Nhiều cách làm sáng tạo đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Hào hứng chinh phục

Trường Trung học phổ thông Hồng Quang, phường Lê Thanh Nghị, Hải Phòng là một trong những đơn vị đầu tiên của thành phố triển khai thí điểm dạy Toán và Hóa học bằng tiếng Anh. Việc dạy và học các môn này bằng ngôn ngữ thứ hai đã tạo sự hào hứng, sáng tạo cho cả thầy và trò.

Lớp 10C của trường là một trong những lớp tiêu biểu khi học môn Toán bằng tiếng Anh. Cùng với năng lực học tập và khả năng sử dụng ngoại ngữ, giờ học trở nên sinh động khi giáo viên ứng dụng công nghệ tạo nhân vật AI đặt câu hỏi bằng tiếng Anh, kết hợp đồ họa giúp học sinh dễ tiếp cận kiến thức.

Em Đinh Nguyễn Phương Linh, học sinh lớp 10C cho biết, việc học Toán bằng tiếng Anh giúp em mở rộng vốn từ vựng, nâng cao khả năng tiếp cận tài liệu học thuật nước ngoài và phát triển tư duy logic bằng cả hai ngôn ngữ.

Thầy Phạm Quang Minh, giáo viên Trường Trung học phổ thông Hồng Quang, người trực tiếp giảng dạy thí điểm môn Toán bằng tiếng Anh cho biết, các tiết học luôn được học sinh háo hức chờ đón nhờ nền tảng ngoại ngữ tốt và tinh thần học hỏi tích cực. Để nâng cao hiệu quả, giáo viên dành nhiều thời gian thiết kế bài giảng, ứng dụng công nghệ nhằm tăng tính trực quan, đồng thời hỗ trợ học sinh tiếp cận từ vựng chuyên ngành.

Theo Tiến sĩ Trịnh Ngọc Tùng, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hồng Quang, nhà trường triển khai thí điểm dạy Toán và Hóa học bằng tiếng Anh từ năm học 2025-2026 và nhận được sự hưởng ứng tích cực của giáo viên, học sinh. Để bảo đảm hiệu quả, giáo viên các môn khoa học tự nhiên được yêu cầu hướng dẫn học sinh làm quen với từ vựng chuyên ngành, cấu trúc câu hỏi và bài tập bằng tiếng Anh.

Trong các giờ học, học sinh sử dụng tiếng Anh để đặt câu hỏi, trả lời và trao đổi với bạn học. Kết quả bước đầu cho thấy cả giáo viên và học sinh đều hứng thú với việc dạy và học các môn tự nhiên bằng tiếng Anh, tạo nền tảng để nhà trường mở rộng sang các môn học khác.

Theo ông Trịnh Ngọc Tùng, việc triển khai có nhiều thuận lợi khi học sinh có nền tảng ngoại ngữ tốt. Hầu hết học sinh lớp 12 đều có chứng chỉ IELTS, trong đó hơn 50% đạt từ 6.0 trở lên. Nhà trường xây dựng lộ trình cụ thể để triển khai dạy Toán, Hóa học và tiến tới các môn khác bằng tiếng Anh; đồng thời có giải pháp khắc phục sự chênh lệch về trình độ ngoại ngữ của giáo viên. Từ lực lượng giáo viên nòng cốt có thể giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, trường tổ chức các tiết học mẫu, kết nối trực tiếp đến các lớp để giáo viên, học sinh cùng theo dõi, học tập. Qua đó, giáo viên nắm được các cụm từ, cấu trúc cần thiết để áp dụng vào bài giảng. Yêu cầu bắt buộc đối với các tiết học này là học sinh phải chuẩn bị và trình bày nội dung bằng tiếng Anh.

Để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, thời gian tới, Trường Trung học phổ thông Hồng Quang triển khai đồng thời ba giải pháp gồm: Tiếp tục lộ trình hóa theo cách làm hiện nay, đồng thời tăng dần tần suất, trong đó các môn khoa học tự nhiên như Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học sẽ có ít nhất hai tiết dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh mỗi học kỳ; thực hiện “môi trường hóa” thông qua việc đẩy mạnh các câu lạc bộ ngoại ngữ, sân chơi tranh biện, thi hùng biện bằng tiếng Anh để học sinh có điều kiện thực hành thường xuyên; triển khai “số hóa” theo hướng ứng dụng các nền tảng học liệu quốc tế, giúp giáo viên và học sinh tiếp cận trực tiếp với ngôn ngữ chuyên ngành chuẩn xác.

Giải pháp trọng tâm đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, cùng với Trường Trung học phổ thông Hồng Quang, việc dạy Toán bằng tiếng Anh đã được triển khai tại một số cơ sở giáo dục trên địa bàn. Một số trường liên cấp như Vinschool Imperia, Dewey, Alpha, Ngôi Sao đã triển khai chương trình nước ngoài và giảng dạy nhiều môn học bằng tiếng Anh từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông.

Để nâng cao năng lực tiếng Anh của cả giáo viên và học sinh, từ năm học 2018-2019, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng tổ chức thi chọn học sinh giỏi Toán và Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh cấp thành phố dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Kỳ thi tạo điều kiện để giáo viên giao lưu, nâng cao năng lực tiếng Anh chuyên ngành ở các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, qua đó tiếp cận tốt hơn với nguồn tài liệu bằng tiếng Anh. Riêng năm học 2025-2026, kỳ thi thu hút hơn 3.700 học sinh tham gia. Trong các hội thi giáo viên dạy giỏi cấp thành phố hàng năm, ngành Giáo dục Hải Phòng cũng khuyến khích giáo viên đăng ký dạy học bằng tiếng Anh, nhất là ở môn Toán và các môn khoa học tự nhiên.

Ông Đỗ Duy Hưng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết, thời gian tới, ngành tiếp tục tham mưu thành phố xây dựng kế hoạch triển khai Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045" và Đề án "Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045". Các đề án tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như tiếp tục triển khai dạy học các môn, nhất là Toán và các môn khoa học bằng tiếng Anh; đồng thời mở rộng quy mô dạy học ngoại ngữ dưới nhiều hình thức, đáp ứng nhu cầu của người học.

Ngành Giáo dục cũng tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách xã hội hóa trong dạy học ngoại ngữ, nhất là dạy học bằng tiếng nước ngoài; đồng thời thu hút giáo viên ngoại ngữ và giáo viên dạy Toán, khoa học bằng tiếng Anh. Các cơ quan, đơn vị liên quan sẽ xây dựng cơ chế cho phép giáo viên, tình nguyện viên nước ngoài tham gia giảng dạy, có chính sách hỗ trợ giáo viên thi lấy chứng chỉ tiếng Anh quốc tế.

Một giải pháp trọng tâm khác là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên thông qua khảo sát, đánh giá năng lực; tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao trình độ ngoại ngữ và nghiệp vụ sư phạm dạy học bằng ngoại ngữ. Trong đó, thành phố chú trọng cử giáo viên cốt cán dạy tiếng Anh và giáo viên dạy các môn học khác bằng tiếng Anh đi đào tạo ở nước ngoài. Thành phố xây dựng kế hoạch tuyển dụng hàng năm, bảo đảm đủ giáo viên ngoại ngữ theo quy định để triển khai dạy học tại các cơ sở giáo dục.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, xây dựng cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá cũng là yếu tố quan trọng. Sở khuyến khích các trường xây dựng phòng học thông minh, ứng dụng AI trong giảng dạy, tổ chức các lớp học kết nối, chia sẻ giữa các trường trên địa bàn thành phố cũng như với các trường trong nước và quốc tế. Ngành Giáo dục phối hợp tổ chức thi, đánh giá năng lực ngoại ngữ để xác định mức độ đạt chuẩn đầu ra đối với học sinh cuối cấp. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế, xã hội hóa và nhân rộng các mô hình trường học điển hình trong dạy học ngoại ngữ.

Hiện tất cả học sinh từ lớp 3 đến lớp 12 tại Hải Phòng được học ngoại ngữ theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo và gần đa số các trường tiểu học triển khai chương trình làm quen tiếng Anh cho học sinh lớp 1, lớp 2.