Trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội sáng 26/9, sinh viên Nguyễn Cảnh Hải mang đến câu chuyện nhỏ khiến nhiều người bật khóc.
Trong khi nam sinh đang đứng trên bục phát biểu trước thầy cô và hàng nghìn bạn học sáng nay, dưới hàng ghế dành cho người thân, có một bà mẹ đang lặng lẽ chảy nước mắt - bà Lê Thị Sáu (mẹ Hải).

Từng rất tự ti, xin dạy thêm không nơi nào nhận
Cảnh Hải cho biết, mình rất vinh dự khi đại diện cho hơn 3.400 sinh viên chính quy tốt nghiệp năm nay được phát biểu trong lễ tốt nghiệp.
Với điểm trung bình cuối năm đạt 3.89, Hải là một trong hơn 500 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc năm nay. Nam sinh đồng thời là thủ khoa tốt nghiệp năm 2026, Khoa Toán - Tin, Đại học Bách khoa Hà Nội.
Được biết với giải nhì học sinh giỏi cấp tỉnh môn sinh học, cách đây 4 năm, Hải từng trúng tuyển vào Đại học Bách khoa bằng diện xét tuyển tài năng nhưng do yêu thích ngành Tin học, nam sinh lựa chọn đỗ vào trường này bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Không đọc làu làu bài viết chuẩn bị sẵn, bài phát biểu sáng nay của Hải là lời tâm sự nhẹ nhàng, xúc động. Hàng nghìn người vỗ tay khi nam sinh kết thúc câu chuyện nhỏ của mình.
Hải quê Nam Đàn, Nghệ An. Những ngày đầu vào Đại học Bách khoa, Hải ngỡ ngàng bởi quanh mình toàn “kình ngư”, “cá mập” đến từ các trường chuyên, lớp chọn. Thầy vừa đưa ra vấn đề gì, các bạn xung quanh đều tới tấp giơ tay.
Gia đình chỉ có hai mẹ con, mẹ làm nông nên khi vừa nhập học, nam sinh đã phải tìm một công việc làm thêm để trang trải học phí.
“Lúc đấy tôi rất nhút nhát, tự ti. Tôi đi xin việc ở đâu người ta cũng không nhận vì giọng nói trọ trẹ miền Trung khó nghe.
Không thể dạy thêm hoặc làm gia sư, tôi đành phải làm thêm bằng các công việc lao động chân tay”, Hải nhớ lại.

May mắn gọi tên khi học kỳ 2 năm nhất, Hải được Ban Công tác sinh viên, Đại học Bách khoa Hà Nội giới thiệu học bổng “Chắp cánh Bách khoa” cho sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
“Học bổng không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính, điều mình cảm nhận được đó là có người vẫn tin tưởng ngay cả khi tôi còn chưa thực sự tin vào bản thân. Niềm tin ấy đã tạo nên bước ngoặt cả cuộc đời tôi”, giọng nam sinh nghẹn lại.
Cũng trong bài chia sẻ, nam sinh cho biết sau khi có học bổng, bản thân được giới thiệu làm trợ giảng tại một câu lạc bộ toán. Công việc phù hợp, giúp nam sinh có thêm thời gian cho việc học.
“Những buổi đứng lớp đã giúp tôi dần cải thiện khả năng giao tiếp, vượt qua sự tự ti và dần trở nên tự tin hơn. Từ một cậu sinh viên năm nhất còn nhiều tự ti, tôi chủ động tham gia nhiều hoạt động học thuật trong và ngoài nước, gặp gỡ những người bạn mới và nhìn thấy một thế giới rộng lớn hơn rất nhiều so với những gì mình từng hình dung”, nam sinh cho hay.
Nhờ sự nỗ lực vượt bậc, Nam sinh đã đạt 6 kỳ học bổng khuyến khích học tập của nhà trường, được 2 lần đi học tập trao đổi ở nước ngoài (Hàn Quốc, Trung Quốc) và vinh dự trở thành thủ khoa đầu ra năm 2026.

Học để đỡ khổ hơn mẹ
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, mẹ Hải cho biết, việc con trai đỗ vào Đại học Bách khoa Hà Nội là niềm vui nhưng cùng với đó là nỗi lo lắng và sợ hãi bởi gánh nặng chi phí học tập, sinh hoạt tại Thủ đô trong suốt 4 năm qua.
Nhà có hơn sào rưỡi ruộng, việc trồng trọt chỉ đủ cho hai mẹ con trang trải lương thực mấy tháng trong năm. Thời gian nông nhàn, làng xóm có việc gì làm thuê ra tiền, bà đều nhận.
“Thu nhập không được là bao, tôi phải vay ngân hàng cho con đi học. Ở quê thời tiết khắc nghiệt, công việc đồng áng chẳng mang lại thu nhập bao nhiêu, tôi quyết định vào Gia Lai làm rẫy, nuôi tằm với gia đình người quen để trang trải cho con ăn học”, theo lời mẹ Hải.
Cũng theo bà Sáu, thời phổ thông, Hải không có điều kiện đi học thêm. Sau khi vào Bách khoa, bà luôn khuyên con cố gắng học để đỡ khổ hơn mẹ.
“Đời tôi đã khổ nhiều rồi, tôi không muốn con khổ giống mình nữa. Đấy là lý do chưa lần nào tôi khuyên con bỏ học”, bà Sáu nói.

Hiện Cảnh Hải là trợ lý tại Đại học Vin (Vin University). Về định hướng sắp tới, nam sinh cho biết, mình đang chuẩn bị hồ sơ tìm kiếm học bổng. Nam sinh mong muốn được tiếp tục học lên chương trình thạc sĩ ở nước ngoài. “Nếu có cơ hội, tôi rất mong muốn được trở về Đại học Bách Khoa”, Hải cho hay.
Nhận xét về Cảnh Hải, đại diện đơn vị tài trợ học bổng “Chắp cánh Bách khoa”, cho biết đây là sinh viên đáng tự hào nhất trong số 75 em được chương trình trao học bổng trong 5 năm qua bởi sự "lột xác" và nỗ lực ngoạn mục.
“Lúc gặp chúng tôi phỏng vấn học bổng thời điểm năm nhất, em ấy rất tự ti. Tôi còn nhớ hình ảnh một nam sinh chân số 38 nhưng đi đôi dép tổ ong cũ kỹ số 42, rất ấn tượng và xúc động. Thậm chí em trả lời câu hỏi bằng giọng địa phương, tôi còn không nghe rõ.
Tuy nhiên khi trò chuyện, chúng tôi nhận thấy đây là nam sinh rất có tiềm năng và chương trình quyết định trao cơ hội cho em. Chúng tôi không ngờ trong thời gian qua, em đã có hành trình lột xác ngoạn mục, đoạt thành tích xuất sắc”, đại diện này cho biết.
Cô Nguyễn Thị Thu Thủy, Giảng viên khoa Toán – Tin, Đại học Bách khoa Hà Nội, cũng nhận xét Cảnh Hải có hoàn cảnh đặc biệt nhưng rất nỗ lực trong học tập.
Là người hướng dẫn Hải cả đồ án I, đồ án II và đồ án tốt nghiệp, cô Thủy cho rằng, nam sinh đã tự vượt qua bản thân, cùng sự hướng dẫn của thầy cô để có được thành tích xuất sắc hôm nay.