Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục là nền tảng cho mục tiêu xây dựng xã hội học tập

Phổ cập giáo dục, xóa mù chữ (PCGD, XMC) không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là nền tảng chiến lược để Phú Thọ tiến tới mục tiêu xây dựng xã hội học tập đến năm 2030.

Tầm nhìn chiến lược

Trong Kế hoạch năm 2025, Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập và phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tỉnh Phú Thọ khẳng định rõ mục tiêu, giữ vững các chuẩn phổ cập giáo dục, xóa mù chữ đã đạt được và nâng cao chất lượng, hướng tới xây dựng xã hội học tập bền vững. Đây không chỉ là nhiệm vụ đơn lẻ của ngành giáo dục, mà là yêu cầu chiến lược gắn với sự phát triển toàn diện của tỉnh.

Cụ thể, tỉnh đặt mục tiêu duy trì chuẩn PCGD mầm non 5 tuổi với 100% trẻ 5 tuổi ra lớp, 100% hoàn thành chương trình mầm non trước khi vào lớp 1, và ít nhất 90% trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Ở bậc tiểu học, 100% trẻ 6 tuổi vào lớp 1, 97% trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình, 98% trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia, bảo đảm chuẩn PCGD mức độ 3.

Với THCS, chỉ tiêu là 99,9% học sinh hoàn thành tiểu học vào lớp 6, tỷ lệ tốt nghiệp THCS từ 97% trở lên, lưu ban – bỏ học dưới 1%. Công tác xóa mù chữ duy trì mức độ 2, đồng thời củng cố và mở rộng các lớp học tập cộng đồng cho người lớn.

Nhìn rộng ra, những chỉ tiêu này không chỉ phục vụ việc công nhận chuẩn trong năm, mà còn tạo bước đệm để tỉnh thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW và Chỉ thị 29-CT/TW về phát triển giáo dục, đào tạo, xây dựng xã hội học tập đến năm 2030. Phổ cập giáo dục, xóa mù chữ được xem là nền móng, là “cửa ngõ” để đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội học tập, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, Phú Thọ đã duy trì vững chắc chuẩn PCGD ở các bậc học và chuẩn XMC mức 2. Tuy nhiên, mục tiêu giai đoạn mới không chỉ dừng ở “đạt chuẩn”, mà phải “nâng chuẩn”: không để tái mù chữ, không để bỏ sót học sinh trong độ tuổi, đồng thời mở rộng giáo dục thường xuyên, học tập cộng đồng. Đây là cách tiếp cận chiến lược, coi phổ cập giáo dục, xóa mù chữ là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu lớn hơn – xây dựng xã hội học tập toàn diện vào năm 2030.

Gắn với chương trình học tập suốt đời

Để phổ cập giáo dục, xóa mù chữ thực sự trở thành nền tảng cho xã hội học tập, Phú Thọ nhấn mạnh việc gắn kết công tác này với các chương trình học tập suốt đời. Điều đó có nghĩa là không chỉ dừng lại ở việc huy động trẻ em đến trường hay dạy chữ cho người lớn, mà còn tạo cơ hội cho mọi công dân tiếp tục học tập, cập nhật kiến thức, kỹ năng trong suốt cuộc đời.

Trước hết, hệ thống trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) tại các xã, phường cần phát huy mạnh mẽ vai trò. Không chỉ mở lớp xóa mù chữ, TTHTCĐ còn phải tổ chức các lớp chuyên đề, câu lạc bộ đọc sách, tập huấn nghề ngắn hạn, bồi dưỡng kỹ năng sống. Khi người dân có môi trường học tập phong phú, họ sẽ không rơi vào tình trạng tái mù chữ, đồng thời có thêm kỹ năng để nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thứ hai, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phổ cập giáo dục, xóa mù chữ. Việc triển khai phần mềm quản lý riêng và kết nối với hệ thống quốc gia giúp dữ liệu minh bạch, chính xác, phục vụ không chỉ công nhận chuẩn mà còn hoạch định chính sách lâu dài. Song song đó, cần phát triển các nền tảng học tập trực tuyến phù hợp cho người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên và người lớn ở vùng xa, nơi việc đến lớp còn khó khăn.

Thứ ba, để gắn phổ cập giáo dục, xóa mù chữ với học tập suốt đời, đội ngũ giáo viên, cán bộ cơ sở phải được nâng cao năng lực. Họ không chỉ làm nhiệm vụ điều tra, thống kê, mà còn trở thành “hạt nhân truyền thông”, vận động người dân tham gia học tập, hướng dẫn cách học, cách tiếp cận tri thức mới. Đây là bước chuyển quan trọng, biến giáo viên từ “người thực thi” thành “người kiến tạo” văn hóa học tập ở cộng đồng.

Cuối cùng, phổ cập giáo dục, xóa mù chữ chỉ bền vững khi có sự phối hợp liên ngành. Chính quyền địa phương, ngành giáo dục, các tổ chức xã hội, đoàn thể đều cần tham gia. Xóa mù chữ gắn với giảm nghèo, phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao chất lượng dân trí. Khi người dân biết chữ, họ tiếp cận dễ hơn với thông tin chính sách, kỹ thuật sản xuất, dịch vụ y tế, từ đó góp phần phát triển cộng đồng.

Có thể khẳng định, phổ cập giáo dục, xóa mù chữ không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục, mà là “chìa khóa” để xây dựng xã hội học tập – nơi mỗi công dân đều có cơ hội học tập suốt đời. Với quyết tâm duy trì và nâng cao chuẩn, Phú Thọ đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, một xã hội công bằng trong giáo dục, bền vững trong phát triển và toàn diện trong tri thức.