Sách giáo khoa bị “đội giá” đến hơn 6 lần trên sàn thương mại điện tử

Mua online vì tiện, "ngã ngửa" khi nhìn giá bìa

Năm học mới đã cận kề, áp lực mua sắm sách vở và dụng cụ học tập khiến nhiều phụ huynh quay cuồng. Để tiết kiệm thời gian đi lại, nhiều người lựa chọn giải pháp đặt mua trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, không ít người đã rơi vào bẫy "thổi giá" của các gian hàng trực tuyến.

Chị Linh, một phụ huynh có con học tại Trường THPT Phú Nhuận, ngậm ngùi chia sẻ: "Do con còn thiếu đúng một cuốn sách giáo dục thể chất nên tôi đành lên mạng tìm mua. Thế nhưng, tôi vô cùng ngỡ ngàng khi gian hàng báo giá tới 45.000 đồng, trong khi giá bìa niêm yết của Nhà xuất bản (NXB) chỉ vỏn vẹn 10.000 đồng".

Không chỉ dừng lại ở chuyện "thổi giá", chị Linh còn lo ngại chỉ ra một chiêu trò khác trên mạng: "Nhiều gian hàng còn trà trộn bán lại sách cũ, sách nâng cao hoặc các đầu sách thuộc chương trình khác không còn phù hợp với chương trình đại trà hiện hành hoặc "treo đầu dê bán thịt chó", tức ghi quảng cáo bán sách nhưng thực chất là một mặt hàng khác. Nếu phụ huynh mua vội mà không quan sát, đối chiếu kỹ mã sách hay năm xuất bản thì rất dễ “sập bẫy”, mua về con cũng không thể dùng được”.

Khảo sát của phóng viên Dân trí trên một sàn thương mại điện tử cho thấy mức chênh lệch ở nhiều đầu sách là rất lớn. Có trường hợp giá bán cao gấp hơn 4 lần giá niêm yết.

Đáng chú ý, sách Âm nhạc lớp 1 có giá bìa 7.000 đồng nhưng được rao bán với giá 44.000 và 32.000 đồng, tức cao hơn từ 25.000 đến 37.000 đồng, tương đương gấp 4,6 và 6,3 lần giá niêm yết.

Tương tự, sách Đạo đức lớp 1 có giá niêm yết 8.800 đồng nhưng được bán với giá 34.000 đồng, cao gấp 3,9 lần. Công nghệ lớp 4 có giá bìa 7.600 đồng nhưng giá trên sàn lên tới 33.000 đồng, cao gấp 4,3 lần.

Một số đầu sách khác cũng có mức chênh lệch đáng kể. Đạo đức lớp 5 từ 7.600 đồng được rao bán 33.000 đồng, cao gấp 4,3 lần; Giáo dục thể chất lớp 10 từ 10.000 đồng lên 45.000 đồng, cao gấp 4,5 lần.

Đáng chú ý, nhóm sách Mỹ thuật lớp 12 cũng xuất hiện mức chênh lệch lớn. Sách Mỹ thuật - thiết kế sân khấu điện ảnh có giá bìa 6.000 đồng nhưng được rao bán 26.000 đồng, cao gấp 4,3 lần. Sách Mỹ thuật - thiết kế đồ họa giá bìa 6.000 đồng được bán 20.100 đồng, cao gấp 3,4 lần.

Nhiều đầu sách ở các khối cũng cũng được rao bán với giá cao hơn đáng kể so với giá niêm yết.

Thuê người xếp hàng mua SGK để bán lại

Tình trạng SGK bị đẩy giá trên mạng diễn ra trong bối cảnh một số điểm bán trực tiếp cũng ghi nhận hiện tượng mua gom sách.

Đại diện Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Giáo dục Phương Nam, thuộc NXB Giáo dục Việt Nam cho biết những ngày qua các điểm bán sách của NXB xuất hiện chiêu trò thuê mướn lao động tự do, học sinh, sinh viên để xếp hàng mua SGK số lượng lớn.

Theo đại diện đơn vị này, sau khi mua sách, các đối tượng có thể đứng gần điểm bán để chào mời phụ huynh hoặc đưa sách lên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử nhằm bán lại với giá cao hơn.

Đây là hoạt động mua gom không nhằm mục đích sử dụng mà hướng tới việc hưởng chênh lệch giá, gây khó khăn cho những phụ huynh, học sinh có nhu cầu mua sách thực tế.

Trước tình trạng trên, một số cửa hàng trong hệ thống đã tăng cường khâu sàng lọc người mua.

Tại cổng chính, nhân viên bảo vệ có thể hỏi người mua những thông tin như mua sách cho lớp nào, mua lẻ hay mua cả bộ, học sinh học trường nào... Với những trường hợp thường xuyên xuất hiện tại cửa hàng hoặc có dấu hiệu mua số lượng bất thường, nhân viên sẽ đặt thêm câu hỏi để xác minh nhu cầu.

Nếu phát hiện dấu hiệu mua gom nhằm đầu cơ, cửa hàng sẽ từ chối phục vụ để ưu tiên phụ huynh, học sinh có nhu cầu thực sự.

Đại diện đơn vị này cho biết để giảm tải áp lực tại các cửa hàng trực tiếp và chặn đứng tình trạng chèo kéo khách, các đơn vị phát hành đã chủ động phối hợp với công an khu vực. Lực lượng chức năng thường xuyên có mặt để duy trì an ninh trật tự, đảm bảo môi trường mua sắm an toàn cho người dân.

Đơn vị cũng cảnh báo việc mua SGK từ các nguồn không chính thức trên mạng không chỉ khiến phụ huynh phải trả giá cao hơn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro khác.

Người mua có thể đối mặt với nguy cơ nhận sách không đúng yêu cầu, sách đã qua sử dụng hoặc thậm chí sách in lậu, sách kém chất lượng.

Ngoài nguy cơ mất tiền, người mua còn có thể bị lộ thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng. Trường hợp nhấp vào các đường dẫn (link) không rõ nguồn gốc, chứa mã độc có thể khiến khách hàng trở thành nạn nhân của các phi vụ lừa đảo khác.

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, hiện tượng thiếu SGK tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể mà do sự đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình chính sách từ phía một số sở GD&ĐT.