Tạo môi trường cởi mở để học sinh làm chủ tiếng Anh

Chủ động xây dựng và bám sát lộ trình

Đứng ở góc độ quản lý giáo dục, bà Phạm Thị Hải Vân - Hiệu trưởng Trường THCS Ngọc Lâm (phường Bồ Đề, Hà Nội) đánh giá thuận lợi và cũng là cơ hội lớn nhất khi đưa tiếng Anh là ngôn ngữ thứ 2 trong trường học là tạo ra sự thay đổi căn bản về môi trường tiếp cận ngôn ngữ cho học sinh.

Bà Phạm Thị Hải Vân phân tích, nếu trước đây, việc học tiếng Anh bị bó hẹp trong thời lượng nhất định của môn học, thì nay ngôn ngữ này sẽ hiện diện thường xuyên trong nhiều hoạt động giáo dục đa dạng. Khi có nhiều cơ hội nghe, nói và sử dụng tiếng Anh, học trò sẽ thấy việc học bớt áp lực và gần gũi hơn với cuộc sống.

Tuy nhiên, hiệu quả đó sẽ không thể đạt được nếu trường học chỉ tăng thời lượng tiết học một cách máy móc. Đối với Trường THCS Ngọc Lâm, nhà trường xác định đây là lộ trình dài hạn với đích đến rõ ràng là hình thành môi trường giáo dục sử dụng tiếng Anh phù hợp với lứa tuổi, trình độ và điều kiện thực tế của người học.

“Chúng tôi mong muốn học sinh không còn tâm lý “học tiếng Anh để làm bài kiểm tra”, mà dần hình thành tâm thế học để giao tiếp, để tìm hiểu tri thức, mở rộng hiểu biết và kết nối với thế giới”, bà Phạm Thị Hải Vân cho hay.

Để hiện thực hóa khát vọng đề ra, nhà trường đã nhanh chóng nắm bắt và triển khai các văn bản chỉ đạo, định hướng của cấp trên đến từng cán bộ, giáo viên trong trường.

Đồng thời, chủ động đối chiếu với hướng dẫn để xác định mô hình và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể trong các năm học kế tiếp. Trong đó, nêu rõ mục tiêu, mức độ phấn đấu, nhiệm vụ, phân công người phụ trách, tiến độ, sản phẩm đầu ra và minh chứng cần có.

Ngoài ra, lộ trình trên còn được tích hợp vào kế hoạch giáo dục chung của nhà trường, kế hoạch tổ chuyên môn, kế hoạch hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, STEM/STEAM, thực hành, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, diễn đàn, giao lưu quốc tế,... Nhờ vậy sẽ giúp nhà trường chủ động khi chuẩn bị nguồn lực, tránh nóng vội, đốt cháy giai đoạn.

“Năm học 2026-2027 này mức đăng ký phấn đấu của nhà trường là 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên sử dụng tiếng Anh đạt mức 1; tới năm 2030 phấn đấu 100% sẽ đạt mức độ 2, duy trì các điều kiện để đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 và sử dụng ngôn ngữ này thường xuyên, ổn định trong dạy và học”, bà Phạm Thị Hải Vân thông tin thêm.

Chú trọng tính cụ thể, phù hợp

Hiểu rằng đội ngũ giáo viên đóng vai trò quyết định chất lượng, sự bền vững của quá trình triển khai, Trường THCS Ngọc Lâm đã chủ động đánh giá năng lực, sở trường của từng giáo viên.

Chia sẻ rõ hơn về định hướng trên, bà Phạm Thị Hải Vân cho biết nguyên tắc của nhà trường là không “cào bằng” hay yêu cầu giáo viên sử dụng tiếng Anh cùng một trình độ, mà quan tâm tới tạo đội ngũ có khả năng tham gia vào quá trình theo từng vị trí, nhiệm vụ và mức độ khác nhau.

Giáo viên tiếng Anh được bồi dưỡng năng lực chuyên môn, phương pháp dạy học theo hướng phát triển giao tiếp và kỹ năng khai thác học liệu số. Giáo viên bộ môn khác từng bước nâng cao khả năng sử dụng câu giao tiếp, chỉ dẫn và thuật ngữ tiếng Anh phù hợp với môn học.

Một yếu tố quan trọng không kém kho học liệu được nhà trường xây dựng, phân loại theo từng nhóm: học liệu môn Tiếng Anh; học liệu tiếng Anh tích hợp với các môn học và học liệu phục vụ hoạt động ngoại khóa.

“Tiêu chí được đặt lên hàng đầu là tính phù hợp, dễ khai thác và ứng dụng, được cập nhật thường xuyên trên cơ sở thực tế giảng dạy để phục vụ sát sao nhu cầu của người học. Do đó, chúng tôi luôn khuyến khích giáo viên tạo bài giảng ngắn, trực quan như video, phiếu học tập, tình huống giao tiếp, từ vựng theo chủ đề và sản phẩm số để bổ sung vào kho học liệu”, bà Phạm Thị Hải Vân nói.

Mặt khác, để ngôn ngữ thực sự “sống” trong nhà trường cần lưu tâm tới không gian học đường. Tại Trường THCS Ngọc Lâm, từng bảng tin, biển tên phòng học, áp phích truyền thông đều được trình bày dưới dạng song ngữ, thậm chí tạo riêng khu vực “English zone” để tăng cơ hội tiếp xúc với tiếng Anh cho học sinh.

Song song với đó, nhà trường đẩy mạnh lồng ghép tiếng Anh vào giờ sinh hoạt tập thể. Nhiều phong trào, sự kiện như “10 phút nói tiếng Anh giao tiếp mỗi ngày”, Ngày hội tiếng Anh, Cuộc thi tranh biện tiếng Anh và CLB tiếng Anh do nhà trường tổ chức thu hút sự tham gia và hưởng ứng nhiệt tình của thầy và trò.

Qua đó, các em dần coi tiếng Anh như một phần không thể thiếu của đời sống học đường, hình thành thói quen sử dụng và tư duy ngôn ngữ thay vì chỉ học về ngôn ngữ.

Đặc biệt, bà Phạm Thị Hải Vân nhấn mạnh học sinh độ tuổi từ 12 -15 rất nhạy cảm do sự biến đổi về tâm sinh lý. Ở giai đoạn này, việc giúp các em mạnh dạn cất tiếng nói đôi khi cần được ưu tiên hơn cả việc dạy cho biết nhiều từ vựng, cấu trúc ngữ pháp.

“Nhà trường ưu tiên những sân chơi mang tính “học mà chơi, chơi mà học”. Vì muốn học sinh có đủ năng lực, tự tin sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp và tiếp cận tri thức, trước tiên cần tạo môi trường đủ thân thiện, cởi mở cho phép các em mắc lỗi và được sửa lỗi để ngày một hoàn thiện hơn”, bà Phạm Thị Hải Vân nêu quan điểm.