Gửi bình luận
Trường mầm non ở các khu đô thị có diện tích hạn chế cần bố trí không gian linh hoạt để mở rộng cơ hội trải nghiệm cho trẻ.
Hành lang, góc chuyển tiếp hay khoảng nghỉ cầu thang vốn không phải nơi tổ chức hoạt động chính trong lớp học. Với Trường Mầm non Bình Minh (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng), những vị trí này được tận dụng để bố trí các khu vực chơi, đáp ứng nhu cầu khám phá của trẻ. Cách sắp xếp giúp nhà trường khai thác diện tích sẵn có, đồng thời mở rộng không gian hoạt động ngoài lớp học.
Bà Lương Thúy Quỳnh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bình Minh, cho biết, nhà trường chú trọng xây dựng môi trường chơi theo hướng mở, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, tạo điều kiện để trẻ chủ động lựa chọn hoạt động. Việc bố trí không gian được tính toán gắn với mục đích giáo dục, cách trẻ tương tác với học liệu và khả năng tổ chức hoạt động của giáo viên.
Như ở khu vận động “Làng chài ven biển”, trẻ tham gia các trò chơi như leo trèo, bật nhảy, giữ thăng bằng, vượt chướng ngại vật, chèo thuyền hay câu cá. Những vật liệu như lốp xe cũ, thùng nhựa, ống nhựa và gỗ được tận dụng để thiết kế đồ chơi, đi kèm yêu cầu kiểm tra độ an toàn trước khi đưa vào sử dụng.
Với “Nông trại của bé”, trẻ được gieo hạt, trồng rau, chăm sóc cây xanh và quan sát sự phát triển của thực vật. Những công việc vừa sức giúp trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, tập quan sát và làm quen với việc chăm sóc môi trường xung quanh.
Tại “Trạm nghiên cứu”, trẻ tìm hiểu các hiện tượng tự nhiên qua mô hình, hình ảnh và thí nghiệm đơn giản, như vòng tuần hoàn của nước, quá trình phát triển của cây, vòng đời của một số loài vật hay hệ Mặt Trời. Trong khi đó, “Thế giới Lego” khuyến khích trẻ lắp ghép, xây dựng mô hình, trao đổi ý tưởng và tìm cách giải quyết những vấn đề nảy sinh trong quá trình chơi.
Ở một góc của Trường Mầm non Bình Minh tái hiện không gian gắn với văn hóa địa phương là “Ký ức Hội An”, nơi trẻ làm quen với hình ảnh phố cổ, hoạt động buôn bán, làm đèn lồng và mặt nạ. Qua việc tự tay thực hiện sản phẩm và nhập vai, trẻ có cơ hội tiếp cận những nét văn hóa gần gũi bằng hoạt động cụ thể.
Nhà trường còn bố trí khu đọc sách, kể chuyện sáng tạo “Xứ sở thần tiên”, sân khấu tuổi thơ, khu tạo hình và khu chơi với cát, nước. Tại đây, trẻ được kể chuyện, biểu diễn, vẽ, làm thủ công hoặc thử nghiệm với các vật liệu khác nhau. Trong quá trình chơi, trẻ có cơ hội thể hiện ý tưởng, chia sẻ đồ dùng và phối hợp với bạn.
Các khu vực không bị giới hạn trong một cách chơi cố định. Với những học liệu như bìa carton, lá cây, sỏi, khối gỗ và vật liệu tái sử dụng đã được lựa chọn, xử lý phù hợp, trẻ có thể tạo ra những sản phẩm theo trí tưởng tượng. Cùng một loại học liệu, mỗi trẻ hoặc nhóm trẻ có thể tìm ra cách sử dụng khác nhau, tùy theo sở thích và ý tưởng của mình.
Để các khu vực chơi phát huy hiệu quả, việc chuẩn bị không gian mới chỉ là bước đầu. Giáo viên cần xác định mục tiêu hoạt động, lựa chọn học liệu phù hợp, hướng dẫn trẻ sử dụng an toàn và quan sát quá trình chơi để hỗ trợ khi cần thiết.
Cô Nguyễn Thị Lan chia sẻ, khi thiết kế các hoạt động chơi, giáo viên cần căn cứ vào đặc điểm phát triển của trẻ, lựa chọn nội dung và học liệu phù hợp để trẻ chủ động khám phá, trải nghiệm. Trong quá trình tổ chức, giáo viên khuyến khích trẻ tự lựa chọn, thử nghiệm, trao đổi với bạn và tìm cách hoàn thành ý tưởng, thay vì làm thay hoặc yêu cầu trẻ thực hiện theo một khuôn mẫu có sẵn.
Theo bà Lương Thúy Quỳnh, để duy trì sức hấp dẫn của những không gian sáng tạo với trẻ đòi hỏi sự đầu tư thường xuyên. Sau một thời gian hoạt động, một số khu vực chơi có thể xuống cấp, thiết bị hư hỏng hoặc nội dung trải nghiệm không còn tạo được sự hào hứng cho trẻ. Việc bảo trì, nâng cấp vì vậy cần thêm thời gian, công sức và kinh phí.
Bên cạnh điều kiện vật chất, năng lực thiết kế của giáo viên là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác các khu vực chơi. "Giáo viên có thể có ý tưởng nhưng đôi khi chưa có đủ tài liệu tham khảo hoặc kinh nghiệm để phát triển thành những không gian trải nghiệm phong phú. Nếu cách tổ chức và học liệu ít thay đổi, trẻ dễ mất hứng thú sau nhiều lần tham gia. Do đó, việc tham khảo các mô hình giáo dục, trao đổi chuyên môn và chủ động tìm tòi cách tổ chức mới là yêu cầu đặt ra với đội ngũ", bà Quỳnh phân tích.
Bà Lương Thúy Quỳnh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bình Minh cho biết: "Sự phối hợp của phụ huynh góp phần bổ sung nguồn lực cho môi trường chơi. Thông qua trao đổi với gia đình, nhà trường chia sẻ mục đích của các khu vực trải nghiệm, vận động phụ huynh cùng chuẩn bị vật liệu, làm đồ chơi và tham gia những hoạt động phù hợp. Việc sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu thiên nhiên giúp tận dụng nguồn học liệu sẵn có, nhưng đòi hỏi khâu lựa chọn, vệ sinh và kiểm tra an toàn phải được thực hiện cẩn thận".
