Gửi bình luận
Chuyên gia, cán bộ quản lý, giáo viên Cần Thơ chia sẻ sử dụng tiếng Anh trong dạy học Hóa học và bồi dưỡng HS giỏi Hóa học bằng tiếng Anh.
Ngày 17/10, tại Trường THPT Châu Văn Liêm (phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ) diễn ra Hội thảo cụm chuyên môn với chủ đề “Tăng cường sử dụng tiếng Anh trong dạy học Hóa học và bồi dưỡng học sinh giỏi Hóa học bằng tiếng Anh - từ lớp học bộ môn đến môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường”.
Dự Hội thảo có ông Nguyễn Phúc Tăng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Cần Thơ; đại diện các Phòng chuyên môn thuộc Sở; các chuyên gia; đại diện các trường trong cụm chuyên môn, cán bộ quản lý, giáo viên Hóa học, giáo viên tiếng Anh và đại biểu khách mời.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Phúc Tăng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, nhấn mạnh việc tăng cường sử dụng tiếng Anh trong dạy học là yêu cầu quan trọng trong lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Đây cũng là một trong những định hướng được cụ thể hóa tại Đề án số 02, ngày 29/4/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố và Kế hoạch số 388, ngày 14/8/2026 của UBND TP Cần Thơ.
Theo định hướng triển khai, từ năm học 2026 - 2027, thành phố thí điểm dạy một số môn học bằng tiếng Anh tại các trường đủ điều kiện, đồng thời khảo sát, phân loại năng lực tiếng Anh của giáo viên để xây dựng lộ trình bồi dưỡng phù hợp.
Ông Nguyễn Phúc Tăng lưu ý, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không đồng nghĩa với việc thay thế tiếng Việt hay yêu cầu mọi giờ học phải sử dụng tiếng Anh ngay lập tức. Quá trình triển khai cần có lộ trình, phù hợp với điều kiện của từng trường, năng lực giáo viên và trình độ học sinh.
Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, Hóa học là môn khoa học thực nghiệm có hệ thống ký hiệu, công thức và phương trình mang tính quốc tế. Việc sử dụng tiếng Anh trong dạy học môn Hóa học vì vậy có thể tạo điều kiện để học sinh tiếp cận tài liệu khoa học, mở rộng vốn từ chuyên ngành, rèn luyện khả năng quan sát, mô tả hiện tượng và trình bày lập luận dựa trên bằng chứng.
Tuy nhiên, nguyên tắc xuyên suốt là kiến thức Hóa học phải được đặt lên hàng đầu, còn tiếng Anh là công cụ hỗ trợ học tập. Dạy Hóa học bằng tiếng Anh không đơn thuần là chuyển toàn bộ bài giảng từ tiếng Việt sang tiếng Anh, mà cần lựa chọn nội dung, phương pháp và mức độ sử dụng ngôn ngữ phù hợp để học sinh hiểu đúng, hiểu sâu kiến thức môn học.
Tại hội thảo, giáo viên được dự giờ tiết dạy minh họa bài “Nitrogen” do Thạc sĩ Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên Trường THPT Châu Văn Liêm thực hiện. Tiết học hướng đến hai mục tiêu: giúp học sinh nắm được trạng thái tự nhiên, tính chất và ứng dụng của Nitrogen; đồng thời nhận biết, sử dụng một số thuật ngữ Hóa học bằng tiếng Anh, nghe hiểu câu lệnh, mô tả hiện tượng và trình bày kết quả học tập.
Trong quá trình tổ chức hoạt động, giáo viên cung cấp trước các thuật ngữ trọng tâm, sử dụng tiếng Anh ở những nội dung phù hợp và hỗ trợ bằng tiếng Việt khi cần thiết. Việc đánh giá được kết hợp thông qua quan sát quá trình học tập, câu hỏi ngắn, sản phẩm nhóm và phiếu học tập; trong đó, tính chính xác của kiến thức Hóa học được ưu tiên, yêu cầu về ngôn ngữ được đặt ở mức phù hợp.
Từ tiết dạy minh họa, giáo viên có cơ hội phân tích cách thiết kế nhiệm vụ học tập, lựa chọn ngôn ngữ sử dụng trong lớp học và hỗ trợ học sinh mạnh dạn trao đổi, trình bày bằng tiếng Anh.
Một nội dung trọng tâm khác của Hội thảo là các tham luận chuyên môn về phương pháp tích hợp tiếng Anh với kiến thức Hóa học, giải pháp tháo gỡ khó khăn khi triển khai dạy học bằng tiếng Anh và kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hóa học bằng tiếng Anh.
Các báo cáo viên gồm TS Nguyễn Hải Quân, nhà sáng lập và Giám đốc Học vụ Trung tâm Ngoại ngữ Gia Việt; PGS.TS Nguyễn Phúc Đảm, Trưởng Khoa Sư phạm Hóa học, Trường Sư phạm, Đại học Cần Thơ; Thạc sĩ Nguyễn Thanh Nhuận, giáo viên Trường THPT chuyên Lý Tự Trọng; đại diện Tổ Hóa học Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai…
Các nội dung trao đổi tập trung vào việc lựa chọn hình thức và mức độ sử dụng tiếng Anh trong từng hoạt động học tập; xây dựng vốn từ chuyên ngành, mẫu câu giao tiếp và phiếu học tập song ngữ; phối hợp giữa giáo viên Hóa học với giáo viên tiếng Anh; khai thác tài liệu khoa học và hướng dẫn học sinh đọc hiểu, giải bài tập, trình bày lập luận khoa học bằng tiếng Anh.
Đối với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, hội thảo hướng đến phát triển đồng thời năng lực Hóa học và khả năng sử dụng tiếng Anh chuyên ngành. Học sinh cần được rèn luyện kỹ năng nhận diện từ khóa, hiểu đúng yêu cầu đề bài, chuyển đổi chính xác giữa ngôn ngữ, công thức, phương trình Hóa học và lời giải, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận nguồn tri thức quốc tế.
Bên cạnh những thuận lợi về nguồn lực chuyên môn từ Đại học Cần Thơ, các trường chuyên và đội ngũ giáo viên tiếng Anh tại cơ sở giáo dục, việc triển khai vẫn đối mặt với một số khó khăn như năng lực ngoại ngữ của giáo viên chưa đồng đều, hạn chế về thuật ngữ và phát âm chuyên ngành, học liệu song ngữ chưa có hệ thống, thời lượng tiết học có hạn và trình độ tiếng Anh của học sinh còn chênh lệch.
Từ thực tế này, ông Nguyễn Phúc Tăng đề nghị các tổ chuyên môn bắt đầu bằng những nội dung vừa sức, lựa chọn một số chủ đề phù hợp trong kế hoạch dạy học để triển khai thử nghiệm ngay trong học kỳ I năm học 2026 - 2027. Các trường cần tăng cường phối hợp giữa giáo viên Hóa học và giáo viên tiếng Anh; tổ chức sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, rút kinh nghiệm; từng bước xây dựng kho học liệu dùng chung, gồm bảng thuật ngữ Hóa học Anh - Việt, mẫu câu giao tiếp trong lớp học, phiếu học tập, kế hoạch bài dạy minh họa và ngân hàng câu hỏi.
Đồng thời, việc kiểm tra, đánh giá cần được thực hiện thận trọng, bảo đảm không để rào cản ngôn ngữ làm sai lệch kết quả đánh giá năng lực Hóa học của học sinh.
Sau hội thảo, các đơn vị hướng đến tổng hợp ý kiến, hoàn thiện bài dạy minh họa, xây dựng danh mục thuật ngữ và mẫu câu dùng chung, đề xuất kế hoạch triển khai thử nghiệm cùng phương án đánh giá kết quả để điều chỉnh phù hợp. Đây là cơ sở để ngành Giáo dục thành phố xem xét chia sẻ, nhân rộng những cách làm hiệu quả và từng bước vận dụng phù hợp ở các môn học khác.
Thông qua hoạt động sinh hoạt chuyên môn, TP Cần Thơ kỳ vọng tạo chuyển biến trong việc sử dụng tiếng Anh ở trường học, giúp học sinh có thêm công cụ tiếp cận tri thức khoa học, phát triển năng lực học tập và tự tin hội nhập quốc tế.
