Khi di chuyển trong điều kiện thời tiết mưa bão hay ngập úng, người dân cần tuyệt đối chú ý những nguyên tắc "vàng" để giữ an toàn cho bản thân.

Hiện lực lượng chức năng đang tìm kiếm một nam sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất mất liên lạc sau khi di chuyển qua khu vực ngập sâu trên phố Viên, phường Đông Ngạc, Hà Nội vào chiều 17/9, khiến nhiều người không khỏi lo lắng.
Đây cũng là lời cảnh báo rất cần thiết về kỹ năng bảo đảm an toàn cho học sinh, sinh viên khi lưu thông trong điều kiện mưa lớn, ngập úng.
TS Nguyễn Văn Thanh, Chuyên gia giáo dục kỹ năng sống, giảng viên Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết, điều đầu tiên cần thay đổi là tâm lý chủ quan trước những đoạn đường ngập. Nhiều bạn trẻ có thể nghĩ rằng “đường này vẫn đi được”, “chỉ ngập một đoạn” hoặc thấy người phía trước đi qua thì mình cũng có thể đi.
Tuy nhiên, những gì chúng ta nhìn thấy trên mặt nước không phản ánh đầy đủ nguy hiểm phía dưới. Một đoạn đường quen thuộc có thể trở nên hoàn toàn khác khi bị ngập: Hố sâu, nắp cống bị xê dịch, mặt đường hư hỏng hoặc dòng nước chảy mạnh đều có thể trở thành nguy cơ gây tai nạn.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất đối với học sinh, sinh viên là: Không biết chắc độ sâu và tình trạng đoạn đường phía trước thì không đi vào. Đặc biệt, không cố điều khiển xe máy qua nơi nước ngập sâu hoặc có dòng chảy mạnh. Chậm học, chậm một cuộc hẹn hay phải đi đường vòng đều có thể khắc phục; còn tính mạng thì không có cơ hội để thử lại.
"Khi gặp đoạn đường ngập, các em cần dừng ở vị trí cao, khô ráo, an toàn để quan sát. Nếu không xác định được độ sâu, không nhìn rõ mặt đường, thấy nước chảy xiết hoặc khu vực gần cống thoát nước, kênh mương, ao hồ thì cần quay lại, tìm tuyến đường khác. Tuyệt đối không vì ngại đi vòng, sợ muộn giờ hay muốn thử xem có qua được không mà mạo hiểm", TS Nguyễn Văn Thanh nhấn mạnh.
Cũng theo vị chuyên gia, một nguy cơ khác cần đặc biệt lưu ý là điện. Mưa lớn có thể làm cây đổ, dây điện đứt hoặc thiết bị điện gặp sự cố, tiềm ẩn nguy cơ rò điện tại khu vực ngập nước. Học sinh, sinh viên cần tránh xa dây điện rơi, cột điện có dấu hiệu bất thường, tủ điện và khu vực có cảnh báo nguy hiểm; không tự ý tiếp cận để kiểm tra.
Trong trường hợp phương tiện chết máy giữa vùng ngập, ưu tiên đầu tiên không phải là cứu chiếc xe mà là bảo vệ bản thân. Nếu nước đang lên nhanh, dòng chảy mạnh hoặc khu vực xung quanh không an toàn, cần tìm cách di chuyển đến vị trí cao, chắc chắn và gọi hỗ trợ. Tài sản có thể sửa chữa hoặc thay thế, nhưng không nên vì cố giữ một chiếc xe mà đặt tính mạng mình vào nguy hiểm.

Các em cũng cần hình thành thói quen theo dõi dự báo thời tiết, cảnh báo ngập và tình hình giao thông trước khi ra đường trong những ngày mưa bão; chủ động thông báo cho gia đình, bạn bè về lộ trình nếu phải di chuyển trong điều kiện thời tiết xấu. Điện thoại cần được sạc đủ pin, bảo quản tránh nước để duy trì liên lạc khi xảy ra tình huống bất thường.
Từ góc độ chuyên gia giáo dục kỹ năng sống, TS Nguyễn Văn Thanh cho rằng, điều quan trọng không chỉ là dạy học sinh, sinh viên “phải làm gì khi gặp nguy hiểm”, mà còn phải hình thành cho các em năng lực nhận diện rủi ro và ra quyết định đúng lúc.
Một kỹ năng sống thực sự có giá trị khi đứng trước lựa chọn giữa tiếp tục và dừng lại, người trẻ đủ bình tĩnh để đặt sự an toàn lên trên sự tiện lợi, tâm lý đám đông hay sức ép phải đến đúng giờ.
Vì thế, nhà trường không nên chỉ dừng ở lời nhắc “cẩn thận khi trời mưa”. Các em cần được hướng dẫn qua những tình huống cụ thể: Dấu hiệu nào buộc phải quay đầu, xử lý thế nào khi xe chết máy giữa vùng ngập, làm gì khi phát hiện dây điện rơi xuống nước hay khi gặp người bị nạn.
Vị chuyên gia cũng lưu ý, các cơ sở giáo dục cũng cần có phương án phù hợp trong những ngày thời tiết cực đoan, tránh để học sinh, sinh viên vì lo muộn học, điểm danh hoặc ảnh hưởng việc học mà cố vượt qua khu vực nguy hiểm.
Bên cạnh đó, gia đình cần thường xuyên nhắc nhở con em rằng khi mưa lớn, về nhà muộn một chút không quan trọng bằng việc trở về an toàn. Đặc biệt, cha mẹ không nên tạo áp lực buộc con phải tiếp tục di chuyển khi các em thông báo đường đang ngập sâu hoặc điều kiện giao thông không bảo đảm.
"Thông điệp tôi muốn nhấn mạnh với các bạn học sinh, sinh viên trong mùa mưa bão là: Khi đứng trước một đoạn đường ngập mà không biết phía dưới có gì, lựa chọn quay đầu không phải là nhút nhát, mà là một kỹ năng tự bảo vệ mình. Công việc, học tập quan trọng nhưng sự an toàn của bản thân vẫn là thứ quan trọng nhất của mỗi người khi phải di chuyển trong điều kiện thời tiết cực đoan", TS Nguyễn Văn Thanh khuyến cáo.