Gửi bình luận
Trọng tâm của dự án là bộ sản phẩm gồm 5 hộp di sản, tái hiện các không gian văn hóa đặc trưng.
Những điệu hát xoan, câu quan họ hay nhịp phách ca trù vốn chưa có nhiều cách tiếp cận hấp dẫn trong đời sống số, nay đã được các bạn trẻ Gen Z tái hiện đầy sống động.'
Bằng việc kết hợp công nghệ in 3D và sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI), dự án “Dáng hình di sản” không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa, mà còn chuyển hóa những giá trị phi vật thể thành trải nghiệm hữu hình, đưa hồn cốt dân tộc chạm đến trái tim bao thế hệ theo cách hiện đại.
Trong đời sống ngày nay, khi những loại hình nghệ thuật truyền thống như ca trù, quan họ hay hát xoan… dần trở nên mờ nhạt đối với thế hệ trẻ, việc tìm ra một “ngôn ngữ” chung để kết nối quá khứ với hiện tại đặt ra nhiều thách thức. Tại Trường Đại học FPT, một nhóm sinh viên gồm 5 thành viên chuyên ngành Digital Marketing đã thực hiện một dự án mang tính thử nghiệm sáng tạo với tên gọi “Dáng hình di sản”, nơi công nghệ AI và in 3D trở thành công cụ hỗ trợ đưa văn hóa dân tộc trở lại đời sống.
Xuất phát điểm của dự án không chỉ đơn thuần là một đồ án chuyên ngành, mà còn là khát khao của các bạn trẻ với những trăn trở sâu sắc trước nguy cơ mai một của di sản phi vật thể. Nếu chỉ nghe qua băng đĩa hay xem qua sách vở, những làn điệu cổ có thể khó thẩm thấu. Nhưng nếu di sản ấy hiện hữu ngay trước mắt, có thể cầm nắm, trưng bày và tương tác thông qua chiếc điện thoại thông minh, cách tiếp nhận sẽ trở nên trực quan hơn.
“Chúng em lấy cảm hứng từ những loại hình di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh. Đó là kho tàng vô giá nhưng đôi khi lại quá xa vời với bạn bè đồng trang lứa. Chúng em tự hỏi: Tại sao không dùng chính thế mạnh công nghệ mình đang học để “hữu hình hóa” chúng? Bên trong từng chiếc hộp di sản, chúng em sử dụng búp bê đại diện cho từng loại hình nghệ thuật được chế tác bằng công nghệ in 3D. Mỗi nhân vật đều được đặt trong một bối cảnh thiết kế riêng biệt, tái hiện những khoảnh khắc thăng hoa của người nghệ sĩ khi biểu diễn”, Lê Trung Kiên, đại diện nhóm sinh viên Trường Đại học FPT, cho biết.
Trọng tâm của dự án là bộ sản phẩm gồm 5 hộp di sản, tái hiện các không gian văn hóa đặc trưng. Tại đây, di sản không còn là khái niệm trừu tượng mà được cụ thể hóa qua hệ thống nhân vật và bối cảnh giàu tính tạo hình.
Trong hộp “Quan họ Bắc Ninh”, nhân vật liền chị được tạo hình trên mạn thuyền rồng, đặt trong không gian mái đình cổ kính của vùng Kinh Bắc. Với “Ca trù”, các bạn trẻ tái hiện hình ảnh đào nương trong trang phục áo dài đen, ngồi trang nghiêm bên chiếc đàn đáy và trống chầu.
Không gian vùng cao được thể hiện qua hộp “Thực hành Then” với hình ảnh “bà Then” nâng niu chiếc đàn tính bên guồng nước núi rừng. “Hát xoan Phú Thọ” gắn liền với hình ảnh nghệ nhân mộc mạc nơi sân đình. Trong khi đó, “Xòe Thái” gây ấn tượng với nhân vật nữ trong bộ áo cóm khuy bướm vàng đặc trưng.
“Mỗi chiếc thẻ thông tin trong sản phẩm đều có mã QR. Khi quét mã, người dùng sẽ được dẫn tới trang web có video tái hiện ca khúc của loại hình đó bằng công nghệ AI. Điều này giúp khắc phục hạn chế của các mô hình trưng bày tĩnh, đồng thời cho phép người xem vừa quan sát, vừa lắng nghe những giai điệu đặc trưng của các loại hình văn hóa nghệ thuật”, Trung Kiên chia sẻ.
Cùng với đó, cách thể hiện song ngữ trên các sản phẩm cho thấy định hướng mở rộng khả năng lan tỏa tới bạn bè quốc tế. Đây cũng là một cách để di sản Việt Nam được giới thiệu trong bối cảnh hội nhập, thông qua những hình thức dễ tiếp cận.
Dự án “Dáng hình di sản” cho thấy sự chủ động, sáng tạo của người trẻ trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc bằng những công cụ hiện đại. Việc chuyển đổi các giá trị phi vật thể thành sản phẩm hữu hình trưng bày và tương tác đã mở ra một phương thức truyền tải văn hóa mới. Dự án cho thấy các giá trị truyền thống hoàn toàn có thể hiện diện trong không gian sống đương đại, từ bàn làm việc, kệ sách cho đến các không gian trưng bày nghệ thuật.
Bên cạnh đó, nhóm cũng đặt mục tiêu đưa các mô hình này vào môi trường học đường như một giáo cụ trực quan sinh động. Việc học lịch sử và văn hóa thông qua các mô hình in 3D kết hợp âm thanh AI được kỳ vọng tạo ra những trải nghiệm thú vị, giúp học sinh, sinh viên thay đổi góc nhìn về những giá trị truyền thống thường bị coi là khô khan. Sự kết hợp giữa giá trị xưa và công nghệ hiện đại sẽ giúp di sản “sống” lại một cách tự nhiên trong tâm thức của thế hệ tiếp nối.
“Chúng em muốn truyền tải thông điệp rằng văn hóa Việt Nam rất sâu sắc và có sức sống bền bỉ qua thời gian. Công nghệ không làm mất đi tính truyền thống mà ngược lại, nó là phương án hiệu quả giúp chúng ta lan tỏa vẻ đẹp đó vươn xa hơn.
Trong thời gian tới, nhóm em sẽ tiếp tục nghiên cứu các công nghệ tương tác mới để người dùng không chỉ xem mà còn có thể tham gia vào không gian di sản một cách chân thực nhất. Khi người trẻ hiểu và cảm nhận được giá trị di sản, ý thức gìn giữ sẽ được hình thành một cách tự nhiên”, Trung Kiên cho biết.
Hành trình của dự án “Dáng hình di sản” đã mở ra một hướng đi đầy tiềm năng cho việc bảo tồn văn hóa trong thời đại mới. Khi trí tuệ, tư duy và sức trẻ được đặt đúng chỗ, kết hợp cùng sự hỗ trợ của công nghệ tiên tiến, các giá trị di sản truyền thống sẽ tiếp tục được lan tỏa trong đời sống đương đại.
Dự án “Dáng hình di sản” của nhóm sinh viên Trường Đại học FPT là sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại nhằm đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng. Bằng cách sử dụng công nghệ in 3D để hữu hình hóa các điệu hát, điệu múa thành búp bê mô hình cụ thể, dự án giúp người xem dễ dàng quan sát và cảm nhận các giá trị di sản văn hóa phi vật thể.
Không dừng lại ở hình khối tĩnh, nhóm còn tích hợp mã QR và công nghệ AI để tái hiện âm thanh, video biểu diễn sống động, tạo nên trải nghiệm đa giác quan. Những mô hình này không đơn thuần là vật trưng bày, mà còn trở thành nhịp cầu kết nối, giúp di sản dân tộc hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
