Rõ quyền, rõ trách nhiệm để chấm dứt áp lực quỹ lớp, quỹ trường

Làm rõ vị trí Ban đại diện cha mẹ học sinh và khoản “tự nguyện”

Ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu, TPHCM), đánh giá cao điểm mới của dự thảo khi xác định rõ vị trí, vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Theo dự thảo, Ban đại diện cha mẹ học sinh không có tư cách pháp nhân, không có con dấu, không có tài khoản riêng; không được nhân danh cơ sở giáo dục hoặc tổ chức, cá nhân khác để xác lập, thực hiện giao dịch hoặc thực hiện các hoạt động vượt quá nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, ở không ít nơi, Ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn bị “hành chính hóa”. Có nơi Ban đại diện đứng ra vận động kinh phí cho những hoạt động ngoài phạm vi chức năng, trong khi một số phụ huynh lại cho rằng Ban đại diện có quyền quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý của nhà trường.

"Chính sự chưa rõ ràng này đã tạo ra không ít hiểu lầm và áp lực cho cả phụ huynh lẫn hiệu trưởng. Dự thảo lần này quy định khá rõ: Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức đại diện của cha mẹ học sinh; không có tư cách pháp nhân, không có con dấu, không có tài khoản riêng; không thực hiện chức năng quản trị, quản lý hoặc điều hành cơ sở giáo dục. Quy định này đưa Ban đại diện về đúng vị trí - là cầu nối giữa phụ huynh và nhà trường", ông Đảo nhận xét.

Đồng quan điểm, một hiệu trưởng Trường THCS tại TPHCM, nơi đã nhiều năm không thực hiện thu quỹ lớp, quỹ trường, cũng bày tỏ sự đồng tình với các quy định mới về những khoản không được thu, chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Theo dự thảo, cha mẹ học sinh có quyền hỗ trợ hoặc không hỗ trợ khoản hỗ trợ tự nguyện; việc không hỗ trợ không làm phát sinh sự phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học. Khoản hỗ trợ tự nguyện không được sử dụng để thực hiện nhiệm vụ thuộc trách nhiệm chi của ngân sách nhà nước hoặc của cơ sở giáo dục; đầu tư, mua sắm, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị hoặc thực hiện các hoạt động thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục.

Vị hiệu trưởng này chia sẻ, năm học vừa qua, trường không thực hiện thu quỹ lớp, quỹ trường. Thực tế cho thấy, những khoản thu này không đóng góp nhiều cho hoạt động giáo dục, trong khi dễ phát sinh những biến tướng trong việc thu, chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh, thậm chí dẫn đến khiếu kiện, gây xáo trộn việc học tập của học sinh và hoạt động giáo dục của nhà trường.

"Vì vậy, khi dự thảo mới quy định rõ về khoản tự nguyện, tôi rất ủng hộ. Đây là quy định cần thiết, góp phần làm rõ trách nhiệm trong quản lý giáo dục, bảo đảm hoạt động của nhà trường ngày càng minh bạch và để cha mẹ học sinh thực sự được “tự nguyện” trong các khoản đóng góp", hiệu trưởng này chia sẻ.

Mong dự thảo tiếp tục được hoàn thiện

Theo ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, dự thảo lần này không chỉ sửa đổi một số quy định kỹ thuật mà còn cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản trị giáo dục. Điều này thể hiện ngay từ tên gọi của văn bản. Nếu Thông tư 55 chủ yếu quy định về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, dự thảo mới mở rộng phạm vi thành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục.

Theo ông Đảo, giáo dục hiện đại không còn là trách nhiệm riêng của nhà trường. Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 hướng đến phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, và mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi gia đình và nhà trường cùng đồng hành. Điểm đáng ghi nhận của dự thảo là đặt Ban đại diện cha mẹ học sinh trong cơ chế phối hợp giữa gia đình và cơ sở giáo dục, phù hợp với xu hướng quản trị trường học hiện đại.

Dù dự thảo đã có nhiều điểm tiến bộ, từ thực tiễn quản lý, một số hiệu trưởng trường phổ thông tại TPHCM vẫn kỳ vọng quy định mới tiếp tục được hoàn thiện, nhất là làm rõ cách thức tiếp nhận và sử dụng các nguồn lực tự nguyện từ phụ huynh, cựu học sinh và các lực lượng xã hội.

Theo đó, cần phân định rõ giữa khoản hỗ trợ tự nguyện dành cho hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh và khoản tài trợ hợp pháp dành cho cơ sở giáo dục. Thực tế, các trường có nhiều hoạt động giáo dục cần sự đồng hành của phụ huynh, cựu học sinh và các tổ chức, cá nhân. Khi những nguồn lực này được huy động và sử dụng đúng quy định, công khai, minh bạch, đây sẽ là sự hỗ trợ thiết thực cho hoạt động giáo dục.

Tuy nhiên, nếu chưa có hướng dẫn cụ thể để phân biệt giữa “hỗ trợ cho Ban đại diện” và “tài trợ cho nhà trường”, các cơ sở giáo dục có thể gặp khó khăn, thậm chí dè dặt khi tiếp nhận những nguồn lực hợp pháp này. Vì vậy, dự thảo cần tạo một hành lang pháp lý đủ chặt chẽ để ngăn ngừa lạm thu, nhưng đồng thời cũng đủ rõ ràng, minh bạch và thông thoáng để khuyến khích các khoản đóng góp hoàn toàn tự nguyện, hợp pháp, phục vụ trực tiếp cho việc chăm lo và phát triển học sinh.

Hiệu trưởng một trường tiểu học ở phường Diên Hồng (TPHCM) lại đánh giá cao quy định cụ thể về Hội nghị cha mẹ học sinh.

Vị hiệu trưởng cho biết, nhiều năm qua, nhà trường không thu bất kỳ khoản nào liên quan đến quỹ lớp, quỹ trường, song hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh ở trường và các lớp vẫn hài hòa, ổn định, gắn với hoạt động giáo dục của nhà trường.

Theo vị hiệu trưởng, Hội nghị cha mẹ học sinh là nơi để nhà trường và phụ huynh trao đổi, thống nhất các phương thức phối hợp trong giáo dục học sinh. Vì vậy, quy định tại dự thảo về việc “Hội nghị cha mẹ học sinh không được quyết định hoặc làm phát sinh các khoản đóng góp mang tính bắt buộc hoặc nghĩa vụ tài chính đối với cha mẹ học sinh” sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp nhà trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ.

“Quy định này cũng góp phần làm rõ vai trò của Hội nghị cha mẹ học sinh, tránh việc hội nghị trở thành nơi quyết định các khoản đóng góp, đồng thời tạo sự minh bạch trong quá trình phối hợp giữa gia đình và nhà trường”, hiệu trưởng này chia sẻ.