Nâng cao năng lực để tiếng Anh trở thành ‘ngôn ngữ thứ hai’ trong trường học

PGS.TS Nguyễn Văn Trào – Hiệu trưởng Trường ĐH Hà Nội cho rằng, chương trình môn Tiếng Anh trong Chương trình GDPT 2018 đánh dấu bước chuyển quan trọng về mục tiêu và phương thức dạy học. Theo đó, môn học không chỉ trang bị kiến thức ngôn ngữ mà còn phát triển năng lực giao tiếp, học tập và hội nhập cho học sinh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Chủ trương này phù hợp với tầm nhìn dài hạn của đất nước về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó tiếng Anh giữ vai trò công cụ then chốt. Trên tinh thần đó, hội thảo hướng tới việc nhìn nhận một cách thực chất mức độ đáp ứng của các trường THPT khi triển khai chương trình mới, gắn chặt giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn giáo dục phổ thông.

Các tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ nhiều khía cạnh quan trọng như: vai trò của công nghệ thông tin, đổi mới kiểm tra – đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong và ngoài lớp học. Qua đó, phác họa bức tranh đa chiều về những nỗ lực, sáng kiến cũng như những khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai chương trình môn Tiếng Anh tại Hà Nội.

Chia sẻ từ góc độ thực tiễn giảng dạy, cô Phạm Thị Mai Hương – Tổ phó Tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ (Trường ĐH Ngoại ngữ – ĐH Quốc gia Hà Nội) nhấn mạnh vai trò trung tâm của giáo viên Tiếng Anh trong việc triển khai hiệu quả chương trình mới.

Theo đó, giáo viên cần đảm nhiệm nhiều vai trò: người kiến tạo môi trường học tập thực hành tiếng Anh; người định hướng học thuật; người kết nối liên môn trong dạy học song ngữ; người đổi mới phương pháp thông qua ứng dụng công nghệ; đồng thời là người đồng hành, tạo động lực và xây dựng văn hóa sử dụng tiếng Anh cho học sinh.

Ở góc độ nghiên cứu, TS Ngô Văn Giang - Trường ĐH Hà Nội - cho rằng, năng lực đáp ứng trong triển khai chương trình giảng dạy là một cấu trúc đa tầng, đa chiều, có sự tương tác liên tục giữa cấp hệ thống, nhà trường và giáo viên. Đây là năng lực cốt lõi để bảo đảm hiệu quả thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, phần lớn các trường đã bảo đảm yêu cầu mang tính tuân thủ, triển khai chương trình đúng khung thời lượng và nội dung quy định. Tuy nhiên, việc xây dựng kế hoạch triển khai tại nhiều cơ sở vẫn thiên về ngắn hạn, chưa thể hiện rõ định hướng phát triển năng lực giao tiếp và năng lực học tập của học sinh trong trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, vai trò điều phối của nhà trường trong việc kết nối mục tiêu chương trình, phương pháp dạy học, kiểm tra – đánh giá và phát triển đội ngũ giáo viên còn chưa rõ nét. Điều kiện cơ sở vật chất, học liệu cũng cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các khu vực, đặc biệt giữa nội thành và ngoại thành, vùng ven.

Đáng chú ý, việc khai thác học liệu số vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực cá nhân của giáo viên, trong khi cơ chế chia sẻ, chuẩn hóa và tích lũy học liệu phục vụ dạy học phát triển năng lực chưa được thiết lập đồng bộ.

Từ đó, TS Ngô Văn Giang nhấn mạnh, nâng cao hiệu quả triển khai chương trình môn Tiếng Anh theo Chương trình GDPT 2018 cần một cách tiếp cận hệ thống và đa tầng, thay vì các giải pháp đơn lẻ, nhằm bảo đảm tính bền vững và chất lượng lâu dài.

Ngày 15/1, Trường ĐH Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp nhằm đáp ứng việc triển khai chương trình môn Tiếng Anh cấp THPT theo Chương trình GDPT 2018 trên địa bàn TP Hà Nội”. Hội thảo nằm trong khuôn khổ đề tài “Nghiên cứu sự đáp ứng của trường THPT trong triển khai chương trình môn Tiếng Anh theo Chương trình GDPT 2018 trên địa bàn thành phố Hà Nội” (mã số CT09/04-2024-3), do PGS.TS Nguyễn Văn Trào làm chủ nhiệm, thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học và công nghệ phục vụ phát triển giáo dục – đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực TP Hà Nội.