Gửi bình luận
Theo các chuyên gia, việc triển khai thi tốt nghiệp THPT trên máy tính và tổ chức nhiều đợt cần chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng, ngân hàng câu hỏi để bảo đảm công bằng giữa các thí sinh.
Định hướng đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn tới với nhiều thay đổi về phương thức tổ chức đang thu hút sự quan tâm của xã hội. Các chuyên gia, nhà quản lý bày tỏ sự đồng tình với chủ trương của Bộ GD&ĐT, đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm bảo đảm kỳ thi được triển khai hiệu quả.
Tránh để thí sinh thi hết lần này đến lần khác
PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM), cho rằng việc tiếp tục thực hiện kỳ thi tốt nghiệp THPT là việc làm cần thiết với mục tiêu đánh giá, đối sánh nhằm gia tăng chất lượng đào tạo bậc THPT, cải tiến việc dạy và học đạt hiệu quả cao nhất.
Về cách thức tổ chức thi, theo PGS.TS Thắng, việc điều chỉnh, đa dạng hoá hình thức thi đã có lộ trình. Bộ GD&ĐT dự kiến sẽ thí điểm cho một số đơn vị, một số học sinh thi trên máy tính năm 2027. Việc tiếp tục ứng dụng các công nghệ và quy trình tiên tiến vào công tác tổ chức thi là rất hợp lý, trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của công nghệ.
Việc chia thành nhiều đợt thi trong năm, PGS.TS Thắng cho rằng cần lưu ý về tính tương đồng giữa các lần tổ chức, tránh trường hợp các học sinh dự thi hết lần này đến lần khác, kéo theo sự gia tăng tải của các đợt thi.
Về nội dung thi, theo PGS.TS Thắng, việc chuyển dần hoặc bổ sung các bài thi tổng hợp cũng là cách làm hợp lý, nhất là trong bối cảnh cần đánh giá người học tổng thể. Tuy vậy, các bài thi tổng hợp sẽ có sự ánh xạ vào các học phần trong chương trình học để làm thước đo cải tiến nội dung học THPT.
Theo các chuyên gia, việc tổ chức nhiều đợt thi tốt nghiệp THPT là phương án có thể hiệu quả nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng mọi mặt, tránh tốn kém và đảm bảo công bằng cho thí sinh (Ảnh minh hoạ: Thuận Văn).
Cần có nguyên tắc quy đổi và công nhận giá trị tương đương
Ở góc nhìn của một chuyên gia giáo dục, TS Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM, cho rằng định hướng đổi mới kỳ thi Tốt nghiệp THPT từ sau năm 2025-2027 của Bộ GD&ĐT thể hiện tầm nhìn hiện đại, phù hợp với xu thế giáo dục quốc tế và kỳ vọng khắc phục đáng kể những hạn chế tiêu cực của hình thức thi truyền thống.
Theo dự kiến, kỳ thi chia thành nhiều đợt trong năm theo từng môn thi riêng, bài thi tổng hợp và ứng dụng công nghệ, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, mã hóa dữ liệu và giám sát bất thường phòng thi.
Tuy nhiên, để chủ trương này phát huy hiệu quả mà không gây xáo trộn lớn, theo ông Nghĩa, các chính sách liên quan cần được chuẩn bị đồng bộ và đi trước một bước.
Trước hết là bảo đảm sự công bằng giữa các vùng miền. Việc triển khai thi trên máy tính trước tại những địa phương có điều kiện có thể tạo ra tâm lý lo ngại hoặc khoảng cách giữa học sinh ở đô thị với học sinh vùng sâu, vùng xa.
Vì vậy, trong giai đoạn chuyển tiếp cần duy trì song song hình thức thi trên giấy đối với những địa phương chưa đủ điều kiện, đồng thời bảo đảm ma trận đề, cấu trúc và độ khó giữa hai hình thức hoàn toàn tương đương. Về lâu dài, Nhà nước cần có chính sách đầu tư hạ tầng và hỗ trợ thiết bị cho các địa phương còn khó khăn nhằm tránh tình trạng “bất bình đẳng số” trong giáo dục.
Một vấn đề khác cần được tính toán là việc sử dụng kết quả thi khi kỳ thi được tổ chức thành nhiều đợt trong năm. Theo ông Nghĩa, Bộ GD&ĐT cần ban hành quy định rõ ràng về nguyên tắc quy đổi và công nhận giá trị tương đương giữa các đợt thi, trên cơ sở áp dụng các mô hình đo lường hiện đại như lý thuyết ứng đáp câu hỏi (IRT), để bảo đảm kết quả của các đợt thi có giá trị như nhau và tạo sự yên tâm cho thí sinh cũng như các cơ sở đào tạo sử dụng trong tuyển sinh.
Ông cũng lưu ý việc cho phép dự thi nhiều đợt là tốt, nhưng nếu không có cơ chế quản lý phù hợp rất dễ phát sinh hiện tượng “thi luyện”. Thí sinh đăng ký thi nhiều lần để tìm kiếm điểm số cao hơn, gây quá tải hệ thống và làm tăng chi phí cho gia đình. Vì vậy, cần cân nhắc quy định giới hạn số lần dự thi của mỗi thí sinh trong một năm.
Ở góc độ kỹ thuật, TS Nguyễn Đức Nghĩa cho rằng việc chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính trên phạm vi toàn quốc đòi hỏi sự chuẩn bị đặc biệt kỹ lưỡng.
Theo đó, Bộ GD&ĐT cần xây dựng ngân hàng đề thi đủ lớn, được chuẩn hóa và kiểm định bằng các mô hình đo lường hiện đại nhằm bảo đảm độ khó và khả năng phân hóa giữa các đề thi.
Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ phải được thiết kế theo hướng an toàn và ổn định. Ông Nghĩa cho rằng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào kết nối Internet trong quá trình tổ chức thi. Thay vào đó, nên xây dựng mô hình máy chủ cục bộ (Local Server) tại từng điểm thi để đề thi được tải và mã hóa trước giờ thi, thí sinh làm bài trên mạng nội bộ, sau đó dữ liệu mới được đồng bộ lên hệ thống khi có kết nối. Cách làm này sẽ hạn chế nguy cơ gián đoạn nếu xảy ra sự cố về đường truyền hoặc mất điện.
Ngoài ra, khi chuyển sang thi trên máy tính sẽ xuất hiện các hình thức gian lận mới bằng công nghệ. Do đó, phần mềm thi cần được thiết kế theo dạng trình duyệt bảo mật, khóa các ứng dụng khác và kết hợp ứng dụng AI để phát hiện các hành vi bất thường trong phòng thi, đồng thời xáo trộn ngẫu nhiên câu hỏi và đáp án đối với từng thí sinh.
“Bộ GD&ĐT cần sớm công bố phần mềm thi thử và tổ chức cho học sinh làm quen từ trước khi triển khai chính thức ít nhất một đến hai năm. Điều này giúp học sinh trên cả nước thành thạo các thao tác làm bài trên máy tính, tránh bị ảnh hưởng kết quả chỉ vì những lỗi kỹ thuật hoặc kỹ năng sử dụng máy tính không đồng đều”, TS Nguyễn Đức Nghĩa góp ý.
