Gửi bình luận
Sự kết hợp hát Then và Rap mở ra cách tiếp cận mới, giúp âm nhạc trở thành cầu nối đưa người trẻ tìm hiểu, cảm nhận và sống cùng cội nguồn lịch sử.
MV “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn” của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung, vừa ra mắt công chúng nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước (1941 - 2026), mở ra cách tiếp cận gần gũi khi sử dụng âm nhạc như một phương tiện dẫn dắt người trẻ sống và trải nghiệm cùng cội nguồn lịch sử - văn hóa bản địa.
Trao đổi với Báo GD&TĐ, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết, ca khúc được khơi nguồn từ sự kiện Bác Hồ trở về nước năm 1941 sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Cao Bằng - nơi ghi dấu những ngày đầu hoạt động cách mạng của Người, với hình ảnh “Ôi sáng xuân nay, xuân 41/ Trắng rừng biên giới nở hoa mơ” (Tố Hữu), trở thành điểm khởi phát cho mạch sáng tác.
Vì vậy, các địa danh như Pác Bó (hang Cốc Bó), Suối Lê-nin, núi Các Mác không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn được nhìn nhận như những biểu tượng khởi sinh của hành trình cách mạng, tư tưởng và văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở việc lựa chọn chất liệu lịch sử, mà ở cách kể chuyện.
Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho hay, anh không đi theo lối tái hiện tuyến tính, minh họa sự kiện, mà xây dựng tác phẩm như một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Bởi vậy, ca khúc được hình dung như “một cuộc trò chuyện lịch sử”, dẫn dắt người trẻ sống cùng, trải nghiệm cùng và để lịch sử hiện diện trong cảm xúc của thế hệ hôm nay.
Trung tâm của toàn bộ tác phẩm là hình tượng “giọt nước đầu nguồn”. Đó vừa là dòng nước trong mát từ suối Lê-nin, vừa là ẩn dụ cho tư tưởng cách mạng và bản sắc văn hóa dân tộc chảy qua các thế hệ.
Khi đi sâu vào cấu trúc ca từ và cảm xúc, “giọt nước” cũng mở ra nhiều lớp ý nghĩa, đó là cội nguồn - nơi mọi dòng chảy bắt đầu. Từ một giọt nước nhỏ có thể hình thành con suối, dòng sông, cũng như từ những khởi đầu khiêm nhường có thể tạo nên những chuyển biến lớn của lịch sử.
Đồng thời, “giọt nước” còn là biểu tượng văn hóa, gắn với tục lấy nước đầu nguồn của người Nùng vào sớm mùng 1 Tết Nguyên đán để cầu may mắn, sức khỏe. Nhạc sĩ đã chắt lọc ý nghĩa tập tục ấy thành những ý niệm âm nhạc để khơi gợi các giá trị của cội nguồn văn hóa.
Đặc biệt, khi đặt trong mạch cảm xúc của ca khúc, “giọt nước đầu nguồn” còn được hiểu như dòng chảy tinh thần - nơi văn hóa, bản sắc và tư tưởng được lưu truyền qua các thế hệ.
Một trong những điểm nổi bật của MV là sự kết hợp giữa hát Then - loại hình nghệ thuật truyền thống của người Tày, Nùng với Rap/Hip-hop, đại diện cho ngôn ngữ âm nhạc đương đại.
Sự kết hợp này theo ê-kíp sản xuất, không nhằm tạo hiệu ứng mới lạ, mà để mở rộng khả năng tiếp cận. Giai điệu Then với lối luyến láy đặc trưng mang đến chiều sâu trữ tình, trong khi Rap tạo nhịp điệu, năng lượng và khả năng truyền tải thông điệp trực diện hơn tới người trẻ.
Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết, việc lựa chọn hai chất liệu này là cách để “giữ được hồn cốt truyền thống nhưng vẫn gần gũi với đời sống đương đại”. Đó không chỉ là sự kết hợp mà là quá trình “chuyển ngữ”, đưa di sản văn hóa vào một hệ ngôn ngữ mới mà thế hệ trẻ có thể cảm nhận và tiếp nhận.
Nếu phần hát mang tính trữ tình, mềm mại như dòng suối, thì đoạn Rap tạo nhịp điệu mạnh mẽ, gần gũi với giới trẻ ngày nay. Đoạn giai điệu lặp lại nhiều lần: “Giọt nước chảy mang theo yêu thương/ Từ đầu nguồn về khắp muôn phương…” trở thành điểm kết nối hai dòng chảy âm nhạc khác biệt.
Dù vậy, cách làm này cũng khiến nhiều người băn khoăn khi hiện đại hóa sẽ làm giản lược chiều sâu văn hóa. Tuy nhiên, ê-kíp sáng tạo đã rất cẩn trọng trong quá trình nghiên cứu văn hóa bản địa, cũng như cách xử lý âm nhạc tiết chế nhằm giữ cân bằng giữa sáng tạo và bảo tồn.
MV “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn” không lựa chọn những gương mặt kỳ cựu, mà trao vai trò thể hiện cho hai nghệ sĩ trẻ là Nguyễn Hoàng Yến và rapper Trung Hiếu. Trước khi thu âm, Hoàng Yến (Người đẹp xứ Tuyên năm 2022, hiện là sinh viên năm 3, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) đã về mảnh đất non nước Cao Bằng để tìm hiểu về lịch sử và văn hóa, để có thể tiếp cận ca khúc bằng sự thấu cảm.
Sự chuẩn bị này góp phần định hình sắc thái thể hiện, không chỉ kỹ thuật mà còn là cảm xúc và nhận thức. Trong MV, hình ảnh hai người trẻ khám phá các địa danh như thác Bản Giốc hay động Ngườm Ngao, tạo cảm giác trải nghiệm như hành trình cá nhân đi tìm cội nguồn. “Chúng em là những người trẻ, muốn dùng tiếng hát của mình để quảng bá nét đẹp quê hương và lan tỏa giá trị lịch sử đến thế hệ cùng trang lứa”, ca sĩ Hoàng Yến cho biết.
Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho rằng, âm nhạc nếu chạm đúng vào “cội rễ”, có thể góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước. Việc các ca sĩ trẻ thể hiện đề tài lịch sử bằng phong cách hiện đại đã cho thấy sức sống và tinh thần của thế hệ trẻ, họ không chỉ “diễn” lại lịch sử, mà “sống cùng” lịch sử.
Thay vì hoài niệm, ê-kíp sáng tạo đã xây dựng một cách diễn đạt mới về lòng yêu nước bắt đầu từ nhận thức về cội nguồn và tiếp nối bằng hành động của thế hệ hôm nay. MV “Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn” vì thế không chỉ là một sản phẩm âm nhạc, mà còn là một gợi mở về cách gìn giữ bản sắc văn hóa trong quá trình hội nhập.
“Càng hội nhập sâu rộng, con người càng cần tìm về “giọt nước đầu nguồn” của chính mình để không bị hòa tan. Tác phẩm như một dòng nước mát lành nuôi dưỡng tâm hồn, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa và bồi đắp tình yêu quê hương đất nước cho các thế hệ người Việt”, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết.
