Phương pháp chấm thi môn văn Rubric lần đầu tiên được áp dụng như thế nào?

Trả lời câu hỏi của phóng viên Dân trí về lần đầu tiên Bộ GD&ĐT áp dụng phương pháp chấm thi môn văn bằng phương pháp Rubric, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng, Bộ GD&ĐT, Trưởng Ban đề thi tốt nghiệp THPT 2026, cho biết đây là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi nội dung mà Thủ tướng chỉ đạo.

Theo đó, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, làm sao chấm thi môn tự luận phải đảm bảo tính phân hóa và phân loại được học sinh, giảm sự phụ thuộc vào tính khách quan của người chấm.

Cụ thể có thể hiểu phương pháp chấm thi Rubric nghĩa là ban giám khảo có thang đánh giá để nhìn vào đó và cho điểm khi chấm thi môn ngữ văn.

"Phương pháp chấm thi này giúp giảm yếu tố chủ quan của người chấm, theo đó nếu gắn vào những tiêu chí nào, thí sinh sẽ đạt được khung điểm nhất định. Điều đó giúp công bằng hơn trong chấm thi tự luận, nhất là với những môn như ngữ văn, khó định lượng hơn so với các môn khoa học cơ bản.

Việc áp dụng phương pháp chấm này năm nay không đường đột bởi trước đó, Bộ GD&ĐT đã tập huấn, một số địa phương đã áp dụng cách thức chấm trên đây”, theo ông Hà.

Liên quan đến câu nghị luận xã hội về Steve Jobs (2 điểm) gây xôn xao trên mạng xã hội ngay sau buổi thi môn ngữ văn, với hàng trăm nghìn lượt thảo luận, tìm kiếm, ông Hà có trả lời chi tiết.

Cụ thể câu hỏi trong đề thi đưa ra: “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.

Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?.

Theo ông Hà, câu hỏi này đã được hội đồng đề phản biện nhiều lần và cuối cùng đi đến thống nhất áp dụng cho đề thi chính thức.

Thứ nhất, đây là câu hỏi đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của thí sinh về một vấn đề xã hội. Đây là phần mở, mang tính đánh giá, phân loại thí sinh.

“Điểm khác biệt của đề thi năm nay là câu nghị luận xã hội chỉ có 2 điểm, thay vì 4 điểm như năm ngoái, bởi mang tính phân hóa và tính mới. Việc tính toán giảm điểm nhằm tránh những bất lợi cho thí sinh”, theo ông Hà.

Đặc biệt, từng câu, chữ trong đề đã được ban biên soạn chắt lọc kỹ. Chẳng hạn, ban đầu, nhóm tác giả cân nhắc những cụm từ như "những phát minh của", sau đó chọn dùng cụm "với những phát minh" và đề cập đến ba người, đều là những biểu tượng về công nghệ và lãnh đạo tập đoàn lớn.

Trước băn khoăn rằng Steve Jobs cùng các nhân vật nổi tiếng người Mỹ có thể xa lạ với học sinh miền núi, ông Hà cho rằng, yếu tố vùng miền đã được tính đến, với lệnh hỏi hết sức rõ ràng, đầy đủ, khi kết hợp giữa lệnh hỏi và ngữ liệu, thí sinh có thể làm được bài, không yêu cầu học sinh phải nhớ máy móc thông tin cá nhân của Steve Jobs sinh năm bao nhiêu, sinh ra ở đâu…, do vậy câu hỏi phân loại này đủ để phân loại thí sinh.

“Bên cạnh đó, cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép, là hình ảnh ẩn dụ. Việc nhận biết nội dung ẩn dụ này là phần đánh giá, cho điểm thí sinh”, ông Hà cho biết.