Gửi bình luận
(GDTĐ) - Văn hóa đọc không chỉ được hình thành từ trường lớp, mà còn lớn lên từ không gian sống của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Khi sách được đặt ở vị trí trung tâm, một xã hội học tập bền vững mới có thể hình thành.
Ở nhiều quốc gia trên thế giới, thư viện không đơn thuần là nơi lưu trữ sách mà còn là biểu tượng của tri thức và văn minh. Hàn Quốc gây ấn tượng với những thư viện công cộng hiện đại, mở cửa như các trung tâm văn hóa – nơi người dân và du khách cùng gặp gỡ, học tập và sáng tạo. Trung Quốc đầu tư những thư viện quy mô lớn, mang đậm dấu ấn Khổng học và triết lý phương Đông. Tại Mỹ, Úc hay các nước châu Âu, sách hiện diện ở trung tâm đời sống giáo dục, từ bậc mầm non đến đại học.
Văn hóa đọc ở những quốc gia này được nuôi dưỡng từ rất sớm thông qua thư viện mở, không gian học tập cộng đồng, công viên tri thức và những quán cà phê sách bao quanh khuôn viên trường học. Sách không đứng ngoài đời sống, mà trở thành một phần của nhịp sống thường nhật.
Nhìn lại không gian giáo dục tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị, dễ nhận thấy một thực tế đáng suy ngẫm. Xung quanh nhiều trường học là các quán game, karaoke, hàng quán tạm bợ mọc lên dày đặc, trong khi thư viện cộng đồng, không gian thể thao, khu thực hành hay công viên học tập lại vô cùng hiếm hoi. Chính những khoảng trống về văn hóa và tri thức ấy đã vô tình tạo điều kiện cho nhiều tệ nạn xã hội nảy sinh.
Khi môi trường học tập không được nâng đỡ bởi một hệ sinh thái văn hóa – tri thức lành mạnh, việc hình thành một xã hội học tập trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Giáo dục không thể chỉ gói gọn trong lớp học, mà cần được tiếp sức từ không gian sống và thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Đã đến lúc cần một sự thay đổi mang tính căn cơ trong tư duy văn hóa. Sự thay đổi ấy không chỉ đến từ các chính sách vĩ mô, mà bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ trong mỗi gia đình. Vai trò trụ cột tinh thần của người lớn – đặc biệt là người cha – không chỉ được đo bằng sự hào sảng trên bàn tiệc, mà còn bằng khả năng tạo dựng một không gian tri thức cho con cái.
Việc chuyển trọng tâm từ các hình thức phô trương sang tôn vinh tri thức không phải là sự phủ nhận nhu cầu giải trí hay giao tiếp xã hội. Đó là một sự tái định vị giá trị: chuyển từ ngắn hạn sang bền vững, từ hình thức sang chiều sâu, từ hưởng thụ tức thời sang tinh thần học tập suốt đời.
Một tủ sách trong phòng khách, một góc đọc nhỏ trong gia đình, hay một lời hẹn giản dị “qua nhà nhau cùng đọc và bàn về một cuốn sách hay” có thể chưa tạo ra thay đổi tức thì. Nhưng chính những điều tưởng chừng rất nhỏ ấy lại là hạt mầm nuôi dưỡng một xã hội biết trân trọng tri thức.
Khát vọng vươn mình của dân tộc không thể chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế hay hạ tầng vật chất. Nền tảng sâu xa hơn nằm ở văn hóa học thuật và tinh thần ham học. Khi sách trở thành niềm tự hào, khi tri thức được đặt ở vị trí xứng đáng trong đời sống, xã hội học tập mới thực sự hình thành.
