Gửi bình luận
Từ những tấm văn bia phủ rêu phong nơi sân đình, cửa chùa đến các cơ sở dữ liệu số hiện đại, hành trình gìn giữ ký ức lịch sử của Việt Nam đang được nối dài bằng hợp tác quốc tế.
Việc hai nhà khoa học Việt Nam được trao Huân chương Cành cọ Hàn lâm của Pháp không chỉ là sự ghi nhận cá nhân, mà còn phản ánh chiều sâu và tính bền vững của hợp tác khoa học Việt - Pháp trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.
Một trong những dấu ấn tiêu biểu của hợp tác này là dự án Vietnamica. Đây là chương trình nghiên cứu quy mô châu Âu về số hóa và bảo tồn văn bia cổ Việt Nam, được Hội đồng Nghiên cứu châu Âu tài trợ từ năm 2019. Dự án quy tụ nhiều cơ sở nghiên cứu trong và ngoài nước, hướng tới việc lập danh mục, phục dựng, bản đồ hóa và số hóa hệ thống văn bia trên khắp cả nước. Hiện nay, hàng nghìn văn bia vẫn hiện diện rải rác từ đình, chùa đến các kho lưu trữ địa phương, nhưng đang đối mặt với nguy cơ mai một do thời gian và điều kiện bảo quản hạn chế. Việc số hóa không chỉ giúp lưu giữ tư liệu, mà còn mở ra khả năng tiếp cận rộng rãi hơn đối với nguồn sử liệu quý giá, phản ánh lịch sử, văn hóa và đời sống xã hội Việt Nam qua nhiều thế kỷ.
Đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối và triển khai dự án tại Việt Nam là GS.TS Hoàng Anh Tuấn và PGS.TS Nguyễn Tuấn Cường, hai nhà khoa học có nhiều đóng góp nổi bật trong lĩnh vực của mình. GS.TS Hoàng Anh Tuấn là một trong những nhà sử học tiêu biểu nghiên cứu về lịch sử thương mại Đông Nam Á trong bối cảnh toàn cầu hóa sớm. Các công trình của ông góp phần làm rõ hình ảnh một Việt Nam hướng biển, chủ động giao thương và kết nối với thế giới từ thế kỷ XVII-XVIII. Không chỉ có uy tín học thuật quốc tế, ông còn tích cực thúc đẩy sự phát triển của các chương trình khoa học xã hội và nhân văn trong nước.
Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Tuấn Cường là chuyên gia hàng đầu về Hán Nôm và Nho giáo, với nhiều năm nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Ông có nhiều công trình được công bố trong và ngoài nước, đồng thời được cộng đồng học thuật quốc tế ghi nhận, trong đó có việc được bầu làm Thông tín viên nước ngoài của Học viện Văn chương và Minh văn thuộc Viện quốc gia Pháp.
Những đóng góp bền bỉ và có chiều sâu đó đã được ghi nhận bằng Huân chương Cành cọ Hàn lâm (một trong những huân chương lâu đời và danh giá của Pháp) do Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam trao tặng.
Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Olivier Brochet nhấn mạnh hai nhà khoa học Việt Nam không chỉ có đóng góp nổi bật trong nghiên cứu, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hiến. Theo ông, dự án Vietnamica là minh chứng cho sự tiếp nối hiệu quả của truyền thống hợp tác lâu dài giữa giới khoa học hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.
Trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa và con người, vai trò của nghiên cứu khoa học càng được đặt ra rõ nét. Chỉ trên nền tảng tri thức vững chắc, các giá trị văn hóa mới có thể được bảo tồn và phát huy một cách bền vững, thích ứng với bối cảnh mới.
Nhân dịp này, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cũng tổ chức chuỗi hoạt động học thuật và văn hóa như trưng bày “Di sản thị giác: Khoa thi Hương cuối thế kỷ XIX” và các buổi thuyết trình về quan hệ ngoại giao Việt - Pháp, qua đó góp phần tăng cường giao lưu tri thức giữa hai quốc gia. Từ những dòng chữ khắc trên đá đến dữ liệu số hóa toàn cầu, hợp tác khoa học Việt - Pháp đang góp phần gìn giữ ký ức lịch sử, đồng thời mở ra những cách tiếp cận mới cho tương lai của di sản văn hóa Việt Nam.
