Gửi bình luận
Theo cô Lưu Thị Định Nghĩa, hiệu quả rõ nét nhất khi áp dụng mô hình học tập trải nghiệm là sự thay đổi trong chính cách học của học sinh.
Gần 30 năm gắn bó với nghề, trải qua hành trình từ bục giảng đến công tác quản lý, cô Lưu Thị Định Nghĩa - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trương Công Định (phường Lê Chân, thành phố Hải Phòng) được biết đến là nhà giáo tâm huyết, kiên trì theo đuổi đổi mới, sáng tạo trong dạy học và quản lý, để mỗi giờ học đều trở thành hành trình khám phá đối với học sinh.
Từ yêu cầu đổi mới của Chương trình GDPT 2018, cô đã nghiên cứu, triển khai sáng kiến “Giải pháp vận dụng mô hình học tập trải nghiệm của David A. Kolb trong dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9 nhằm tăng cường vận dụng kiến thức vào thực tế cho học sinh”, góp phần đưa tri thức khoa học đến gần hơn với đời sống.
Tốt nghiệp tháng 6/1999, đến tháng 9/1999 cô Nghĩa chính thức bước vào nghề và bắt đầu hành trình gắn bó với bảng đen, phấn trắng. Trong gần 30 năm công tác, cô từng giảng dạy tại 3 trường THCS trên địa bàn quận Lê Chân (nay là phường Lê Chân, thành phố Hải Phòng), có 7 năm tăng cường làm việc tại Phòng GD&ĐT quận Lê Chân, 11 năm đảm nhiệm vai trò giáo viên - Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Từ tháng 1/2020, cô được bổ nhiệm giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trương Công Định. Ở vị trí quản lý, bên cạnh công tác điều hành chuyên môn, cô Nghĩa vẫn dành nhiều tâm huyết cho việc nghiên cứu phương pháp dạy học, tìm kiếm những hướng đi giúp giáo viên tổ chức các hoạt động học tập hiệu quả hơn, phát huy phẩm chất và năng lực của học sinh.
Những nỗ lực bền bỉ ấy được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý. Cô đã 20 lần được công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua các cấp, trong đó có 19 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở từ năm học 2005 - 2006 đến năm học 2024 - 2025; được công nhận Chiến sĩ thi đua thành phố; nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, nhiều Bằng khen của UBND TP Hải Phòng, Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cùng Huy chương Vì sự nghiệp Giáo dục. Với cô Nghĩa, những phần thưởng không phải là đích đến, mà là động lực để tiếp tục đổi mới, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.
Xuất phát từ yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 là chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, cô Nghĩa nhận thấy cần có những phương pháp để học sinh không chỉ nắm kiến thức, mà còn biết vận dụng vào thực tiễn. Đó cũng là lý do cô nghiên cứu và áp dụng mô hình học tập trải nghiệm của nhà lý luận giáo dục David A. Kolb trong dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9.
Theo cô Nghĩa, điểm mạnh của mô hình này là tạo cơ hội để học sinh được trực tiếp tham gia vào quá trình khám phá, suy nghĩ, phân tích và vận dụng kiến thức. Qua đó, các em được rèn luyện năng lực khoa học tự nhiên như quan sát, đặt câu hỏi, xây dựng giả thuyết, lập kế hoạch, xử lý dữ liệu và rút ra kết luận.
Đặc biệt, thông qua bước “thử nghiệm tích cực”, học sinh có cơ hội sử dụng kiến thức đã học để giải quyết những vấn đề trong đời sống, từ đó hình thành năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. “Đây là cách cụ thể hóa mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình GDPT 2018, đồng thời phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS - lứa tuổi thích khám phá, tìm tòi và trải nghiệm”, cô Nghĩa chia sẻ.
Trong quá trình triển khai, cô lựa chọn những nội dung môn Khoa học tự nhiên có tính thực tiễn cao như: Tách kim loại và sử dụng hợp kim; nguồn nhiên liệu trong đời sống; ethylic alcohol, acid acetic...
Với mỗi bài học, giáo viên thiết kế theo 4 bước của mô hình Kolb. Bước đầu tiên là trải nghiệm cụ thể. Học sinh được giao nhiệm vụ tìm hiểu các vấn đề liên quan đến bài học trong thực tế, có thể thực hiện theo nhóm, quay video, chụp ảnh hoặc ghi lại những hiện tượng xung quanh đời sống.
Khi đến lớp, các sản phẩm trải nghiệm của học sinh được chia sẻ, trở thành điểm khởi đầu để giáo viên dẫn dắt vào nội dung bài học. Tiếp đó là bước quan sát, phân tích. Học sinh làm việc nhóm, thực hiện nhiệm vụ học tập, trình bày kết quả và đánh giá lẫn nhau thông qua các tiêu chí cụ thể.
Ở bước khái quát hóa, từ những dữ liệu, sản phẩm học tập đã được phân tích, học sinh tự hình thành kiến thức về khái niệm, tính chất, đặc điểm và ứng dụng của các chất, hiện tượng khoa học. Cuối cùng là vận dụng, thử nghiệm tích cực. Học sinh sử dụng kiến thức đã lĩnh hội để giải thích các hiện tượng thực tiễn, đưa ra giải pháp hoặc liên hệ với cuộc sống.
Theo cô Nghĩa, hiệu quả rõ nét nhất khi áp dụng mô hình học tập trải nghiệm là sự thay đổi trong chính cách học của học sinh. Nếu trước đây, một bộ phận học sinh còn quen với việc tiếp nhận kiến thức một chiều thì thông qua các hoạt động trải nghiệm, các em trở nên chủ động hơn trong tìm hiểu, trao đổi và giải quyết nhiệm vụ học tập.
“Các giờ dạy sử dụng mô hình trải nghiệm giúp học sinh nâng cao kỹ năng mềm, khả năng giải quyết vấn đề; phát triển năng lực lập luận, phân tích dữ liệu và tự rút ra quy luật từ những thông tin thực tế”, cô cho biết.
Không khí lớp học cũng trở nên sôi nổi hơn khi học sinh được tham gia vào quá trình tạo lập tri thức thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức có sẵn. Nhiều em mạnh dạn đặt câu hỏi, tìm tòi mở rộng, hình thành thói quen tự học và vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Sáng kiến của cô Nghĩa là một trong 481 sáng kiến của 885 tác giả ngành GD&ĐT được UBND quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng công nhận hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng cấp quận trong lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo.
Đánh giá về khả năng nhân rộng của sáng kiến, cô Nghĩa cho rằng yếu tố quan trọng nhất là sự phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018, phù hợp với đặc thù môn Khoa học tự nhiên và tâm lý học sinh THCS. Năm học 2024 - 2025 là năm đầu tiên triển khai Chương trình GDPT 2018 đối với lớp 9. Vì vậy, việc vận dụng những phương pháp dạy học giúp học sinh tăng cường khả năng thực hành, trải nghiệm và giải quyết vấn đề thực tiễn càng trở nên cần thiết.
Ở vai trò Phó Hiệu trưởng, cô Nghĩa không chỉ nghiên cứu, áp dụng sáng kiến cho bản thân, mà còn mong muốn chia sẻ, hỗ trợ đồng nghiệp, đặc biệt là giáo viên trẻ trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học.
Theo cô, để trở thành một nhà giáo có thể truyền cảm hứng, trước hết cần có lòng yêu nghề, sự tận tâm với học sinh, tinh thần học hỏi không ngừng và bản lĩnh nghề nghiệp. “Người giáo viên phải luôn tự bồi dưỡng chuyên môn, mạnh dạn đổi mới, chủ động chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp để cùng nâng cao chất lượng giáo dục”, cô Nghĩa nhấn mạnh.
Hành trình gần 30 năm đứng trên bục giảng của cô Lưu Thị Định Nghĩa là câu chuyện về một nhà giáo luôn tìm cách làm mới mình, lấy sự tiến bộ của học sinh làm động lực. Từ những sáng kiến xuất phát từ thực tiễn lớp học, cô đang góp phần đưa tinh thần đổi mới trở thành một phần tự nhiên trong mỗi hoạt động giáo dục.
Ngay năm học đầu tiên triển khai Chương trình GDPT 2018 đối với lớp 9 (năm học 2024 - 2025) việc áp dụng sáng kiến này vào giảng dạy môn KHTN lớp 9 nói riêng, môn KHTN các khối lớp cấp THCS nói chung là cần thiết để đạt hiệu quả.
Sáng kiến “Giải pháp vận dụng mô hình học tập trải nghiệm của David A. Kolb trong dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9 nhằm tăng cường vận dụng kiến thức vào thực tế cho học sinh” của tác giả là một trong 481 sáng kiến của 885 tác giả ngành GD&ĐT được UBND quận Lê Chân (cũ), TP Hải Phòng công nhận hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng cấp quận trong lĩnh vực GD&ĐT.
