”, ông Nguyễn Mai Trọng nhấn mạnh.
Ở góc độ chuyển đổi số, bà Nguyễn Thị Diễm Trang, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hiếu Tự nhận định, đẩy mạnh đăng ký trực tuyến và sử dụng dữ liệu dân cư quốc gia là bước tiến có ý nghĩa, nhất là tại những địa bàn đi lại khó khăn, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.
Đồng thời, việc linh hoạt trong phân tuyến, hướng tới bảo đảm quyền lợi học tập dựa trên nơi cư trú thực tế thay vì bị ràng buộc bởi thủ tục hộ khẩu cứng nhắc, có thể góp phần khắc phục tình trạng “chạy trường” và quá tải cục bộ. Thay đổi này cũng hướng tới tăng tính minh bạch, công bằng, giảm áp lực tâm lý cho học sinh và cha mẹ học sinh trong mỗi mùa tuyển sinh.
Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Diễm Trang, đẩy mạnh đăng ký trực tuyến cần đi kèm cơ chế hỗ trợ những gia đình chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ. Bà đề xuất tổ chức các tổ hỗ trợ tuyển sinh tại trường học hoặc địa phương vùng sâu, vùng xa, trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ nhập liệu cho cha mẹ học sinh chưa thành thạo công nghệ hoặc thiếu thiết bị thông minh, bảo đảm không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Đối với cấp THPT, bà Trang đề xuất tích hợp trên cổng thông tin tiếp nhận học sinh các thông tin tổng quan về thế mạnh đào tạo, tổ hợp môn của từng trường THPT và các trường nghề trong khu vực. Qua đó, học sinh có thêm cơ sở để lựa chọn môi trường học tập phù hợp với năng lực cá nhân và nhu cầu của thị trường lao động.
Cùng với đổi mới cách tiếp nhận học sinh đầu cấp, dự kiến tổ chức thi tuyển sinh vào lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn là nội dung được các nhà giáo quan tâm.
Theo ông Nguyễn Mai Trọng, phương án này có ưu điểm là giảm số môn phải ôn thi, góp phần giảm áp lực cho học sinh và gia đình. Học sinh có điều kiện tập trung củng cố năng lực đọc hiểu, diễn đạt và giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, ông Trọng lưu ý việc tập trung vào hai môn thi có thể khiến học sinh xem nhẹ một số môn học khác.
Thầy Nguyễn Phương Bắc thì cho rằng, Toán và Ngữ văn là hai môn học nền tảng, góp phần đánh giá năng lực tư duy, ngôn ngữ và khả năng học tập của học sinh. Việc dự kiến giảm số môn thi vào lớp 10 phù hợp với chủ trương giảm áp lực thi cử, hạn chế gánh nặng học thêm, ôn luyện và chi phí cho phụ huynh.
Thay đổi này có thể giúp học sinh cân đối thời gian học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực tổ chức kỳ thi. Tuy nhiên, để tránh tình trạng học sinh chỉ tập trung vào các môn thi, cần có giải pháp bảo đảm chất lượng dạy học các môn còn lại, phù hợp với mục tiêu giáo dục toàn diện của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Từ đó, thầy Nguyễn Phương Bắc đề nghị tăng cường kiểm tra, đánh giá thường xuyên để học sinh không xem nhẹ những môn học khác; đồng thời nghiên cứu giải pháp đánh giá phù hợp, bảo đảm khách quan, công bằng trong tuyển sinh.
Nhìn chung, các nhà giáo cơ bản đồng tình với định hướng đổi mới trong dự thảo, song nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Các giải pháp đồng bộ sẽ góp phần bảo đảm tính khả thi của quy chế, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận cơ hội học tập công bằng, giảm áp lực không cần thiết cho học sinh và phụ huynh, đồng thời duy trì mục tiêu giáo dục toàn diện.
Tên gọi của Thông tư là “tiếp nhận học sinh đầu cấp” đã thể hiện tinh thần sẵn sàng, bảo đảm các điều kiện để đón nhận học sinh trong độ tuổi và giảm những áp lực không cần thiết từ các kỳ thi. Việc tiếp nhận học sinh cũng truyền tải thông điệp rằng cơ quan quản lý Nhà nước ở địa phương các cấp phải điều tra số trẻ trong độ tuổi, dự báo quy mô trường lớp trong tương lai. Trên cơ sở đó, các địa phương chuẩn bị điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên để khi trẻ đến tuổi đi học, nhà trường có thể tiếp nhận, chào đón các em.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT).
