Thi tốt nghiệp THPT nhiều đợt trong năm: Một điểm cần đặc biệt lưu ý

Thông tin từ Bộ GD&ĐT, trong giai đoạn tiếp theo, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ tiếp tục được duy trì nhằm phù hợp với chủ trương của Đảng, Chính phủ, quy định của Luật. Bộ GD&ĐT sẽ ứng dụng những công nghệ và quy trình tiên tiến nhất để hạn chế mức thấp nhất sự can thiệp của con người. Kỳ thi cũng sẽ được tính toán để có thể chia thành nhiều đợt trong năm, thậm chí tổ chức theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.

Định hướng này được nhiều chuyên gia, nhà quản lý giáo dục ủng hộ nhưng cũng có những lưu ý về lộ trình và công tác chuẩn bị cẩn trọng để đảm bảo kỳ thi phù hợp với mục tiêu đánh giá chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông, công bằng, minh bạch.

Cẩn trọng vì ảnh hưởng quyền lợi hàng triệu thí sinh

Nhiều năm làm công tác quản lý giáo dục, ông Hoàng Sơn Hải, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Chí Thanh, TPHCM, bày tỏ sự ủng hộ chủ trương đổi mới của Bộ GD&ĐT. Theo ông, đây là kỳ thi liên quan trực tiếp đến quyền lợi và tương lai của hàng triệu học sinh nên mọi khâu, từ xây dựng đề án, phản biện đề thi, chuẩn bị hạ tầng công nghệ đến tổ chức thực hiện đều phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, nhằm bảo đảm một kỳ thi thực chất, khách quan và giảm áp lực cho người học.

Ông cho rằng điểm tích cực nổi bật nhất là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tổ chức thi. Đây không phải là ý tưởng mới mà đã được đặt ra từ nhiều năm trước. Nếu được triển khai tốt, công nghệ sẽ giúp giảm tối đa sự can thiệp của con người vào các khâu của kỳ thi, từ đó tăng tính khách quan, hạn chế sai sót trong xử lý dữ liệu, chấm thi và quản lý kết quả. So với các thao tác thủ công, việc xử lý bằng phần mềm sẽ chính xác, minh bạch và tiết kiệm nhân lực hơn.

Bên cạnh những ưu điểm, ông Hải cho rằng việc triển khai cần có lộ trình thận trọng. Nếu tổ chức thi trên máy tính, trước mắt chỉ nên áp dụng tại những địa phương có đủ điều kiện cơ sở vật chất, chưa nên triển khi đồng loạt trên cả nước. Nguyên nhân vì nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về hạ tầng và kỹ năng sử dụng công nghệ của học sinh.

Theo ông, bên cạnh yếu tố hạ tầng, vấn đề đáng lo ngại là tính ổn định của hệ thống công nghệ và bảo mật. Nếu những sự cố tương tự xảy ra trong một kỳ thi quốc gia sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của thí sinh. Vì vậy, hệ thống phần mềm, thiết bị và phương án dự phòng cần được chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi triển khai.

Đối với phương án tổ chức nhiều đợt thi trong năm, ông Hải nhận định đây là hướng đi hợp lý vì nhiều quốc gia đã áp dụng. Việc này sẽ góp phần giảm áp lực tâm lý cho học sinh và phụ huynh khi không còn phải đặt tất cả cơ hội vào một kỳ thi duy nhất. Đồng thời, học sinh cũng có thêm sự chủ động trong việc lựa chọn thời điểm dự thi phù hợp với lộ trình học tập.

Ông cũng đồng tình với định hướng tổ chức kết hợp các môn thi độc lập và bài thi tổng hợp. Theo ông, cách tiếp cận này vừa giúp đánh giá toàn diện hơn năng lực của học sinh, vừa tạo thêm cơ sở để các trường đại học sử dụng kết quả trong tuyển sinh nếu có nhu cầu.

Ngoài ra, nếu tổ chức nhiều đợt thi trong năm thì công tác xây dựng ngân hàng đề thi sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Điều này đòi hỏi khâu chuẩn bị phải được đầu tư bài bản, từ xây dựng đề thi, hạ tầng công nghệ đến quy trình tổ chức, bảo đảm chất lượng và độ tương đương giữa các đợt thi.

Ông Hải cũng cho rằng để bảo đảm tính khách quan của kỳ thi, cùng với việc ứng dụng công nghệ cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát trong quá trình tổ chức.

Cần bám sát bản chất và mục tiêu của kỳ thi

Về vấn đề này, ThS Nguyễn Ngọc Trung, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM, cho rằng định hướng của Bộ GD&ĐT là phù hợp với tình hình mới.

Tuy nhiên, theo ông, dù đổi mới theo hướng nào thì kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn phải thực hiện đúng mục tiêu được quy định trong Luật Giáo dục, đó là đánh giá kết quả học tập và mức độ hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông của học sinh. Vì vậy, mọi thay đổi về phương thức tổ chức đều phải bảo đảm không làm thay đổi bản chất và mục tiêu của kỳ thi.

Từ đó, theo ông Trung, phương án tổ chức nhiều đợt thi trong năm là hướng đi có thể nghiên cứu nhưng cần đặc biệt lưu ý về thời điểm tổ chức sẽ có những giới hạn nhất định. Vì kỳ thi nhằm đánh giá kết quả sau khi hoàn thành chương trình phổ thông nên vẫn phải bảo đảm các đợt thi được diễn ra sau khi học sinh hoàn thành chương trình lớp 12, thông thường là sau ngày 31-5 hằng năm, chứ không thể vận hành theo cách của các kỳ thi đánh giá năng lực hay tuyển sinh riêng.

Ông dẫn chứng, các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc tuyển chọn học sinh giỏi có thể tổ chức từ khi học sinh còn học lớp 11 vì mục tiêu là phát hiện năng lực vượt trội để phục vụ tuyển sinh. Trong khi đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT lại khác, nếu tổ chức quá sớm sẽ không còn phù hợp với mục tiêu.

Thạc sĩ Trung cũng nhấn mạnh cần phân biệt rõ kỳ thi tốt nghiệp THPT với các kỳ thi phục vụ tuyển sinh đại học. Bản chất của kỳ thi tốt nghiệp là đánh giá chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông, còn việc các trường đại học sử dụng kết quả này để xét tuyển chỉ là khai thác thêm dữ liệu từ kỳ thi, chứ không làm thay đổi mục tiêu vốn có. Vì vậy, không nên coi đây là kỳ thi "hai trong một".

“Chính vì mục tiêu đánh giá khác nhau nên việc xây dựng ngân hàng đề thi, thiết kế đề thi, ma trận đề và toàn bộ quy trình tổ chức thi tốt nghiệp THPT cần được chuẩn bị hết sức cẩn trọng. Nếu không tính toán kỹ, rất dễ phát sinh sự thiếu công bằng giữa các vùng miền, các khu vực hoặc các nhóm thí sinh khác nhau vì học sinh ở các địa phương khác nhau hoặc lựa chọn các tổ hợp môn khác nhau không phải ai cũng được học các nội dung nâng cao như nhau”, ông Trung chia sẻ.