Gửi bình luận
Giá trị khó đo đếm nhưng quan trọng của WorldSkills là truyền cảm hứng và cho xã hội thấy học nghề, làm nghề giỏi hoàn toàn có thể vươn tầm thế giới.
Những ngày cuối tháng 9/2026 tại Thượng Hải (Trung Quốc), đoàn Việt Nam đã bước vào chặng đường cuối của Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới – WorldSkills Shanghai 2026, tranh tài ở 11 nghề.
Trong hành trình này, ông Nguyễn Chí Trường - Trưởng phòng Kỹ năng nghề, Cục GDNN và GDTX của Bộ GD&ĐT đảm nhận đồng thời hai vai trò: Đại biểu kỹ thuật của đoàn Việt Nam (Technical Delegate - TD) và Đại biểu Ủy ban kỳ thi (Competition Committee Delegate - CCD) tại một số nghề được phân công.
Hai vị trí với hai trách nhiệm khác nhau, nhưng cùng hướng đến một yêu cầu quan trọng của kỳ thi nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của thí sinh và duy trì sự công bằng của sân chơi kỹ năng nghề thế giới.
Từ bảo vệ thí sinh Việt Nam đến giữ công bằng sân chơi chung
Theo ông Nguyễn Chí Trường, với vai trò TD, ông là đầu mối kỹ thuật quốc gia, tham gia phối hợp chuẩn bị việc lựa chọn, đăng ký thí sinh, chuyên gia, phiên dịch và các điều kiện tổ chức tham dự kỳ thi.
Khi kỳ thi diễn ra, TD theo dõi, lên tiếng khi quyền lợi chính đáng của thí sinh, chuyên gia Việt Nam bị ảnh hưởng, đồng thời bảo đảm đoàn Việt Nam tuân thủ đúng quy chế.
Ông Trường ví TD như “người đại diện, người bảo vệ” cho đoàn nhà.
Trong khi đó, CCD có nhiệm vụ khác. Vị trí này không đại diện cho quyền lợi riêng của đoàn Việt Nam mà đóng vai trò tư vấn, hòa giải độc lập, giám sát để nghề thi được tổ chức đúng quy chế và công bằng cho tất cả các đoàn tham dự.
“Nếu TD lo cho ‘nhà mình’ thì CCD lo cho ‘sân chơi chung”, ông Nguyễn Chí Trường chia sẻ.
Tại WorldSkills Shanghai 2026, vai trò TD của ông Trường gắn với 11 nghề mà đoàn Việt Nam tham dự. Trong khi đó, ở nghề được phân công với tư cách CCD, ông phải đặt yêu cầu công bằng chung lên trước, không thiên về bất kỳ đoàn nào, kể cả đoàn Việt Nam.
Theo ông, dù nước chủ nhà cùng đội ngũ chuyên gia thế giới đã chuẩn bị chu đáo, chuyên nghiệp, nhưng một số nghề vẫn phát sinh vấn đề ngay từ giai đoạn chuẩn bị, trước ngày thi chính thức.
Với tư cách TD, ông đã trực tiếp trao đổi, thảo luận với Giám đốc xưởng thi và chuyên gia trưởng ở những nghề có thí sinh Việt Nam dự thi để tìm giải pháp, bảo đảm thí sinh, chuyên gia Việt Nam không bị thiệt thòi.
Tại nghề Lắp đặt điện, vấn đề được trao đổi là điều chỉnh kích thước bàn phù hợp với chiều cao thí sinh. Ở nghề Năng lượng tái tạo, các bên phải thống nhất giải pháp bảo đảm công bằng, công khai và đúng quy định trong cung cấp đề thi.
Đề thi tiếng Việt được thực hiện tại từng module. Đáng chú ý, Thiết kế thời trang và Chăm sóc sức khỏe - xã hội là hai nghề thí điểm dịch thuật đề thi với sự trợ giúp của AI. Tại nghề Công nghệ ô tô hạng nặng, việc bảo đảm quyền tham gia đánh giá, cho điểm của chuyên gia Việt Nam cũng được đặt ra.
Nhưng bước vào xưởng thi mới là lúc những tình huống phức tạp có thể xuất hiện nhiều hơn. Máy chạy lỗi, phần mềm trục trặc, công cụ, vật liệu sai sót hay những vấn đề liên quan đến an toàn sức khỏe của thí sinh, chuyên gia, phiên dịch đều có thể tác động trực tiếp đến quá trình thi.
Vì vậy, gần như mỗi ngày, Ủy ban kỳ thi đều họp giao ban với các TD và CCD để rà soát những vấn đề phát sinh và tìm phương án xử lý.
Một tình huống đáng nhớ tại WorldSkills Shanghai 2026 xảy ra ở nghề Tiện CNC. Phần mềm gia công gặp lỗi khiến mỗi thí sinh phải tự xử lý theo cách riêng, ảnh hưởng đến quá trình lập trình, gia công; đồng thời xuất hiện những cách hiểu khác nhau về đề thi.
Giám đốc xưởng thi, Chuyên gia trưởng cùng 21 TD của 21 quốc gia có thí sinh dự thi nghề này đã phải nhiều lần họp bàn. Việc tìm giải pháp kéo dài đến tận ngày thi cuối cùng.
Theo ông Trường, yêu cầu quan trọng nhất là phải thống nhất được phương án xử lý công bằng cho tất cả thí sinh, bởi bất kỳ giải pháp nào cũng ít nhiều tác động đến kết quả đánh giá, cho điểm.
Đây cũng là một phần công việc phía sau mỗi cuộc thi kỹ năng nghề quốc tế mà người ngoài ít nhìn thấy. Bên cạnh chuyên môn, lãnh đạo đoàn còn phải quan tâm sức khỏe, tâm lý và tinh thần của thí sinh, chuyên gia, phiên dịch trong suốt những ngày thi.
“Biết mình đang ở đâu” để thu hẹp khoảng cách
Điều ông Nguyễn Chí Trường nhấn mạnh khi nhìn lại WorldSkills Shanghai 2026 là giá trị của kỳ thi không nên chỉ được nhìn qua kết quả huy chương hay chứng chỉ.
Theo ông, WorldSkills vừa là một nền tảng toàn cầu cho phát triển kỹ năng nghề, vừa là sân diễn cho những tài năng trẻ có kỹ năng nghề. Tại Thượng Hải, điều này được thể hiện qua những công nghệ, thiết bị và yêu cầu kỹ năng mới xuất hiện trong kỳ thi.
Ngay tại lễ khai mạc và nhiều gian trưng bày, robot hình người trình diễn cùng con người. Nhiều nghề mới, kỹ năng mới được đưa vào thi; thí sinh phải thực hiện các yêu cầu trên máy móc, thiết bị hiện đại.
Qua đó, theo ông Trường, có thể thấy thị trường lao động đang đòi hỏi những kỹ năng mới, ở trình độ cao hơn, khó hơn và thay đổi nhanh chóng so với WorldSkills Lyon 2024 hai năm trước.
Đối với Việt Nam, trực tiếp góp mặt, thi đấu và quan sát tại 11 nghề giúp mở ra một cơ hội quan trọng, qua đó đối chiếu những gì đang có với yêu cầu của thế giới.
“Biết mình đang ở đâu” là cách ông Nguyễn Chí Trường nhìn nhận một trong những giá trị thiết thực nhất của việc tham dự WorldSkills.
Việt Nam có thể đối chiếu đề thi, tiêu chuẩn kỹ năng nghề thế giới, thiết bị công nghệ cũng như phương pháp đánh giá, cho điểm mới nhất với thực tế trong nước. Từ đó, nhận diện rõ hơn những khoảng cách cần thu hẹp.
Theo ông, đây là nguồn tham chiếu quan trọng để cơ quan quản lý cập nhật, xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và bộ công cụ đánh giá kỹ năng nghề quốc gia theo hướng sát hơn với thị trường lao động, hiện đại và hội nhập hơn.
Không chỉ nhìn vào thiết bị hay tiêu chuẩn, WorldSkills còn là nơi “cọ xát” trực tiếp về con người.
Các chuyên gia, giáo viên đi cùng đoàn có cơ hội làm việc với Giám đốc xưởng thi, chuyên gia trưởng, giám khảo quốc tế; tiếp cận công nghệ, vật liệu và quy trình mới nhất của từng nghề. Những kiến thức, kỹ năng này có thể được mang về phục vụ phát triển kỹ năng nghề, giảng dạy và huấn luyện đội tuyển kế cận.
Với thí sinh, 4 ngày thi đấu tại một sân chơi kỹ năng nghề đỉnh cao thế giới mang lại trải nghiệm về bản lĩnh, sự tự tin và ý chí nghề nghiệp mà lớp học không thể thay thế.
Một giá trị khác được ông Trường nhấn mạnh là mạng lưới kết nối. Thông qua vai trò TD, CCD, Việt Nam có cơ hội kết nối với TD các nước, các chuyên gia, Ban Tổ chức WorldSkills International và các đối tác toàn cầu của tổ chức này.
Đây là những tập đoàn, doanh nghiệp toàn cầu tham gia xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề thế giới, đề thi, bộ công cụ đánh giá, tài trợ thiết bị và công nghệ. Từ mạng lưới đó có thể mở ra cơ hội hợp tác, trao đổi kinh nghiệm phát triển kỹ năng nghề, giáo dục đào tạo, trao đổi chuyên gia và tiếp cận công nghệ mới. Đồng thời, sự tham gia này góp phần khẳng định sự hiện diện của kỹ năng nghề Việt Nam trên bản đồ kỹ năng nghề thế giới.
Sau cùng, theo ông Nguyễn Chí Trường, giá trị khó đo đếm nhưng quan trọng của những kỳ thi như WorldSkills là truyền cảm hứng và cho xã hội thấy rằng học nghề, làm nghề giỏi hoàn toàn có thể vươn tới đỉnh cao thế giới.
"Có lẽ là giá trị khó cân đo nhất nhưng quan trọng nhất của mỗi kỳ thi như thế này lại tiếp thêm cảm hứng, chứng minh cho xã hội thấy học nghề, làm nghề giỏi hoàn toàn có thể vươn tới đỉnh cao thế giới – đúng như tinh thần "sân diễn cho tài năng trẻ" mà WorldSkills theo đuổi", ông Trường chia sẻ.
Từ Thượng Hải, câu chuyện của WorldSkills vì thế không chỉ nằm trong những ngày thi, những thiết bị hiện đại hay kết quả của từng thí sinh. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để nhìn ra yêu cầu đang thay đổi của kỹ năng nghề toàn cầu, đối chiếu với thực tế Việt Nam và xác định rõ hơn những khoảng cách cần tiếp tục thu hẹp.
Ông Nguyễn Chí Trường đã đảm nhận vai trò TD của đoàn Việt Nam từ năm 2010, bắt đầu tại WorldSkills London 2011. WorldSkills Shanghai 2026 là kỳ thi thứ 8 liên tiếp ông theo đoàn Việt Nam tham dự ở nước ngoài.
Cùng với Đại biểu chính thức của Việt Nam, ông còn là thành viên Ủy ban Chiến lược phát triển và Đại hội đồng của WorldSkills International.
