Khơi nguồn sáng tạo khoa học trong học sinh Quảng Ninh

Từ phong trào đến chiều sâu nghiên cứu

Những năm gần đây, phong trào nghiên cứu khoa học kỹ thuật trong học sinh Quảng Ninh phát triển mạnh mẽ, trở thành điểm nhấn trong đổi mới giáo dục. Từ các trường trung học cơ sở đến trung học phổ thông, ngày càng nhiều học sinh chủ động tham gia nghiên cứu với tinh thần sáng tạo và nghiêm túc.

Các cuộc thi khoa học kỹ thuật được tổ chức thường niên từ cấp trường đến cấp tỉnh đã tạo nên môi trường học thuật sôi động. Riêng năm học 2025–2026, cuộc thi cấp tỉnh thu hút khoảng 100 dự án, trong đó có 60 dự án đoạt giải, cho thấy chất lượng đề tài ngày càng được nâng cao. Các lĩnh vực nghiên cứu đa dạng, từ công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo đến môi trường, kỹ thuật và khoa học xã hội.

Không chỉ dừng ở phong trào, nhiều dự án đã thể hiện tư duy khoa học bài bản, khả năng ứng dụng cao. Tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025–2026, học sinh Quảng Ninh giành 3 giải, qua đó khẳng định năng lực sáng tạo và chất lượng nghiên cứu ngày càng được nâng lên.

Theo cô Nguyễn Thị Hồng, giáo viên Trường THCS Mạo Khê (phường Mạo Khê), điểm tích cực của phong trào là học sinh ngày càng chủ động hơn trong việc tiếp cận tri thức. “Trước đây, các em chủ yếu học theo sách vở, nhưng hiện nay đã biết đặt câu hỏi, tìm tài liệu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Điều đó cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy học tập”, cô chia sẻ.

Bên cạnh đó, sự đầu tư của ngành giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng. Các trường học tích cực xây dựng câu lạc bộ STEM, tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng dẫn học sinh phương pháp nghiên cứu. Nhiều phòng học STEM được trang bị thiết bị hiện đại, tạo điều kiện để học sinh thực hành, thử nghiệm và phát triển ý tưởng.

Gắn nghiên cứu với thực tiễn, thúc đẩy đổi mới giáo dục

Điểm nổi bật của phong trào nghiên cứu khoa học kỹ thuật tại Quảng Ninh là tính thực tiễn cao. Các đề tài không chỉ mang tính học thuật mà còn hướng tới giải quyết những vấn đề cụ thể trong đời sống như bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, hỗ trợ người yếu thế hay ứng dụng công nghệ trong học tập.

Nhiều dự án đã tiếp cận các xu hướng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), robot tự động… Điều này cho thấy học sinh không chỉ nắm vững kiến thức nền tảng mà còn có khả năng cập nhật, ứng dụng công nghệ mới.

Em Đoàn Thuỳ Linh, học sinh lớp 11, Trường THPT Cẩm Phả (phường Cẩm Phả) chia sẻ: “Khi tham gia nghiên cứu khoa học, em học được cách làm việc nhóm, cách giải quyết vấn đề và đặc biệt là tự tin hơn khi trình bày ý tưởng. Đây là trải nghiệm rất khác so với việc học trên lớp thông thường”.

Thông qua hoạt động nghiên cứu, học sinh được rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng như tư duy phản biện, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và thuyết trình. Đây là những năng lực cốt lõi trong chương trình giáo dục phổ thông mới, đồng thời cũng là yêu cầu thiết yếu trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phong trào này cũng góp phần thay đổi phương pháp dạy học trong nhà trường. Giáo viên chuyển từ vai trò truyền đạt sang hướng dẫn, tổ chức hoạt động học tập, giúp học sinh trở thành trung tâm của quá trình học. Việc đẩy mạnh giáo dục STEM đã tạo nền tảng vững chắc để học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn.

Ngoài ra, phong trào nghiên cứu khoa học còn góp phần định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Khi được tiếp cận với các lĩnh vực khoa học và công nghệ từ sớm, nhiều em đã xác định rõ hơn con đường học tập trong tương lai.

Phong trào nghiên cứu khoa học kỹ thuật trong học sinh Quảng Ninh đang phát triển mạnh mẽ và đi vào chiều sâu. Không chỉ tạo ra những sản phẩm sáng tạo, phong trào còn góp phần đổi mới toàn diện phương pháp dạy và học, hướng tới mục tiêu giáo dục hiện đại.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, việc khơi dậy niềm đam mê khoa học và trang bị kỹ năng nghiên cứu cho học sinh là hướng đi cần thiết. Với những nền tảng đã được xây dựng, Quảng Ninh đang từng bước hình thành thế hệ học sinh năng động, sáng tạo, sẵn sàng hội nhập và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.