Mở cánh cửa việc làm ở nước ngoài cho hộ nghèo vùng cao

Từ bản làng đến thị trường lao động quốc tế

Ở những bản vùng cao Điện Biên, Lai Châu, sinh kế của nhiều gia đình vẫn dựa chủ yếu vào nương ngô, ruộng lúa và chăn nuôi nhỏ lẻ. Việc tìm kiếm một công việc có thu nhập ổn định trở thành mong muốn của không ít người trong độ tuổi lao động.

Đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là một trong những lựa chọn có thể giúp người dân cải thiện thu nhập, tích lũy vốn và nâng cao kỹ năng nghề. Tuy nhiên, với hộ nghèo, chi phí ban đầu, điều kiện học ngoại ngữ, khám sức khỏe, hoàn thiện hồ sơ và đi lại thường là những trở ngại không nhỏ.

Chính sách hỗ trợ của Nhà nước vì thế có ý nghĩa quan trọng, giúp một bộ phận lao động yếu thế có thêm điều kiện tiếp cận thị trường việc làm ngoài nước. Theo Điều 14 Luật Việc làm, các nhóm được xem xét hỗ trợ trước khi đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng gồm người có công với cách mạng và thân nhân; người dân tộc thiểu số; người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Các nội dung hỗ trợ bao gồm giáo dục định hướng trước khi xuất cảnh, đào tạo nghề, bồi dưỡng ngoại ngữ và các chi phí cần thiết khác theo quy định. Đây là cơ sở để người lao động thuộc diện chính sách giảm bớt gánh nặng chuẩn bị trước khi sang nước ngoài làm việc. Tuy nhiên, người lao động cần đáp ứng điều kiện tuyển chọn của chương trình, thị trường tiếp nhận và quy định pháp luật hiện hành.

Tại Điện Biên, công tác tư vấn và kết nối việc làm ngoài nước đang được triển khai cùng hoạt động giải quyết việc làm tại địa phương. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh có 74 người đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng ở các thị trường lao động: Nhật Bản tiếp nhận 41 người, Đài Loan (Trung Quốc) 24 người, Hàn Quốc 5 người, Malaysia và một số thị trường lao động khác. Con số này cho thấy thị trường ngoài nước đã hiện diện trong lựa chọn việc làm của lao động địa phương, dù cơ hội tiếp cận vẫn cần được mở rộng hơn nữa.

Trước đó, Sở Nội vụ tỉnh Điện Biên cũng đã phối hợp với Cục Quản lý lao động ngoài nước và Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ, tuyên truyền viên làm công tác tư vấn, giới thiệu và vận động người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Nội dung tập huấn đề cập đến các thị trường tiếp nhận lao động như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, cùng chính sách tuyển chọn, vay vốn và quản lý tài chính. Việc trang bị thông tin cho đội ngũ cơ sở có ý nghĩa thiết thực, bởi người dân vùng sâu, vùng xa thường cần được giải thích trực tiếp, dễ hiểu trước khi đưa ra quyết định.

Từ góc độ giảm nghèo, khi trở về địa phương, những kinh nghiệm học tập ở nước ngoài có thể hỗ trợ người lao động tìm việc làm tốt hơn, phát triển sản xuất hoặc đầu tư cho con cái học tập.

Cơ hội mới cho lao động dân tộc thiểu số

Tại Lai Châu, một hướng tiếp cận đáng chú ý là chương trình hợp tác đưa lao động địa phương đi làm việc thời vụ trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hàn Quốc. Kế hoạch tuyển chọn năm 2026 đặt mục tiêu 150 lao động, gồm cả nam, nữ và các cặp vợ chồng. Theo đó, người đăng ký phải là người dân tộc thiểu số, thường trú hợp pháp tại Lai Châu từ 24 tháng trở lên, trong độ tuổi 25–45, đủ sức khỏe, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, không có tiền án, tiền sự và không thuộc diện bị cấm hoặc tạm hoãn xuất cảnh.

Chị Lò Thị Nưng, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu là một trong những lao động của xã tham gia chương trình hợp tác lao động thời vụ 5 tháng tại Hàn Quốc. Chị Nưng cho biết: “Công việc nông nghiệp ở Hàn Quốc khá quen thuộc với tôi, thu nhập cao hơn nhiều. Mỗi tháng, tôi thu nhập khoảng 40-45 triệu đồng, chưa kể tiền làm thêm. Sau một đợt làm việc, tôi tích lũy được hơn 200 triệu đồng”.

Tháng 3/2025, anh Vàng A Sử, bản Pho, xã Pa Tần đã đăng ký tham gia xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc. Với công việc trồng và thu hoạch hương thảo, măng tây, lương của anh được khoảng 35 triệu đồng/tháng (chưa kể tiền tăng ca) và được nuôi ăn, ở. Cuối tháng 11/2025, hết thời hạn đợt 1, anh Sử gửi về khoảng hơn 300 triệu đồng. Thấy đi việc đi làm ở nước ngoài mang lại hiệu quả kinh tế cao, anh tiếp tục đăng ký đi Hàn Quốc với công việc ươm cây táo tại một nông trại. Đến nay, tổng số tiền anh mang về gần 500 triệu đồng. Nhờ có số tiền đó, gia đình anh có vốn phát triển kinh tế, cải thiện đời sống.

Trong tháng 10/2026, tỉnh Lai Châu đang tuyên truyền dự thảo nghị quyết về hỗ trợ người lao động dân tộc Mảng, La Hủ đi làm việc tại các tỉnh, thành phố khác trong nước và ở nước ngoài giai đoạn 2026–2030. Dự thảo hướng tới nhóm lao động còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận thông tin thị trường và cơ hội việc làm.

Việc xây dựng chính sách hỗ trợ người lao động dân tộc Mảng, La Hủ đi làm việc ngoài tỉnh và ở nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 có ý nghĩa thiết thực trong việc mở rộng cơ hội việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập và góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lai Châu.

Theo ông Khổng Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Pa Tần, để tránh rủi ro, người dân cần tìm hiểu doanh nghiệp có giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; đọc kỹ hợp đồng về công việc, tiền lương, giờ làm, nơi ở, bảo hiểm, chi phí và điều kiện chấm dứt hợp đồng. Không giao tiền cho môi giới không rõ danh tính, không tin lời hứa “đi nhanh, lương cao, không cần giấy tờ”, không xuất cảnh bằng visa du lịch để làm việc trái phép.

Cán bộ cơ sở cũng cần đóng vai trò cầu nối, đưa thông tin đến từng bản, giải thích dễ hiểu và hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục. Với các hộ nghèo, việc tư vấn nên bắt đầu từ khả năng thực tế của người lao động. Không nên vận động người dân đi bằng mọi giá; lựa chọn thị trường và công việc phù hợp mới là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài.

Khi người lao động được tiếp cận chính sách đúng đối tượng, được đào tạo, tư vấn và bảo vệ quyền lợi, cánh cửa từ bản làng đến thị trường lao động quốc tế sẽ rộng mở hơn. Với Điện Biên và Lai Châu, điều quan trọng không chỉ là đưa được bao nhiêu người đi làm việc ở nước ngoài, mà còn là giúp họ trở về an toàn, có tích lũy và tạo dựng sinh kế bền vững cho gia đình.