Gửi bình luận
Triển lãm ảnh “Các di sản thế giới của Việt Nam” giới thiệu 30 di sản được UNESCO ghi danh qua 100 tác phẩm nhiếp ảnh.
Qua hình ảnh di tích, danh thắng, thực hành văn hóa và tư liệu lịch sử, triển lãm ảnh “Các di sản thế giới của Việt Nam” giới thiệu sự đa dạng của di sản Việt Nam, đồng thời gợi mở vai trò của nhiếp ảnh trong việc lưu giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa.
Sự kiện do Bộ VH,TT&DL chỉ đạo, hướng tới Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).
Triển lãm chia làm 7 nhóm nội dung bao quát di sản văn hóa, thiên nhiên, di sản hỗn hợp, di sản phi vật thể và di sản tư liệu.
Các tác phẩm giới thiệu nhiều di sản tiêu biểu như Quần thể di tích Cố đô Huế, Đô thị cổ Hội An, Khu di tích Chăm Mỹ Sơn, Vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Quần thể danh thắng Tràng An, Hoàng thành Thăng Long, Thành nhà Hồ.
Bên cạnh kiến trúc và cảnh quan, triển lãm còn có hình ảnh về Nhã nhạc cung đình Huế, Quan họ Bắc Ninh, Hát Xoan Phú Thọ, nghệ thuật Xòe Thái cùng những tư liệu lịch sử quý giá.
Theo Ban tổ chức, sự đa dạng ấy cho thấy di sản không chỉ hiện diện trong những công trình hay danh thắng nổi tiếng, mà còn nằm trong nghệ thuật trình diễn, tập quán, tri thức dân gian và tư liệu lịch sử. Nhiếp ảnh đưa các loại hình này vào cùng một không gian trưng bày, giúp công chúng có cái nhìn khái quát về sự phong phú của di sản Việt Nam.
Quần thể danh thắng Tràng An, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 2014, nổi bật với núi đá vôi, hang động, sông nước và dấu tích cư trú của con người qua nhiều thời kỳ. Giá trị của Tràng An không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn ở mối liên hệ giữa thiên nhiên và lịch sử con người. Hình ảnh giúp người xem nhận diện vẻ đẹp của vùng di sản, đồng thời gợi mở nhu cầu tìm hiểu sâu hơn về quá trình hình thành và những giá trị được lưu giữ tại đây.
Với Cố đô Huế, hệ thống thành quách, cung điện, lăng tẩm và các công trình kiến trúc gắn với triều Nguyễn lưu giữ dấu ấn về lịch sử, nghệ thuật kiến trúc và đời sống cung đình. Qua nhiếp ảnh, đường nét kiến trúc và không gian di tích trở thành điểm khởi đầu để công chúng khám phá một giai đoạn lịch sử của dân tộc.
Tuy nhiên, giá trị di sản không chỉ nằm ở những gì có thể nhìn thấy. Phía sau mỗi cảnh quan, công trình là những lớp lịch sử và văn hóa được tích lũy qua thời gian. Nhiếp ảnh có thể gợi mở những câu chuyện ấy, dù không thay thế việc nghiên cứu và trải nghiệm trực tiếp.
Với di sản phi vật thể, nhiếp ảnh có khả năng ghi lại những biểu hiện cụ thể của đời sống văn hóa, từ con người, trang phục đến hoạt động trình diễn và sinh hoạt cộng đồng.
Hát Xoan Phú Thọ gắn với tín ngưỡng thờ các vua Hùng và vùng đất Tổ. Loại hình nghệ thuật này kết hợp âm nhạc, lời ca, động tác trình diễn cùng những tập quán được gìn giữ trong cộng đồng. UNESCO ghi danh Hát Xoan vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp năm 2011; đến năm 2017, di sản được chuyển sang Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Dân ca Quan họ Bắc Ninh, được UNESCO ghi danh năm 2009, nổi bật với lối hát đối đáp nam nữ, hệ thống làn điệu và tập quán giao lưu văn hóa. Những hình ảnh về các loại hình nghệ thuật này có thể giúp công chúng nhận diện đặc trưng trình diễn, đồng thời hiểu thêm về vai trò của nghệ nhân và cộng đồng trong việc gìn giữ di sản.
Dẫu vậy, một bức ảnh chỉ lưu giữ một thời điểm, trong khi sức sống của di sản phi vật thể phụ thuộc vào quá trình thực hành, học hỏi và trao truyền. Vì thế, giá trị của nhiếp ảnh nằm ở khả năng lưu giữ tư liệu và khơi gợi sự quan tâm, còn việc bảo tồn lâu dài vẫn cần cộng đồng tiếp tục duy trì di sản trong đời sống.
Triển lãm cũng giới thiệu những di sản tư liệu như Mộc bản triều Nguyễn và hệ thống bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Mộc bản triều Nguyễn lưu giữ nhiều văn bản về lịch sử, địa lý, chính trị và văn hóa; bia Tiến sĩ ghi danh những người đỗ đại khoa dưới các triều đại quân chủ, gắn với truyền thống giáo dục và trọng dụng nhân tài.
Thông qua hình ảnh, công chúng có thêm cơ hội quan sát những dấu tích vật chất của lịch sử. Nhiếp ảnh không thay thế việc đọc và nghiên cứu tư liệu, nhưng có thể giúp những hiện vật vốn đòi hỏi kiến thức chuyên môn trở nên gần gũi hơn với người xem.
Ông Tạ Quang Đông - Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL cho biết, việc đổi mới phương thức truyền thông và mở rộng khả năng tiếp cận di sản góp phần kết nối bảo tồn với sáng tạo nghệ thuật, giáo dục, quảng bá văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa.
Từ triển lãm, hình ảnh di sản có thể được khai thác như nguồn tư liệu trực quan phục vụ giáo dục, nghiên cứu và truyền thông. Tuy nhiên, để công chúng hiểu đúng giá trị của mỗi di sản, hình ảnh cần đi kèm thông tin chính xác, chú giải rõ ràng và phù hợp với từng nhóm người xem.
Với di sản phi vật thể, việc giới thiệu cộng đồng thực hành và quá trình trao truyền giúp người xem hiểu rằng di sản không đơn thuần là một màn trình diễn. Với di sản tư liệu, thông tin về nội dung và giá trị lịch sử giúp hiện vật dễ tiếp cận hơn.
Điều đó cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà nghiên cứu và những người làm công tác bảo tồn. Một tác phẩm về di sản không chỉ cần sức hấp dẫn thị giác mà còn phải bảo đảm tính chính xác, tôn trọng giá trị văn hóa và chuyển tải được thông tin có ý nghĩa.
Nhiếp ảnh không thể thay thế việc bảo tồn tại chỗ hay duy trì các thực hành văn hóa, nhưng có thể trở thành cầu nối đưa di sản đến gần hơn với đời sống hôm nay, để những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ tiếp tục được nhận biết và trân trọng.
Với 100 tác phẩm giới thiệu 30 di sản được UNESCO ghi danh, triển lãm “Các di sản thế giới của Việt Nam” tạo cơ hội để công chúng khám phá nhiều loại hình di sản trong cùng một không gian. Qua ngôn ngữ nhiếp ảnh, những giá trị của lịch sử, thiên nhiên và đời sống văn hóa được giới thiệu bằng hình ảnh trực quan, góp phần khơi mở sự quan tâm của công chúng đối với di sản.
