Tạo hành lang pháp lý đồng bộ

Nghị định 20 tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ, thống nhất để chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học, THCS và xóa mù chữ.

Hơn 10 năm triển khai, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ đạt được kết quả quan trọng. Mạng lưới trường, lớp tiếp tục mở rộng; cơ sở vật chất từng bước kiên cố hóa. Tỷ lệ huy động trẻ trong độ tuổi đến trường và tỷ lệ hoàn thành chương trình mầm non, tiểu học, THCS duy trì ở mức cao. Nhiều địa phương giữ vững, nâng cao chất lượng chuẩn phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, góp phần bảo đảm quyền được học tập của trẻ em theo quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành.

Tuy nhiên, Nghị định 20 chưa làm rõ đầy đủ nội hàm, cơ chế thực hiện, trách nhiệm pháp lý của các chủ thể trong điều kiện giáo dục bắt buộc theo quy định tại Luật Giáo dục. Quy định hiện hành còn thiên về công nhận kết quả phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, chưa tạo cơ chế ràng buộc đủ mạnh để bảo đảm mọi trẻ em trong độ tuổi bắt buộc thực sự được học tập và hoàn thành trình độ học vấn tối thiểu.

Bên cạnh đó, điều kiện bảo đảm thực hiện giáo dục bắt buộc chưa đồng bộ, đặc biệt đối với nhóm đối tượng yếu thế. Dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, song chủ yếu tập trung cho học sinh phổ thông. Thực tế đòi hỏi cần thêm chính sách cho trẻ mầm non từ 5 đến 6 tuổi để tổ chức thực hiện phổ cập giáo dục, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ toàn diện, bền vững.

Chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội giữa các vùng, miền cũng tiếp tục tác động mạnh đến chất lượng, tính bền vững của phổ cập giáo dục, xóa mù chữ. Ở đô thị lớn, áp lực về quy mô trường lớp, quỹ đất, sĩ số học sinh còn lớn; trong khi vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và khả năng tiếp cận giáo dục của trẻ em vẫn nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến duy trì, nâng cao chất lượng giáo dục bắt buộc.

Công tác quản lý, theo dõi, cập nhật dữ liệu về đối tượng phổ cập giáo dục, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ ở một số địa phương còn hạn chế. Phối hợp giữa gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong huy động, duy trì sĩ số học sinh chưa thật chặt chẽ, hiệu quả, nhất là đối với trẻ có nguy cơ bỏ học, hoặc không đến trường.

Luật Giáo dục năm 2019 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục quy định rõ giáo dục tiểu học, giáo dục THCS là giáo dục bắt buộc; Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 tuổi đến 6 tuổi.

Các nghị quyết, kết luận, chỉ thị mới của Bộ Chính trị yêu cầu thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm và đưa ra mục tiêu hoàn thành giáo dục bắt buộc đến hết THCS vào năm 2030. Vì vậy, Nghị định 20 không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn, đòi hỏi tất yếu phải xây dựng Nghị định mới thay thế.

Dự thảo Nghị định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ của Bộ GD&ĐT công bố đã cụ thể hóa đầy đủ, thống nhất các quy định của Luật về phổ cập giáo dục mầm non, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ. Qua đó, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để tổ chức triển khai hiệu quả chủ trương của Đảng về nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm quyền học tập của mọi công dân.