Ngăn ngừa gian dối, khuất tất trong nghiên cứu khoa học

Theo TS Nguyễn Xuân Hùng - Trường ĐH Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cần xây dựng bộ quy tắc chuẩn mực về liêm chính khoa học để cán bộ, viên chức có thể soi chiếu trong quá trình làm việc. Vấn đề này không thể nói chung chung. Tùy từng cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu mà xây dựng bộ quy tắc riêng hoặc có thể ban hành quy chế về liêm chính học thuật. Việc thực hiện quy tắc/quy chế này sẽ được giám sát và có hậu kiểm, chế tài xử lý nếu vi phạm.

Cho rằng, trao đổi học thuật, liên kết cùng hợp tác khi nghiên cứu khoa học là điều bình thường trong xu thế hội nhập, tuy nhiên GS.TS Đinh Thị Mai Thanh - Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội nhìn nhận, có những quy định về hợp tác, trao đổi mà nhà khoa học cần tuân thủ.

“Chúng tôi khuyến khích, tạo điều kiện để cán bộ, giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học và hợp tác trong lĩnh vực này. Song, nhà trường cũng quy định rõ trách nhiệm, quyền, nghĩa vụ và nếu vi phạm sẽ bị xử lý. Chúng tôi đặc biệt yêu cầu không được mua, bán kết quả NCKH dưới mọi hình thức”, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội, hợp tác nghiên cứu khoa học là xuyên biên giới. Nhưng cán bộ, giảng viên phải tuân thủ nguyên tắc trong tuyển chọn, giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật và cơ sở giáo dục đào tạo mình đang công tác.

Kiến nghị với cơ sở giáo dục đại học, nghiên cứu, PGS.TS Trần Anh Tuấn - Chánh văn phòng Hội đồng Giáo sư Nhà nước đề xuất, cần quy định chi tiết về liêm chính trên quy định Khung về liêm chính khoa học. Đồng thời thành lập hội đồng liêm chính khoa học; đánh giá chất lượng công bố khoa học. Mặt khác, cần xử lý các vấn đề vi phạm liêm chính liên quan đến cơ sở giáo dục đại học, nghiên cứu.

Năm 2022, Bộ GD&ĐT đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2022/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học và công nghệ trong cơ sở giáo dục đại học (Nghị định số 109).

Theo đó, Chính phủ giao cho các cơ sở giáo dục đại học chủ động ban hành quy định và tự chịu trách nhiệm về liêm chính học thuật đối với hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đơn vị mình theo 2 nội dung: Thứ nhất, ban hành bộ quy tắc về liêm chính học thuật trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm nguyên tắc trung thực, trách nhiệm, công bằng, minh bạch, phù hợp thực tiễn và theo thông lệ quốc tế. Thứ hai, ban hành các quy định nội bộ, công cụ để kiểm soát, ngăn chặn và xử lý các hành vi đạo văn, gian lận và bịa đặt trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo PGS.TS Trần Anh Tuấn, cần định hướng các tạp chí tuân thủ liêm chính khoa học; đồng thời ngăn ngừa cơ hội vi phạm liêm chính khoa học gây ảnh hưởng cho cơ sở giáo dục đại học và nghiên cứu.