Gửi bình luận
Chi 200-300 triệu đồng cho học phí, luyện thi và lệ phí lấy hàng loạt bằng cấp, chứng chỉ tiếng Anh, một nữ học viên vẫn thừa nhận khó đạt trình độ C1 hay IELTS 7.0.
Tốn vài trăm triệu đồng vẫn "tịt" tiếng Anh
Suốt nhiều năm học tiếng Anh, chị Nguyễn Thị H. (quê Hưng Yên) đã chi khoảng 200-300 triệu đồng cho học phí, luyện thi và lệ phí thi hàng loạt chứng chỉ, văn bằng liên quan đến ngoại ngữ.
Từ những chứng chỉ phục vụ chuẩn đầu ra đại học, thạc sĩ đến các kỳ thi Aptis, VSTEP, rồi tiếp tục học cử nhân Ngôn ngữ Anh, chị H. gần như không bỏ lỡ cơ hội nào để bổ sung hồ sơ năng lực.
Chị H. bắt đầu học tiếng Anh từ lớp 3, từng tham gia đội tuyển học sinh giỏi môn học này. Tuy nhiên, do điều kiện học tập ở trường làng còn hạn chế, khả năng nghe, nói của chị không thực sự tốt.
Lên đại học, chị phải đáp ứng chuẩn đầu ra tiếng Anh trình độ A2. Sau đó, khi học sau đại học và hoàn thiện hồ sơ tại cơ quan, chị tiếp tục học, ôn luyện và thi các chứng chỉ tiếng Anh theo những mức trình độ thuộc Khung tham chiếu trình độ ngôn ngữ chung châu Âu (CEFR), cũng như tham gia các kỳ thi APTIS, VSTEP…
Mỗi lần học, ôn luyện và thi cử đều tiêu tốn một khoản tiền đáng kể. Ngoài chi phí thi, chị còn phải chi trả cho những khóa luyện thi, tài liệu. Cộng dồn qua nhiều năm, tổng số tiền chị ước tính lên tới hàng trăm triệu đồng.
Mệt mỏi với việc liên tục phải bổ sung chứng chỉ, chị quyết định học thêm cử nhân Ngôn ngữ Anh trong gần 2 năm và đã hoàn thành chương trình.
Thế nhưng, khi nhìn lại hành trình học tập, chị H. thừa nhận phần lớn việc học trước đây nhằm đáp ứng điều kiện hồ sơ, chưa thực sự giúp chị sử dụng ngoại ngữ thành thạo trong công việc.
“Tôi cũng học nghiêm túc, nhưng tiếng Anh cần môi trường rèn luyện thường xuyên. Nếu không sử dụng, rất dễ học trước quên sau. Bây giờ nghĩ đến việc các quy định mà sửa đổi để phải làm sao chứng minh trình độ C1 hoặc đạt IELTS 7.0, tôi thấy kiệt sức”, chị H. chia sẻ.
Theo chị, điều đáng tiếc là dù đã đầu tư rất nhiều tiền bạc và thời gian, khả năng sử dụng tiếng Anh trong thực tế vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Những chứng chỉ, văn bằng từng đạt được chủ yếu phục vụ các yêu cầu học tập, hồ sơ, trong khi việc sử dụng ngoại ngữ thành thạo lại đòi hỏi quá trình rèn luyện liên tục.
Tương tự, chị T.T.T. (TPHCM), đang làm việc trong lĩnh vực tư vấn du học, cũng cho biết việc sử dụng tiếng Anh trong công việc chủ yếu dừng ở đọc, hiểu tài liệu và giao tiếp cơ bản.
Dù có tiếp xúc với ngoại ngữ hằng ngày, chị vẫn nhận thấy khoảng cách đáng kể giữa khả năng sử dụng tiếng Anh phục vụ công việc và yêu cầu đạt trình độ cao như C1.
“Tôi học văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh vừa để đạt chuẩn đầu ra thạc sĩ vừa mong muốn nâng cao khả năng nghe nói, tuy nhiên, thực tế chương trình học thì khó mà đạt C1. Quá nhiều môn bên ngoài cần học nữa, chưa kể, phải học thêm một ngôn ngữ khác nữa”, chị T. bày tỏ.
Không chỉ người học văn bằng 2, trình độ C1 hay IELTS 7.0-8.0 cũng là thách thức đối với không ít sinh viên theo học ngành Ngôn ngữ Anh chính quy.
Thủy, sinh viên quê Nghệ An đang theo học ngành Ngôn ngữ Anh tại TPHCM và chuẩn bị tốt nghiệp, thừa nhận chưa thực sự tự tin để đáp ứng đúng các yêu cầu theo bậc 5 (C1 - cao cấp) của Thông tư 33/2026/TT-BGDĐT quy định người học phải đáp ứng các chuẩn năng lực rất cao.
Theo Thủy, chương trình cử nhân Ngôn ngữ Anh không chỉ tập trung vào việc rèn luyện tiếng Anh mà còn bao gồm nhiều học phần khác như chính trị, giáo dục thể chất, văn hóa, ngôn ngữ học và các kiến thức nền tảng. Trong khi đó, phần lớn giảng viên giảng dạy các học phần chuyên ngành là người Việt Nam.
Nữ sinh cho rằng, nếu muốn nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh, chương trình đào tạo cần tăng thời lượng thực hành, đặc biệt là kỹ năng nghe, nói và khả năng giao tiếp trong môi trường thực tế.
Những câu chuyện trên cho thấy việc đầu tư cho học tập và sở hữu nhiều văn bằng, chứng chỉ chưa chắc đồng nghĩa với khả năng sử dụng ngoại ngữ thành thạo. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng năng lực ngôn ngữ không chỉ phụ thuộc vào chương trình đào tạo mà còn chịu ảnh hưởng từ xuất phát điểm, thời gian tự học, môi trường thực hành và mục tiêu sử dụng của mỗi người.
Khoảng cách giữa năng lực và bằng cấp
Thực tế, nhiều người đăng ký học văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh với kỳ vọng xem tấm bằng đại học này là giải pháp thay thế hoàn toàn cho các chứng chỉ quốc tế. Tuy nhiên, giữa mục tiêu đào tạo của một chương trình cử nhân và yêu cầu của các chứng chỉ năng lực ngôn ngữ chuyên sâu có khoảng cách rất lớn.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TPHCM, cho biết nhà trường bắt đầu tuyển sinh hệ văn bằng 2 ngành Ngôn ngữ Anh khoảng 7-8 năm trước. Dù nhu cầu xã hội cao, kết quả tuyển sinh mỗi năm chỉ dưới 20 học viên. Riêng 2 năm qua, trường không thể mở lớp do không đủ số lượng tối thiểu 15 người.
Ông Nhân giải thích, nhà trường không tổ chức đào tạo từ xa mà áp dụng hình thức học tập trung với chuẩn đầu ra khắt khe như hệ chính quy. Do đó, mỗi khóa chỉ có vài học viên tốt nghiệp, số còn lại hao hụt dần do không theo kịp chương trình.
Về quy định, ông Nhân đồng tình với chủ trương cử nhân tiếng Anh khi tốt nghiệp phải đạt trình độ tương đương C1, không phân biệt hình thức chính quy hay từ xa, liên thông...
Tuy nhiên, đối với đề xuất yêu cầu người có bằng văn bằng 2 phải có thêm chứng chỉ để chứng minh năng lực, ông Nhân nhận định việc này có thể gây phát sinh về thủ tục hành chính không cần thiết. Nếu cơ sở đào tạo làm đúng chuẩn, người tốt nghiệp mặc định đã đạt trình độ tương đương C1.
“Nếu đào tạo văn bằng 2 đúng chuẩn, người học khi tốt nghiệp đã phải đáp ứng chuẩn đầu ra tương ứng. Trường tôi đào tạo văn bằng 2 như chương trình chính quy. Vấn đề quan trọng là duy trì chất lượng đào tạo ở từng trường”, ông Nhân nói.
Ông cho biết nhà trường đang chờ thêm hướng dẫn chính thức của Bộ GD&ĐT về vấn đề này.
Tiếng Anh ngày càng trở nên quan trọng (Ảnh minh họa: Huyên Nguyễn).
Đồng quan điểm, lãnh đạo phòng đào tạo một trường đại học công lập tại TPHCM cho rằng, nếu người học đã hoàn thành chương trình cử nhân Ngôn ngữ Anh thì việc tiếp tục yêu cầu một chứng chỉ ngoại ngữ riêng để chứng minh năng lực có thể làm phát sinh thêm thủ tục hành chính.
Theo vị này, bằng cử nhân và chứng chỉ ngoại ngữ có mục đích đánh giá khác nhau. Người học ngành Ngôn ngữ Anh không chỉ cần có kỹ năng sử dụng ngoại ngữ mà còn phải được trang bị kiến thức về văn hóa, ngôn ngữ và nhiều lĩnh vực liên quan.
“Đối với người học ngành ngôn ngữ, ngoài kỹ năng và năng lực tiếng Anh, họ còn phải hiểu về văn hóa và nhiều lĩnh vực khác. Một chứng chỉ chỉ đánh giá năng lực sử dụng tiếng Anh, còn bằng cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh phải thể hiện quá trình đào tạo rộng hơn”, vị lãnh đạo phân tích.
Đại diện cơ sở đào tạo này ủng hộ chủ trương tăng cường quản lý chất lượng đào tạo của Bộ GD&ĐT. Tuy nhiên, theo ông, việc yêu cầu người học phải có thêm chứng chỉ ngoại ngữ để được cấp bằng cần được xem xét trong mối tương quan với chuẩn đầu ra và phương thức đánh giá năng lực của từng chương trình.
