Gửi bình luận
Hơn 75% học sinh được hỏi chưa từng đến tư vấn tâm lý tại trường. Lý do chủ yếu của các em là không biết trường có bộ phận này, nhiều em biết nhưng ngại đến vì sợ bạn bè trêu chọc.
Tâm lý “đẹp khoe xấu che”
Trường phổ cập (trường tình thương) do bà T.T.Thảo quản lý ở TPHCM được hỗ trợ xây dựng một phòng chăm sóc sức khỏe tâm thần để tư vấn tâm lý cho học sinh. Tuy nhiên, bà Thảo cho biết học sinh rất ngại đến vì cứ vào là bị bạn bè trêu chọc “Ê, mày bị tâm thần rồi!”…
Câu chuyện trên được bà Thảo kể tại Hội thảo khoa học “Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em trong bối cảnh mới” do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TPHCM và Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TPHCM tổ chức vào ngày 22/9.
Hội thảo thu hút đông đảo các đơn vị tư vấn tâm lý, trường học tại TPHCM tham gia (Ảnh: T.Vũ).
Để chuẩn bị cho hội thảo, ban tổ chức đã tiến hành khảo sát nhanh 409 học sinh tại một số trường trên địa bàn TPHCM.
Kết quả cho thấy, trường hợp như cô Thảo kể không hiếm vì trong số 409 học sinh được hỏi có đến 75,1% chưa từng đến tư vấn tâm lý tại trường. Lý do chủ yếu của các em là không biết trường có bộ phận này, nhiều em biết nhưng ngại đến vì sợ bạn bè trêu chọc.
Theo Thạc sĩ Lê Thị Minh Tâm, Chi hội Tâm lý – Giáo dục Hoa Súng, tâm lý ngại ngùng, giấu bệnh là một trong 3 rào cản cốt lỗi khi triển khai các mô hình tư vấn tâm lý tại Việt Nam.
Thạc sĩ Lê Thị Minh Tâm cho rằng, người Việt có tâm lý “đẹp khoe xấu che” nên việc gia đình nhìn nhận một đứa trẻ có vấn đề tâm lý, tâm thần và đưa trẻ đi chữa trị sớm là rất khó khăn. Bản thân đứa trẻ cũng vậy.
Trong khi đó, khi khảo sát ẩn danh trên 409 học sinh thì các em chia sẻ rất thẳng thắn và cho thấy các em có nhu cầu tư vấn, hỗ trợ rất lớn về 3 nội dung sau: Tìm hiểu thế mạnh và định hướng nghề nghiệp (63,1%); giao tiếp tự tin và diễn đạt cảm xúc (60,4%); xây dựng và duy trì quan hệ tốt đẹp (59,7%).
Ngoài ra, rất nhiều trẻ có nhu cầu hỗ trợ tâm lý khi cảm xúc dao động như: 39,9% học sinh khảo sát có nhu cầu hỗ trợ quản lý cảm xúc, lo âu và căng thẳng; 32% có nhu cầu nhận diện cô đơn và lạc lõng; 40,6% cần hỗ trợ ổn định tâm lý khi khủng hoảng…
Nhiều trẻ cần hỗ trợ để ứng phó với bạo lực và tâm lý tiêu cực như: 53,3% học sinh có nhu cầu tìm trợ giúp khi bản thân hoặc bạn bè có suy nghĩ gây hại; 48,7% cần có nhóm học sinh hỗ trợ phòng ngừa tự gây tổn thương; 55,7% có nhu cầu hỗ trợ ứng phó bạo lực, bắt nạt và tẩy chay…
Khám sàng lọc cho học sinh ngày từ khi vào trường
Thay mặt nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Giang Thiên Vũ, Tổng thư ký Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TPHCM, nhận định nhu cầu tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe tâm thần của học sinh là rất lớn, ngành giáo dục cũng đã có quy định trường học phải có bộ phận tư vấn tâm lý.
Tiến sĩ Phan Thị Cẩm Giang, Đại học Quốc tế Sài Gòn, thì lại lo ngại chất lượng nhân sự phụ trách công tác này tại trường học.
Bà lo lắng vì nhiều nhân viên tư vấn tâm lý học đường không có chuyên môn nhưng được giao thực hiện một số nhiệm vụ mà đến một tiến sĩ tâm lý nhiều năm kinh nghiệm như bà cũng thấy khó khăn. Bởi ở lĩnh vực tâm lý, can thiệp sai ngay từ đầu sẽ để lại hậu quả rất lớn.
Trước tình trạng nguồn lực tại các trường hạn chế, Tiến sĩ Giang Thiên Vũ đề xuất thực hiện mô hình hỗ trợ 3 tầng.
Tầng 1 là phòng ngừa phổ quát, tổ chức rộng rãi cho học sinh dễ tiếp cận, phủ rộng 100% học sinh. Công tác chủ yếu là nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng sống, quản lý cảm xúc cơ bản, giáo viên kiêm nhiệm có thể thực hiện được.
Tầng 2 là hỗ trợ sớm có mục tiêu, có thêm công tác sơ cứu tâm lý, tư vấn ban đầu cho học sinh có nguy cơ hoặc vướng mắc tâm lý - xã hội. Công tác này cần giáo viên có chuyên môn tâm lý.
Tầng 3 là chuyển gửi chuyên gia. Khi giáo viên chuyên môn đánh giá học sinh có vấn đề nguy cơ cao, cần tham vấn, trị liệu chuyên sâu thì kết nối cơ sở y tế - tâm lý chuyên khoa.
Tiến sĩ Giang Thiên Vũ cho rằng: “Nếu trường có một học sinh biểu hiện lo âu, có xu hướng tự sát thì một giáo viên kiêm nhiệm không thể đủ chuyên môn để tư vấn cho trẻ. Khi đó, họ cần có một danh sách các cơ sở hỗ trợ để chuyển gửi trẻ đến đó điều trị”.
Ông Nguyễn Lữ Gia, Quản lý chương trình Tổ chức Save the Children (SC), đề nghị áp dụng thêm mô hình hỗ trợ đồng đẳng “Tôi hỗ trợ bạn tôi” mà SC triển khai lâu nay.
Mô hình này chủ yếu vận động học sinh hỗ trợ học sinh, tạo sự đồng cảm với bạn bè của mình đang đứng trước khó khăn về tâm lý, khuyến khích bạn tìm đến bộ phận tư vấn tâm lý của trường, nhờ giáo viên hỗ trợ.
Tiến sĩ Phan Thị Cẩm Giang nhận định việc phát hiện sớm vấn đề tâm lý của học sinh rất quan trọng. Do đó, bà đề nghị có quy định các trường khám tâm lý sàng lọc khi tuyển sinh để nhận diện sớm học sinh có vấn đề và can thiệp kịp thời.
Theo bà, hiện cơ chế nhận diện sớm của trường công lập rất yếu. Khi tuyển sinh đầu vào, các trường đều chỉ đánh giá điểm số mà không có đánh giá tâm lý, sàng lọc để nhận diện sớm vấn đề của học sinh, đến khi phát hiện thì vấn đề đã rất nghiêm trọng.
