Gửi bình luận
Một năm sau khi Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị được triển khai, giáo dục đại học đang ghi nhận những chuyển động rõ nét.
Từ đổi mới mô hình quản trị, tinh gọn bộ máy đến chính sách đột phá phát triển nhân lực STEM và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, nhiều chủ trương lớn từng bước đi vào cuộc sống, tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới của đại học Việt Nam.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết 71 là định hướng đổi mới mô hình lãnh đạo, quản trị tại các cơ sở giáo dục công lập.
Theo đó, Nghị quyết chủ trương không tổ chức hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục công lập (trừ trường hợp có thỏa thuận quốc tế đặc thù), đồng thời thực hiện mô hình bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu nhà trường.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm thống nhất đầu mối lãnh đạo, nâng cao hiệu lực quản trị và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Sau một năm triển khai Nghị quyết, nhiều trường đại học đã từng bước sắp xếp, kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, rõ trách nhiệm. Một trong những đơn vị tiên phong là Trường Đại học Tài chính - Marketing. Mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã bổ nhiệm PGS.TS Phạm Tiến Đạt giữ chức Hiệu trưởng; TS Cao Tấn Huy, PGS.TS Phạm Quốc Việt và PGS.TS Lê Trung Đạo giữ chức Phó Hiệu trưởng.
Phát biểu tại hội nghị công bố quyết định, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh, việc kiện toàn Ban Giám hiệu đánh dấu bước hoàn thiện đội ngũ lãnh đạo chủ chốt của nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị đại học, thực hiện tự chủ và nâng cao chất lượng đào tạo theo tinh thần Luật Giáo dục đại học.
Trường Đại học Tài chính - Marketing cũng là một trong những cơ sở giáo dục đại học sớm triển khai mô hình Bí thư Đảng ủy kiêm Hiệu trưởng. Tại TP Hồ Chí Minh, nhiều trường đại học công lập khác như Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Trường Đại học Mở TPHCM, Trường Đại học Y Dược TPHCM, Trường Đại học Nông Lâm TPHCM... cũng đã kiện toàn tổ chức theo hướng này.
Theo lãnh đạo nhiều trường đại học, khi bộ máy được tinh gọn và đầu mối lãnh đạo được thống nhất, Ban Giám hiệu có điều kiện chủ động hơn trong điều hành, chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện trước cơ quan chủ quản cũng như trước pháp luật. Mô hình mới được kỳ vọng khắc phục tình trạng chồng chéo về thẩm quyền, rút ngắn quy trình ra quyết định và nâng cao hiệu quả quản trị trong bối cảnh các trường ngày càng đẩy mạnh tự chủ đại học.
Đổi mới quản trị là điều kiện cần, nhưng để giáo dục đại học thực sự trở thành động lực phát triển, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nguồn nhân lực được đào tạo. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới, các trường đại học không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực trước mắt mà còn phải chủ động kiến tạo đội ngũ cho những lĩnh vực chiến lược của tương lai.
Cùng với Nghị quyết 71-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo là những trụ cột chiến lược. Theo đó, các cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò trung tâm trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, năng lượng tái tạo và các công nghệ mới đang tăng nhanh. Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng các đề án phát triển nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn, điện hạt nhân; Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao. Trong đó, nhân lực STEM, đặc biệt ở các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, được xác định là nền tảng.
Một bước đi cụ thể nhằm thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 71 là việc Chính phủ ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Chính sách này hướng tới thu hút người học vào các lĩnh vực STEM, giảm gánh nặng chi phí đào tạo và tạo động lực theo đuổi những ngành đang có nhu cầu nhân lực lớn.
Là cơ sở đào tạo mạnh về máy tính và công nghệ thông tin - hai nhóm ngành thuộc diện được hưởng chính sách, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia TPHCM đánh giá Nghị định 179 là chủ trương kịp thời và mang ý nghĩa chiến lược. Theo PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang - Hiệu trưởng nhà trường, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển AI, bán dẫn, dữ liệu lớn và đổi mới sáng tạo, con người là yếu tố quyết định.
“Nghị định 179 không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính mà còn là thông điệp thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với đội ngũ trí thức trẻ đang theo đuổi các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược”, ông Khang nhấn mạnh.
Tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM, nhiều ngành đào tạo cũng thuộc nhóm được hưởng chính sách theo Nghị định 179. Theo PGS.TS Đặng Đăng Tùng - Giám đốc Văn phòng Đào tạo Quốc tế, chính sách này sẽ tạo thêm nguồn lực để sinh viên và kỹ sư tài năng tham gia các dự án đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực ngoại ngữ và mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế, qua đó hình thành lực lượng nòng cốt giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Đổi mới quản trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đang tạo nền tảng để các trường đại học nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước hội nhập sâu vào mạng lưới giáo dục đại học toàn cầu. Đây cũng là một trong những mục tiêu trọng tâm của Nghị quyết 71, hướng tới nâng cao vị thế của đại học Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Theo Nghị quyết, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có ít nhất 8 trường đại học vào top 200 châu Á và ít nhất 1 trường có lĩnh vực đào tạo thuộc top 100 thế giới. Đến năm 2035, có ít nhất 2 trường có lĩnh vực đào tạo nằm trong top 100 thế giới. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới về giáo dục, với ít nhất 5 trường đại học có lĩnh vực đào tạo thuộc top 100 toàn cầu.
Cụ thể hóa định hướng này, tháng 5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 966/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển một số cơ sở giáo dục đại học lớn tại vùng Đông Nam Bộ theo hướng đạt trình độ tiên tiến của nhóm đại học hàng đầu châu Á. Ba cơ sở được lựa chọn gồm Đại học Kinh tế TPHCM (UEH), Trường Đại học Y Dược TPHCM và Trường Đại học Việt Đức.
Theo mục tiêu của Đề án, đến năm 2035, ba trường sẽ trở thành các cơ sở giáo dục đại học công lập trọng điểm của vùng Đông Nam Bộ và cả nước, duy trì vị thế trong nhóm các trường hàng đầu châu Á ở những lĩnh vực thế mạnh. Định hướng đến năm 2050, cùng với Đại học Quốc gia TPHCM, các trường phấn đấu thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á, giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ ở những lĩnh vực có khả năng cạnh tranh khu vực.
PGS.TS Bùi Quang Hùng - Giám đốc Đại học Kinh tế TPHCM, cho biết việc được Chính phủ lựa chọn là một trong những cơ sở giáo dục đại học trọng điểm của vùng Đông Nam Bộ vừa là vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm lớn đối với nhà trường.
Sau giai đoạn chuyển đổi thành đại học đa ngành, UEH tiếp tục phát triển theo mô hình UEH Univer-City Innovation Hub, hướng tới kết nối đại học với đô thị, doanh nghiệp và cộng đồng để đồng kiến tạo giá trị cho địa phương, vùng, quốc gia và toàn cầu.
Giai đoạn 2026 - 2030, UEH xác định tăng tốc về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ, quốc tế hóa và năng lực đổi mới sáng tạo. Hiện UEH xếp thứ 184 trong bảng xếp hạng các đại học hàng đầu châu Á năm 2026 của Times Higher Education, dẫn đầu các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Nhà trường đặt mục tiêu duy trì vị trí này, đồng thời nâng cao hiện diện và đóng góp học thuật trong khu vực Đông Nam Á.
Với ba trụ cột chiến lược gồm đào tạo, nghiên cứu khoa học và quốc tế hóa, UEH hướng tới mục tiêu vào nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2035, trở thành hạt nhân tri thức góp phần đưa TPHCM và vùng Đông Nam Bộ trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực vào năm 2050.
Chính sách học bổng theo Nghị định 179 không chỉ hỗ trợ về tài chính mà còn tạo động lực để người học mạnh dạn lựa chọn các ngành STEM, đặc biệt là những lĩnh vực công nghệ chiến lược mà đất nước đang có nhu cầu nhân lực lớn.
Nguyễn Chí Hùng (Dĩ An, TPHCM), thí sinh đăng ký xét tuyển nhóm ngành kỹ thuật vi mạch bán dẫn, cho biết chính sách này giúp em và gia đình yên tâm hơn khi lựa chọn ngành học. Để theo học một ngành kỹ thuật, chi phí học tập, tài liệu và trang thiết bị như máy tính khá lớn nên gia đình em cũng có nhiều lo lắng. Nếu trúng tuyển và được nhận học bổng, em sẽ giảm bớt áp lực tài chính, ba mẹ cũng đỡ gánh nặng hơn. Điều đó càng tạo thêm động lực để em cố gắng học tập thật tốt.
