Gửi bình luận
Từ chuồng nuôi đến nương cà phê, người dân vùng biên Điện Biên đang đưa kiến thức nghề vào sản xuất, từng bước ổn định sinh kế.
Chọn nghề từ nhu cầu của người dân
Tại các xã biên giới của tỉnh Điện Biên, một lớp học nghề chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có thể vận dụng kiến thức vào công việc hằng ngày. Đó có thể là kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi; cách trồng, thu hoạch và bảo quản cà phê; cũng có thể là nghề may, nghề nề phù hợp với nhu cầu lao động tại chỗ.
Xuất phát từ thực tế ấy, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4 tổ chức các lớp đào tạo nghề tại điểm bản thuộc 9 xã biên giới. Việc đưa lớp học về gần nơi người dân sinh sống giúp học viên giảm thời gian, chi phí đi lại, thuận lợi hơn trong việc vừa học, vừa chăm lo sản xuất và gia đình.
Trước mỗi đợt đào tạo, Trung tâm phối hợp với chính quyền cơ sở tìm hiểu nhu cầu của người dân, điều kiện sản xuất và hướng phát triển kinh tế tại từng địa bàn. Nghề được lựa chọn không chỉ dựa vào số người đăng ký mà còn phải tính đến khả năng áp dụng sau khóa học.
Ông Trần Thanh Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4, cho biết đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Mỗi nghề được mở cần phù hợp với điều kiện sản xuất, nhu cầu lao động và khả năng tạo sinh kế cho người học.
Từ cách làm này, các lớp dệt thủ công truyền thống, cắt may, nề hoàn thiện, kỹ thuật chăn nuôi và phòng trị bệnh cho lợn, trồng và chế biến cà phê được tổ chức. Đây đều là những nghề gần gũi với đời sống, có thể áp dụng vào sản xuất gia đình hoặc đáp ứng nhu cầu việc làm tại địa phương.
Với nhóm nghề nông nghiệp, người học có thể đưa kỹ thuật vào chăm sóc cây trồng, vật nuôi. Nghề dệt, may phù hợp với lao động muốn làm việc tại gia đình, trong khi nghề nề hoàn thiện gắn với nhu cầu xây dựng dân dụng. Việc lựa chọn đúng nghề giúp người dân nhìn thấy khả năng vận dụng kiến thức ngay từ khi tham gia lớp học.
Đưa kiến thức về chuồng nuôi, nương rẫy
Năm 2025, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên 4 tổ chức 27 lớp nghề cho 954 học viên. Năm 2026, đơn vị tiếp tục đưa các lớp học về nhiều địa bàn biên giới, tập trung vào những nghề gắn trực tiếp với sản xuất và sinh kế của người dân.
Ba lớp kỹ thuật chăn nuôi, phòng trị bệnh cho lợn có 103 học viên hoàn thành chương trình. Ba lớp trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và chế biến cà phê có 104 học viên được cấp chứng chỉ. Người học đến từ các xã Mường Nhé, Quảng Lâm, Sín Thầu, Nậm Kè và Mường Toong.
Trong số đó có chị Lò Thị Cúc, ở xã Mường Nhé, học viên lớp Kỹ thuật chăn nuôi, phòng trị bệnh cho lợn khóa 5.
“Qua lớp học, tôi được hướng dẫn cách lựa chọn con giống, chăm sóc, vệ sinh chuồng trại và nhận biết một số bệnh thường gặp ở lợn. Tôi sẽ áp dụng những kiến thức này vào chăn nuôi của gia đình, cố gắng phòng bệnh tốt hơn, hạn chế rủi ro và từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất”, chị Cúc chia sẻ.
Còn anh Sùng A Câu, ở xã Mường Nhé, lựa chọn học nghề trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và chế biến cà phê. Những kiến thức tiếp nhận từ lớp học giúp anh hiểu rõ hơn từng khâu trong quá trình sản xuất.
“Tôi dự định áp dụng kiến thức đã học vào diện tích cây trồng của gia đình, nhất là khâu chăm sóc và thu hoạch, với mong muốn nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng hiệu quả sản xuất và ổn định sinh kế”, anh Câu nói.
Mong muốn của chị Cúc và anh Câu cũng là đích đến của những lớp học nghề tại cơ sở. Người dân không chỉ học để có chứng chỉ mà quan trọng hơn là biến kiến thức thành kỹ năng, đưa kỹ năng vào sản xuất và từng bước nâng cao thu nhập.
Để nội dung đào tạo sát thực tiễn, Trung tâm phối hợp với các hợp tác xã, cơ sở sản xuất tổ chức thực hành nghề và hỗ trợ kết nối việc làm. Qua công việc cụ thể, học viên có điều kiện làm quen với yêu cầu kỹ thuật, quy trình lao động và tiêu chuẩn sản phẩm.
Theo ông Trần Thanh Hà, việc gắn kết cần được thực hiện từ khâu khảo sát nhu cầu, lựa chọn nghề đến tổ chức thực hành và hỗ trợ người học sau đào tạo. Với nghề phi nông nghiệp, cơ sở sản xuất có thể tạo thêm địa điểm thực hành và cơ hội tìm việc. Với nghề nông nghiệp, sự phối hợp có thể giúp người dân tiếp cận kỹ thuật và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Không để học nghề dừng ở tấm chứng chỉ
Đưa lớp học về bản mới là bước khởi đầu. Hiệu quả đào tạo được thể hiện rõ nhất khi người học tiếp tục làm nghề, áp dụng được kỹ thuật và nâng cao hiệu quả sản xuất sau khi khóa học kết thúc.
Tuy nhiên, tổ chức đào tạo nghề tại khu vực biên giới còn gặp nhiều trở ngại. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông cách trở khiến việc mở lớp, bố trí giáo viên và vận chuyển thiết bị thực hành không dễ dàng.
Tiến độ đào tạo năm 2026 cũng bị ảnh hưởng bởi việc phân bổ lại nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia. Trong khi đó, Trung tâm còn thiếu 3 giáo viên dạy nghề; thiết bị phục vụ giảng dạy, thực hành chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu và khả năng mở rộng quy mô.
Những khó khăn này đòi hỏi sự chung tay của nhiều phía. Chính quyền cơ sở cần nắm chắc nhu cầu, vận động đúng đối tượng tham gia; cơ sở giáo dục nghề nghiệp bảo đảm chất lượng đào tạo; hợp tác xã và các đơn vị sản xuất hỗ trợ thực hành, kết nối việc làm và tiêu thụ sản phẩm.
Khi nghề được lựa chọn đúng nhu cầu, lớp học được đưa về gần người dân và kiến thức có thể áp dụng vào chuồng nuôi, nương rẫy, giáo dục nghề nghiệp sẽ không dừng ở một khóa học hay tấm chứng chỉ. Đó là nền tảng để người dân vùng biên nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo việc làm và từng bước ổn định cuộc sống ngay trên quê hương.
