Gửi bình luận
Tăng 1-2 tiết mỗi tuần đồng nghĩa giáo viên phải gánh thêm 6-7 giờ lao động, tiền lương thực tế giảm, cùng đó là áp lực tinh giản biên chế, khiến nhiều thầy cô trăn trở.
Tuần trước Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tăng định mức tiết dạy của giáo viên tiểu học, THCS thêm một tiết mỗi tuần, tăng 2 tiết với thầy cô THPT. Với 35 tuần thực học, số tiết dạy trung bình của mỗi giáo viên tăng 35-70 tiết mỗi năm so với hiện nay.
Bộ lý giải sự điều chỉnh nhằm phản ánh đúng sự phát triển về năng lực chuyên môn, trình độ của đội ngũ. Đồng thời, việc này phát huy lợi thế từ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, giúp tối ưu hóa thời gian và năng suất lao động.
Tuy nhiên, đề xuất này đang vấp phải nhiều băn khoăn từ những người đứng trên bục giảng.
"Áp lực công việc sẽ tăng lên rất nhiều. Tôi thấy chạnh lòng, cảm giác cấp quản lý chưa đánh giá hết công sức của thầy cô, vì 1-2 tiết dạy trên lớp không hề đơn giản", thầy Nguyễn Cung Hoàng Nam, giáo viên Toán trường THPT Trưng Vương, TP HCM, nói.
Giáo viên, học sinh trường Tiểu học Hưng Lợi, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An, năm 2025. Ảnh minh họa: Đức Hùng
Thầy Nam phân tích, để có một tiết dạy chỉn chu, giáo viên mất trung bình 1,5-2 giờ chuẩn bị học liệu, soạn giáo án. Ngoài ra, họ cần 2-3 giờ mỗi tuần để soạn đề, chấm bài, nhận xét, trao đổi với phụ huynh, cập nhật hồ sơ điện tử... cho một lớp 45-50 học sinh. Với định mức 17 tiết hiện tại (dạy 4 lớp, khoảng 200 học sinh), nếu tăng hai tiết, thầy Nam áng chừng mình phải nhận thêm một lớp, thời gian lao động chuyên môn thực tế sẽ tăng 6-7 giờ một tuần.
"Giáo án mỗi lớp khác nhau, người thầy phải làm mới mình mỗi ngày chứ không đơn giản sao chép để dạy như một cỗ máy", thầy nói. Dù ứng dụng AI, công nghệ, thầy Nam cho rằng giáo viên vẫn phải đào sâu chất xám hơn, thời gian làm việc không hề giảm.
Đồng quan điểm, thầy Trần Ngọc Hữu Phước, Tổ trưởng Tiếng Anh, trường THPT Bùi Thị Xuân, TP HCM, cho hay bản thân và nhiều đồng nghiệp không ngại việc, nhưng điều họ cần là "tính đúng và có căn cứ khoa học về thời gian lao động trực tiếp trên bục giảng và những công việc đằng sau".
Nhưng điều khiến nhiều giáo viên lo lắng hơn cả là động thái này có thể dẫn đến cắt giảm biên chế. Khi năng suất tăng nhưng khối lượng công việc tổng thể của nhà trường không đổi, số lượng người làm việc có thể co lại.
"Đây là tác động lớn nhất của việc tăng giờ dạy với giáo viên", thầy Lê Hữu Hân, Phó hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Chí Thanh, TP HCM, nhìn nhận.
Thầy Hân lấy ví dụ với một trường THPT hơn 2.200 học sinh, mỗi tuần học sinh có 4 tiết Toán thì tổ Toán cần có 13 giáo viên. Nếu mỗi người tăng 2 tiết, toàn trường "dôi ra" 26 tiết, tương đương khối lượng công việc của 1,5 giáo viên. Đồng nghĩa, tổ Toán sẽ cắt giảm 1-2 người.
Dự đoán của các giáo viên "khớp" với số liệu mà Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố. Tính đến cuối năm học 2025-2026, cả nước thiếu hơn 104.000 giáo viên. Sau khi sắp xếp mạng lưới trường lớp và điều chuyển khoảng 22.000 hiệu trưởng, hiệu phó về đứng lớp, kết hợp tăng định mức giờ dạy, Bộ dự kiến số giáo viên còn thiếu chỉ khoảng 43.000 người.
Tuy nhiên, lãnh đạo một Sở ở miền Trung cho rằng việc tinh giản không đồng nghĩa với mất việc, bởi số giáo viên dôi dư có thể được điều chuyển đến nơi thiếu. Ông nhìn nhận định mức giờ dạy hiện hành vốn được tính toán từ 30 năm trước, việc điều chỉnh là cần thiết nhưng Bộ cần công bố luận cứ khoa học, khảo sát thực tế và đánh giá tác động kỹ lưỡng.
"Vì sao tăng 1-2 tiết mà không phải là 0,5 hay 3 tiết, Bộ cần làm rõ một cách thuyết phục vì việc này liên quan đến cơ cấu đội ngũ giáo viên, tiền lương", ông nói.
Chung quan điểm, PGS. TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng đề xuất tăng giờ làm việc của giáo viên cần tính toán một cách cẩn thận, khoa học và tương quan với Luật Lao động. Vì lao động của giáo viên có tính đặc thù, không chỉ gói gọn ở trường học. Những công việc đằng sau cần được xem là giờ làm việc quy đổi.
"Nếu không tính toán một cách đầy đủ, việc tăng giờ dạy sẽ tăng áp lực công việc, triệt tiêu động lực lao động, sáng tạo của thầy cô", ông nhìn nhận.
PGS. TS Trương Đình Thăng, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học liên ngành Tâm lý học - Giáo dục học, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), đề xuất giữ nguyên định mức tiết dạy hiện hành cho đến khi chính sách tiền lương và phụ cấp cho giáo viên được thực hiện đầy đủ.
Ông phân tích các nghị quyết, luật vừa qua đều xác định mục tiêu nâng tiền lương, thu nhập của nhà giáo. Tuy nhiên, chính sách này chưa được triển khai đầy đủ, phụ cấp ưu đãi nghề mới đạt khoảng 40-45%, còn cách xa mục tiêu tối thiểu 70%.
Nhiều năm nghiên cứu về giáo dục phổ thông, ông Thăng tính toán việc tăng 1-2 tiết dạy khiến khối lượng công việc của giáo viên tăng 4-11,8%, do đó tiền lương tính trên mỗi tiết dạy thực tế lại giảm 4-10,5%. Thậm chí, những giáo viên đang phải dạy vượt định mức còn bị cắt trực tiếp tiền dạy thừa giờ.
"Phần thu nhập vừa tăng từ phụ cấp hồi đầu năm nay đã bị triệt tiêu một phần hoặc toàn bộ, bởi việc tăng khối lượng lao động. Điều này chưa đúng chủ trương", ông Thăng đánh giá. Do đó, nếu điều chỉnh định mức tiết dạy, Bộ cần tính toán đồng thời với tăng thu nhập, dựa trên cơ sở khoa học.
Ở một góc nhìn rộng hơn, số liệu thống kê ở 38 quốc gia và vùng lãnh thổ của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2018 cho thấy trung bình giáo viên đứng lớp trực tiếp 668-778 giờ mỗi năm. Ở Việt Nam, thời gian đứng lớp tính theo tiết (45 phút), nếu quy đổi theo định mức hiện nay, trung bình giáo viên dạy 446-498 giờ một năm.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng giờ dạy trên lớp chỉ là một phần công việc của giáo viên. Mỗi nước có hệ thống hỗ trợ công việc hành chính, hoạt động phía sau bục giảng và cách tính lương khác nhau. Do đó, không thể so sánh khối lượng công việc của giáo viên chỉ dựa trên số giờ dạy.
