Nghỉ lễ thế nào để không “đuối sức” khi trở lại công việc?

Kỳ nghỉ lễ dài ngày là dịp nhiều người về quê, du lịch, gặp gỡ gia đình, bạn bè hoặc dành thêm thời gian cho bản thân. Nhịp sinh hoạt vì thế cũng dễ thay đổi: ăn uống thất thường, ngủ muộn, di chuyển nhiều, tham gia các cuộc vui kéo dài.

TS.BS.CKII Kiều Xuân Thy, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3, cho rằng không cần biến kỳ nghỉ thành một lịch sinh hoạt quá khuôn mẫu. Một vài bữa ăn nhiều hơn thường ngày hay một buổi thức khuya không đáng lo ở người khỏe mạnh.

Điều cần tránh là để nhiều thói quen bất lợi kéo dài suốt kỳ nghỉ, khiến cơ thể mệt mỏi hoặc làm các bệnh đang được kiểm soát trở nên khó ổn định.

Ăn ngon ngày lễ nhưng cần biết đúng và đủ

Ẩm thực là một phần không thể thiếu trong những chuyến đi và các buổi sum họp. Khó yêu cầu mọi người giữ nguyên chế độ ăn như ngày làm việc, nhưng cũng không nên để mọi bữa ăn trong kỳ nghỉ trở thành một bữa tiệc.

Một thói quen khá phổ biến là bỏ hoặc ăn rất ít vào ban ngày để “dành bụng” cho buổi tiệc tối. Khi quá đói, chúng ta dễ ăn nhanh và khó kiểm soát lượng thức ăn.

Theo bác sĩ, nên duy trì các bữa ăn tương đối đều, dùng lượng vừa phải trước rồi lấy thêm nếu còn đói. Cách này dễ kiểm soát hơn so với việc nhịn cả ngày rồi ăn bù trong một bữa.

Trong những bữa có nhiều thịt, món chiên, nướng hoặc đồ ngọt, vẫn nên bổ sung rau và trái cây. Nước lọc cũng cần được uống đều trong ngày, nhất là khi phải đi bộ nhiều, ở ngoài trời hoặc di chuyển trong thời tiết nóng.

Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, gout, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc một số bệnh tiêu hóa cần thận trọng hơn với những thay đổi đột ngột trong chế độ ăn. Nếu đã được bác sĩ hướng dẫn chế độ ăn riêng, người bệnh nên tiếp tục duy trì những nguyên tắc chính trong kỳ nghỉ.

An toàn thực phẩm cũng dễ bị xem nhẹ khi đi chơi xa. Thức ăn nên được nấu chín kỹ, sử dụng khi còn nóng, hạn chế thực phẩm sống hoặc món đã để lâu ở nhiệt độ thường. Khi ăn ngoài, cần chú ý điều kiện vệ sinh, cách bảo quản thực phẩm và nguồn nước.

Các nguyên tắc an toàn thực phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh việc giữ sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản ở nhiệt độ phù hợp và sử dụng nước, nguyên liệu an toàn.

Đừng để rượu bia trở thành điều bắt buộc của cuộc vui

Những buổi gặp gỡ bạn bè, người thân thường đi kèm tiệc tùng và rượu bia. Trong kỳ nghỉ dài, lượng rượu bia có thể không quá nhiều trong một lần nhưng lặp lại liên tục qua nhiều ngày, hoặc tăng lên vì không phải đi làm vào hôm sau.

WHO cho biết không có mức sử dụng rượu bia nào hoàn toàn không có nguy cơ đối với sức khỏe. Nguy cơ phụ thuộc vào lượng uống, cách uống và tình trạng sức khỏe của từng người.

Vì vậy, nếu uống, nên giới hạn lượng sử dụng. Người vốn không uống rượu bia cũng không cần bắt đầu chỉ vì lý do giao tiếp hoặc quan niệm rằng một lượng rượu nhất định có lợi cho sức khỏe.

Người mắc bệnh gan, bệnh tiêu hóa, một số bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc có khả năng tương tác với rượu bia càng cần thận trọng.

Đặc biệt, nếu đã uống rượu bia thì không điều khiển phương tiện giao thông. Nếu đi theo nhóm, có thể bố trí người không uống để lái xe hoặc lựa chọn phương tiện khác để trở về.

Đừng biến kỳ nghỉ thành những ngày liên tục thiếu ngủ

Nhiều người tranh thủ kỳ nghỉ để đi chơi từ sáng đến khuya nhằm tận dụng tối đa thời gian. Tuy nhiên, một lịch trình quá dày có thể khiến cơ thể mệt hơn cả những ngày đi làm.

Không nhất thiết phải đi ngủ và thức dậy đúng từng giờ như ngày thường. Nhưng thức quá khuya liên tục và ngủ quá ít có thể gây mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày và giảm khả năng tập trung, đặc biệt nguy hiểm nếu hôm sau phải lái xe đường dài.

Khi đang lái xe mà xuất hiện cảm giác buồn ngủ, mắt nặng, khó tập trung hoặc phải cố gắng để tỉnh táo, cần dừng xe tại nơi an toàn để nghỉ, không nên cố đi tiếp để kịp lịch trình.

Những người lên kế hoạch nghỉ lễ dày đặc cũng nên dành khoảng thời gian nghỉ giữa các hoạt động. Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền, thời gian nghỉ trong ngày càng cần được tính đến ngay từ khi lên lịch.

Đi chơi ngoài trời, đừng đợi khát mới uống nước

Du lịch thường đồng nghĩa với việc đi bộ nhiều hơn, ở ngoài trời lâu hơn và hoạt động trong thời tiết nóng.

Nên uống nước đều trong ngày thay vì chờ đến khi khát nhiều. Khi hoạt động ngoài trời, có thể chọn quần áo thoáng, đội mũ, tìm nơi mát để nghỉ và tránh gắng sức kéo dài vào thời điểm nhiệt độ cao.

Người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, thận hoặc đái tháo đường có thể nhạy cảm hơn với thời tiết nóng. Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt bất thường hoặc cảm giác kiệt sức, cần ngừng hoạt động và chuyển đến nơi mát để nghỉ.

Gia đình có trẻ nhỏ cũng cần đặc biệt lưu ý: tuyệt đối không để trẻ một mình trong ô tô đang đỗ, kể cả khi người lớn chỉ định rời xe trong thời gian ngắn. Nhiệt độ bên trong xe có thể tăng nhanh khi trời nóng.

Ngồi xe nhiều giờ, cần cho cơ thể được vận động

Các chuyến đi bằng ô tô, xe khách, tàu hoặc máy bay có thể kéo dài nhiều giờ. Ngồi một tư thế quá lâu thường gây cứng lưng, mỏi cổ vai gáy hoặc nặng chân.

Trong hành trình, nên thường xuyên thay đổi tư thế, co duỗi cổ chân, cử động bàn chân và chân. Nếu điều kiện cho phép, nên đứng lên đi lại. Với chuyến đi bằng ô tô, những điểm dừng nghỉ là lúc thích hợp để xuống xe vận động vài phút.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), tình trạng bất động kéo dài trong các chuyến đi trên khoảng 4 giờ có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch.

Nguy cơ ở người khỏe mạnh nhìn chung thấp nhưng đáng lưu ý hơn ở người từng bị huyết khối, mới phẫu thuật hoặc chấn thương, béo phì, mang thai và sau sinh, đang mắc hoặc điều trị ung thư, sử dụng estrogen hoặc bị hạn chế vận động.

Người từng bị huyết khối hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ trước khi di chuyển đường dài. Không nên tự mua thuốc chống đông hoặc tự áp dụng biện pháp dự phòng bằng thuốc.

Khi nào cần tạm dừng cuộc vui để đi khám?

Mệt sau một ngày di chuyển nhiều, đầy bụng sau bữa ăn lớn hoặc thiếu ngủ sau một buổi tối kéo dài có thể cải thiện khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, không nên quy mọi triệu chứng trong kỳ nghỉ cho việc “ăn chơi hơi quá”.

Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, ngất, rối loạn ý thức, yếu hoặc liệt đột ngột, co giật, nôn ói hoặc tiêu chảy nhiều kèm mất nước, sốt cao kèm lú lẫn, phản ứng dị ứng nặng hoặc triệu chứng bất thường tiến triển nhanh, cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế.

Người có bệnh mạn tính cũng nên đi khám nếu tình trạng vốn ổn định bỗng trở nên nặng hơn rõ rệt, không nên chờ đến khi kết thúc chuyến đi hoặc trở về nhà.

Nghỉ lễ vẫn nên là khoảng thời gian để ăn món mình thích, gặp người mình muốn gặp và trải nghiệm những điều khác với ngày thường. Giữ sức khỏe không có nghĩa phải từ chối mọi cuộc vui.

Cần ăn vừa đủ, hạn chế rượu bia, ngủ đủ, vận động sau những giờ ngồi lâu, uống nước đều và dùng thuốc đúng chỉ định là những việc đơn giản giúp kỳ nghỉ kết thúc mà cơ thể vẫn đủ khỏe để trở lại nhịp sinh hoạt thường ngày.