Ba đại học của Việt Nam đăng ký trở thành tinh hoa

Thông tin được đưa ra tại hội thảo về phát triển mô hình đại học tinh hoa, xuất sắc tại Việt Nam, do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp tổ chức ngày 10/8

Theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân, hiện có 3 trường đăng ký đại học tinh hoa gồm: VinUni và hai đại học quốc gia Hà Nội và TPHCM.

"Chúng ta không gắn luôn danh hiệu đại học tinh hoa cho các trường này mà giao nhiệm vụ phát triển thành đại học tinh hoa. Việc giữ được danh hiệu "tinh hoa" hay không, còn căn cứ vào quá trình đào thải nếu nhà trường không giữ được chất lượng", Thứ trưởng cho biết.

Cũng theo Thứ trưởng, bên cạnh nhóm đại học tinh hoa là các đại học trọng điểm theo ngành, lĩnh vực, địa phương, vùng, khu vực và các trung tâm xuất sắc - nơi tập trung các nhà khoa học và năng lực nghiên cứu nổi trội.

Đối với phát triển đại học tinh hoa, đại học trọng điểm, không thể “đi dàn hàng ngang” mà cần xác định những cơ sở, lĩnh vực có tiềm năng để tập trung nguồn lực phát triển.

Sẽ có cơ chế “vào - ra” dựa trên đánh giá chất lượng

“Cần xây dựng bộ tiêu chí để sàng lọc, lựa chọn theo hai hướng: Các cơ sở giáo dục đại học chủ động đăng ký, đề xuất; cơ quan quản lý nhà nước giao nhiệm vụ với một số cơ sở giáo dục.

Đại học tinh hoa không nhất thiết phải xuất sắc ở tất cả các lĩnh vực mà cần xác định được những thế mạnh có khả năng dẫn dắt, tạo ra các “vùng sáng” và lan tỏa trong toàn hệ thống”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tại hội thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo, cho biết một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo “Chiến lược phát triển giáo dục đại học” là phân tầng hệ thống giáo dục đại học, gắn với chất lượng, hiệu quả đầu tư, đổi mới mô hình và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Theo dự thảo, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới hình thành hệ thống giáo dục đại học, từng bước hình thành hạ tầng tri thức quốc gia ngang tầm khu vực; phát triển các trung tâm đào tạo, trung tâm xuất sắc hàng đầu.

Đồng thời, định hướng có khoảng 8-10 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 châu Á và khoảng 3-5 cơ sở hàng đầu thế giới.

Dự thảo cũng định hướng hình thành 3-5 cơ sở giáo dục đại học tinh hoa, khoảng 25-30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm chiến lược phục vụ theo lĩnh vực, vùng, ngành, địa phương và giữ vai trò dẫn dắt.

Các cơ sở giáo dục đại học còn lại thực hiện nhiệm vụ cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao, chất lượng, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Mỗi nhóm sẽ gắn với yêu cầu và nguồn lực đầu tư tương ứng.

“Đối với nhóm đại học tinh hoa, yêu cầu đặt ra là nghiên cứu đỉnh cao, có khả năng cạnh tranh quốc tế và giữ vai trò dẫn dắt, cung cấp nguồn nhân lực, sản phẩm khoa học, công nghệ, tạo tác động đối với nền kinh tế.

Đây cũng được định hướng là nơi hội tụ, thu hút nhân tài, nhà khoa học xuất sắc trong nước và quốc tế”, ông Thảo nhấn mạnh.

Đặc biệt, việc phân nhóm trường trên đây sẽ có cơ chế “vào - ra” theo chu kỳ đánh giá chất lượng, không phải tồn tại bất biến.

Đại học tinh hoa: Không dựa trên quy mô, thứ hạng

Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, đại học tinh hoa không đơn thuần được xác định bằng quy mô, thứ hạng hay số lượng công bố khoa học mà phải thể hiện ở chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đóng góp và tạo tác động đối với sự phát triển của đất nước.

GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng các trường tinh hoa không chỉ đào tạo nhân tài mà phải sáng tạo tri thức mới, phát triển công nghệ chiến lược, tạo ra các chuẩn mực mới và có khả năng dẫn dắt.

Để làm được điều đó, cần có đầu tư tương xứng, trao quyền tự chủ, quản trị ở trình độ quốc tế và sự cam kết của Nhà nước, nhà trường, giảng viên, người học và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn, PGS.TS Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, tiến tới đại học tinh hoa là quá trình chuyển đổi từ phân tán sang tích hợp sức mạnh hệ thống.

Do đó, ông đề xuất có cơ chế phân bổ nguồn lực gắn cơ chế đặc thù, không phải chia bình quân.

PGS.TS Võ Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng Đại học Duy Tân đề xuất cần xây dựng bộ chuẩn rõ ràng đối với đại học tinh hoa, đại học xuất sắc.

“Việc công nhận cũng không nên mang tính cố định mà cần có cơ chế “vào - ra”, đánh giá theo chu kỳ để tạo động lực cạnh tranh và cơ hội cho những cơ sở có năng lực vươn lên”, ông Hải nhấn mạnh.

Chuyên gia này đồng thời cho rằng, nguồn lực tài chính và con người hiện còn hạn chế nên cần tập trung đầu tư cho những đại học có khả năng dẫn dắt, thay vì phát triển dàn trải.