Gửi bình luận
Đề thi tốt nghiệp THPT 2026 tiếp tục nhấn mạnh năng lực vận dụng, đặt ra yêu cầu đổi mới cách học, cách dạy và kiểm tra đánh giá.
Theo ông Phạm Văn Giềng - Phó Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Sư phạm (thuộc Trường ĐHSP Hà Nội 2), đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cho thấy xu hướng tăng cường tính phân hóa ở nhiều môn học. Đây là định hướng phù hợp bởi kết quả kỳ thi không chỉ phục vụ mục tiêu xét công nhận tốt nghiệp mà còn là căn cứ quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh.
Nhiều câu hỏi không dừng ở việc kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức mà yêu cầu học sinh phải biết vận dụng, phân tích, đánh giá và giải quyết vấn đề. Điều đó đòi hỏi học sinh cần thay đổi tư duy học tập theo hướng phát triển năng lực thay vì học thuộc lòng hoặc học tủ, học lệch.
Để đáp ứng yêu cầu của đề thi trong những năm tới, ông Phạm Văn Giềng cho rằng học sinh cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc, học toàn diện theo chương trình, tăng cường rèn luyện kỹ năng tư duy, khả năng liên hệ thực tiễn và chủ động tự học. Việc ôn luyện cần được thực hiện thường xuyên, có kế hoạch và chú trọng chất lượng hơn là số lượng bài tập.
Chuyên môn Ngữ văn, bà Trần Thị Loan – Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lào Cai (tỉnh Lào Cai) cho rằng, từ đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026, học sinh cần có sự thay đổi khá căn bản trong tư duy học tập, ôn luyện.
Trước hết, các em cần tiếp tục được rèn tư duy đọc hiểu và vận dụng. Đề thi hướng tới đánh giá năng lực cảm thụ, phân tích, liên hệ và giải quyết vấn đề từ ngữ liệu mới. Vì vậy, việc học Văn cần bắt đầu từ quá trình đọc, suy ngẫm, hình thành chính kiến cá nhân.
Thứ hai, học sinh cần mở rộng vốn sống, vốn đọc và khả năng kết nối kiến thức với thực tiễn. Những vấn đề được đặt ra trong đề thi thường gắn với đời sống xã hội, các giá trị nhân văn, những vấn đề của tuổi trẻ và công dân trong bối cảnh hiện đại. Do đó, ngoài sách giáo khoa, các em nên thường xuyên đọc sách, theo dõi thông tin thời sự chính thống, quan tâm đến các vấn đề của cộng đồng để có chất liệu cho tư duy và lập luận.
Thứ ba, việc ôn luyện cần chú trọng rèn luyện năng lực. Với phần đọc hiểu, học sinh cần thành thạo các kỹ năng nhận biết, phân tích, đánh giá, vận dụng. Với phần viết, các em cần luyện khả năng xây dựng hệ thống luận điểm, sử dụng dẫn chứng phù hợp, trình bày quan điểm rõ ràng, logic, thuyết phục trước những ngữ liệu, tình huống mới.
Từ góc độ giáo viên dạy môn Công nghệ công nghiệp, thầy Trang Minh Thiên - Trường THPT Nguyễn Việt Dũng (Cần Thơ) nhận định đề thi năm nay tiếp tục thể hiện rõ xu hướng đánh giá năng lực vận dụng kiến thức thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ lý thuyết.
Nhiều câu hỏi được xây dựng trên cơ sở các tình huống thực tiễn sản xuất, đời sống và kỹ thuật công nghệ, đòi hỏi học sinh phải hiểu bản chất vấn đề để đưa ra phương án giải quyết phù hợp.
Vì vậy, học sinh cần thay đổi từ tư duy học thuộc lòng sang tư duy học để hiểu và vận dụng. Các em không chỉ nắm được khái niệm, nguyên lý hoạt động của các hệ thống kỹ thuật, linh kiện điện tử hay quy trình công nghệ mà còn phải biết phân tích sơ đồ, đọc hiểu bản vẽ, nhận diện các tình huống thực tế và giải thích được nguyên nhân của các hiện tượng kỹ thuật.
Đặc biệt, là ở phần câu trắc nghiệm đúng/sai, đòi hỏi học sinh phải thật sự “hiểu bản chất - vận dụng thực tiễn - tư duy công nghệ”.
Bên cạnh đó, thầy Trang Minh Thiên lưu ý học sinh cần tăng cường luyện tập các dạng câu hỏi gắn với thực tiễn sản xuất, thiết bị điện dân dụng, hệ thống điều khiển tự động và các ứng dụng công nghệ trong cuộc sống. Việc chủ động khai thác học liệu số, mô phỏng kỹ thuật và các công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ học tập cũng sẽ giúp các em phát triển tư duy công nghệ, nâng cao hiệu quả ôn luyện và thích ứng tốt hơn với định hướng ra đề trong những năm tới.
Từ cấu trúc và định hướng của đề thi năm nay, ông Phạm Văn Giềng cho rằng các nhà trường cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Giáo viên cần tăng cường các hoạt động giúp học sinh rèn luyện tư duy phân tích, tổng hợp, vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì chỉ tập trung truyền thụ kiến thức hoặc luyện giải các dạng bài quen thuộc.
Bên cạnh đó, nội dung đề thi có độ bao quát rộng, không còn tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vì vậy, công tác kiểm tra, đánh giá trong nhà trường cần bám sát định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, bảo đảm đánh giá được năng lực thực chất của học sinh.
Đối với công tác ôn tập, các trường cần xây dựng kế hoạch khoa học, phù hợp với năng lực của từng nhóm học sinh, tránh tình trạng học dồn ép hoặc chạy theo số lượng đề luyện. Việc ôn tập cần được triển khai sớm, liên tục và cân bằng giữa củng cố kiến thức nền tảng với phát triển năng lực tư duy.
Ở môn Công nghệ công nghiệp, thầy Trang Minh Thiên cho biết mặc dù cấu trúc đề thi năm 2026 không có nhiều thay đổi so với năm 2025, song nội dung đề tiếp tục khẳng định yêu cầu đổi mới dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh.
Từ đó, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần tăng cường tổ chức các hoạt động học tập gắn với thực tiễn, sử dụng thiết bị thực hành, sơ đồ kỹ thuật, mô hình, video mô phỏng và các tình huống sản xuất để học sinh được trải nghiệm, phân tích và vận dụng kiến thức.
Công tác kiểm tra, đánh giá cũng cần chuyển mạnh từ đánh giá ghi nhớ sang đánh giá khả năng hiểu, phân tích và giải quyết vấn đề. Các đề kiểm tra thường xuyên và định kỳ nên tăng cường các câu hỏi vận dụng, câu hỏi tình huống thực tế, câu hỏi khai thác hình ảnh, sơ đồ kỹ thuật và dữ liệu công nghệ nhằm giúp học sinh hình thành năng lực tư duy kỹ thuật, tư duy công nghệ.
Đối với công tác ôn tập, theo thầy Trang Minh Thiên, nhà trường cần xây dựng hệ thống chuyên đề bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời phân hóa theo năng lực học sinh. Việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng học liệu, ngân hàng câu hỏi, cá thể hóa lộ trình học tập, hỗ trợ tự học sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng ôn thi trong những năm tới.
“Đề thi năm 2026 cho thấy môn Công nghệ công nghiệp ngày càng khẳng định vai trò của một môn học định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh vận dụng kiến thức kỹ thuật vào thực tiễn và phát triển những năng lực cần thiết trong thời đại công nghệ số. Điều cốt lõi đối với hoạt động dạy và học trong năm học tới là: hiểu bản chất - vận dụng thực tiễn - tư duy công nghệ”, thầy Trang Minh Thiên nhấn mạnh.
“Thông điệp quan trọng nhất mà đề thi tốt nghiệp THPT 2026 gửi tới học sinh là: Hãy học để hiểu, để tư duy và để trưởng thành, thay vì học chỉ để ghi nhớ và làm bài thi. Khi có năng lực đọc, năng lực viết, khả năng suy nghĩ độc lập, các em sẽ tự tin trước bất kỳ sự đổi mới nào của đề thi trong những năm tới”, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lào Cai Trần Thị Loan.
