Gửi bình luận
Trong thời đại chuyển đổi số, Khung năng lực số cho giáo viên rất cần thiết và có tác động nhiều chiều tới đội ngũ nhà giáo cũng như các nhà trường.
Ngày 12/5/2026 sẽ được ghi nhớ như mốc quan trọng của giáo dục Việt Nam khi Khung năng lực số cho giáo viên chính thức có hiệu lực và trở thành một phần của chuẩn nghề nghiệp bắt buộc. Sự thay đổi này không đơn thuần là trang bị thêm kỹ năng sử dụng máy tính, mà là cuộc cách mạng về tư duy, phương pháp giảng dạy và quản trị nhà trường trong kỷ nguyên AI và dữ liệu lớn.
Từ thực tế giảng dạy, cô Bùi Thị Ngọc Bích – giáo viên Trường THCS Hoàng Liệt (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) cho rằng, đây là bước chuyển lớn của ngành Giáo dục. Người giáo viên hôm nay không chỉ dạy kiến thức, mà còn phải biết ứng dụng công nghệ, làm chủ môi trường số, đổi mới phương pháp dạy học và đồng hành cùng học sinh trong không gian số an toàn, hiệu quả.
“Khung năng lực số cho giáo viên là tín hiệu tích cực bởi nó tạo động lực để đội ngũ giáo viên thay đổi tư duy nghề nghiệp, chủ động học tập, thích ứng với yêu cầu giáo dục hiện đại. Khi thầy cô có năng lực số tốt, bài giảng sẽ sinh động hơn, việc quản lý lớp học thêm hiệu quả, học sinh cũng được phát triển năng lực tự học, sáng tạo và kỹ năng công dân số”, cô Bích nhấn mạnh.
Bà Lê Thị Thu Chung - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội) nhận định, khi Khung năng lực số trở thành “thước đo” chính thức, bức tranh giáo dục tại các cơ sở sẽ thay đổi trên nhiều phương diện. Các nhà trường phải chuyển đổi sang mô hình quản trị số hóa hoàn toàn từ theo dõi tiến độ học sinh, quản lý hồ sơ chuyên môn đến tương tác với phụ huynh đều diễn ra trên các nền tảng đồng bộ.
Giáo viên không còn là “kho chứa tri thức” duy nhất. Vai trò của họ chuyển dịch sang người điều phối, người hướng dẫn học sinh cách chọn lọc, phân tích và sáng tạo trên nền tảng số. Việc đưa năng lực số vào chuẩn nghề nghiệp tạo ra một cú hích buộc mọi giáo viên – từ những người trẻ nhạy bén đến những nhà giáo kỳ cựu phải bước ra khỏi vùng an toàn để cập nhật công nghệ số.
Ông Trần Văn Hiếu – Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Trường (xã Xuân Trường, Ninh Bình) cho biết, năng lực số trở thành chuẩn bắt buộc giúp nhà trường dễ dàng hơn trong việc đánh giá và bồi dưỡng nhân sự. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức lớn với nhiều cơ sở giáo dục vì sự chênh lệch trình độ công nghệ giữa các thế hệ giáo viên rất lớn.
Theo cô Nguyễn Thị Trang – giáo viên có gần 20 năm công tác tại Hà Nội, trước đây, việc ứng dụng công nghệ giống như món ‘trang sức’, có thì tốt, không có cũng không sao nhưng từ 12/5 tới, nó là ‘hơi thở’. Ban đầu, cô khá lo lắng, nhưng khi bắt đầu làm quen với việc thiết kế bài giảng bằng AI, cô tiết kiệm được nhiều thời gian chấm bài và hành chính để tập trung vào khơi gợi cảm hứng cho học sinh.
Về giải pháp nâng cao năng lực số cho giáo viên, ông Lê Hoài Quân – Hiệu trưởng Trường THCS Tô Vĩnh Diện (phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội) cho hay, trước hết cần thay đổi nhận thức, thầy cô phải có tinh thần học hỏi, trải nghiệm và ứng dụng từng bước. Nhà trường cần tổ chức các chuyên đề thực hành thiết thực, phát huy mô hình giáo viên nòng cốt, tổ nhóm hỗ trợ đồng nghiệp ngay trong trường học.
“Chúng ta cần tăng cường kho học liệu số dùng chung, chia sẻ bài giảng, phần mềm, ứng dụng hiệu quả. Khuyến khích giáo viên ứng dụng AI, lớp học số, học liệu mở nhưng phải đi kèm kỹ năng kiểm chứng thông tin và đảm bảo an toàn dữ liệu. Quan trọng nhất là tạo môi trường để giáo viên được thử nghiệm, được sai và cùng nhau tiến bộ thay vì tạo áp lực hình thức”, ông Lê Hoài Quân nói.
Theo góc nhìn của bà Lê Thị Thu Chung, cần thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, tăng khả năng cá thể hóa việc học cho học sinh. Giảm nhiều áp lực hành chính khi dữ liệu được số hóa. Mở rộng cơ hội học tập, tự bồi dưỡng cho giáo viên. Góp phần xây dựng trường học thông minh, quản trị hiện đại.
Tuy nhiên, còn nhiều khó khăn cần tháo gỡ về sự chênh lệch năng lực số giữa các giáo viên; một số nơi hạ tầng thiết bị, đường truyền còn hạn chế. Giáo viên đang chịu áp lực lớn về hồ sơ, sổ sách nên thiếu thời gian tự học công nghệ, một bộ phận thầy cô còn tâm lý e ngại thay đổi. Nguy cơ lạm dụng công nghệ, phụ thuộc AI mà giảm tính sáng tạo và cảm xúc giáo dục.
Ông Nguyễn Văn Hoàng – Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Kim Bôi (xã Kim Bôi, Phú Thọ) nêu rõ, việc bồi dưỡng cần theo hướng “cầm tay chỉ việc”, học qua thực hành; phân loại theo trình độ giáo viên; tập huấn ngắn gọn, thiết thực, tránh nặng lý thuyết. Nội dung trọng tâm gồm thiết kế bài giảng số; sử dụng LMS, Google Classroom, Microsoft Teams; ứng dụng AI trong soạn bài, kiểm tra đánh giá; kỹ năng bảo mật dữ liệu và an toàn số.
Dù vậy, một số khó khăn cần phải đối diện và tháo gỡ như: Hạ tầng công nghệ giữa các địa phương chưa đồng đều, nhất là các trường ở vùng sâu, xa; thiếu học liệu số có chất lượng; nguy cơ lạm dụng AI và giảm tư duy sáng tạo, vi phạm bản quyền và đạo đức số. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện chế độ hỗ trợ giáo viên, kinh phí chuyển đổi số, chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, hành lang pháp lý về AI trong giáo dục.
“Khung năng lực số cho giáo viên không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu cho hành trình chuyển đổi số thực thụ. Để chính sách này đi vào đời sống cần sự thấu hiểu và đồng hành từ các cấp quản lý đến từng giáo viên. Chuyển đổi số trong giáo dục chỉ thành công khi mỗi giáo viên trở thành một người học suốt đời trong môi trường số. Công nghệ không thể thay thế người thầy, nhưng người thầy biết làm chủ công nghệ sẽ tạo ra những giờ học hạnh phúc và phù hợp với thế hệ học sinh hôm nay” – ông Nguyễn Văn Hoàng nhấn mạnh.
