Gửi bình luận
Việc tổ chức lại hệ thống các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông đang được các địa phương khẩn trương triển khai theo hướng tinh gọn đầu mối, tổ chức lại không gian giáo dục, đội ngũ và phương thức quản trị phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Qua đó, sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực, đồng thời bảo đảm quyền học tập của học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.
Giảm đầu mối, không giảm cơ hội học tập
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực hiện chỉ đạo của Trung ương, các địa phương tiếp tục được hướng dẫn sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục theo hướng giảm tối thiểu 30% đầu mối; những nơi có điều kiện thuận lợi phấn đấu giảm khoảng 50% số đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 1/7/2025, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Sau sắp xếp, dự kiến trên 20.000 cán bộ quản lý sẽ được điều chuyển, bố trí lại; trong đó khoảng 11.000 người có thể được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp. Việc tổ chức lại không đơn thuần là giảm số lượng trường hay giảm số lượng cán bộ quản lý, mà hướng tới sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực hiện có, khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, nâng cao chất lượng quản trị và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục phát triển ổn định.
Tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026 tổ chức tại Phú Thọ trong các ngày 23 và 24/7, nhiều địa phương đã chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời nêu những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. An Giang đã sáp nhập 238 đơn vị thành 119 trường mới, giải thể 2 trường và 3 điểm lẻ, qua đó xóa 60 phòng học tạm, học nhờ. Quảng Ninh giảm 49,12% số cơ sở giáo dục công lập, tương đương 280/570 cơ sở, đồng thời ưu tiên quỹ đất sạch và trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính cho giáo dục. Cần Thơ tổ chức lại mạng lưới các trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên theo hướng tập trung, hiệu quả hơn.
Tại thành phố Huế, địa phương đã tinh giản 50% đầu mối cán bộ quản lý theo hướng sắp xếp các cơ sở giáo dục thành những điểm trường lớn trên quy mô đơn vị hành chính cấp xã. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế Nguyễn Tân cho biết, việc sắp xếp nhằm khắc phục tình trạng một số cơ sở giáo dục trước đây không đủ điều kiện hoạt động, đồng thời bảo đảm điều kiện dạy và học, quyền lợi của người học. Đối tượng chịu tác động chủ yếu là cán bộ quản lý và một bộ phận nhân viên trường học; học sinh cơ bản vẫn học tại ngôi trường đang theo học.
Đây cũng là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình sắp xếp: tinh gọn tổ chức nhưng không cơ học, không để việc giảm đầu mối làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh.
Trong quá trình triển khai, bài toán đặt ra không giống nhau giữa các địa phương, vùng miền. Tỉnh Phú Thọ phấn đấu giảm tối thiểu trên 40% số đầu mối cơ sở giáo dục công lập; riêng các cấp học từ trung học cơ sở trở xuống phấn đấu giảm khoảng 50%. Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phùng Quốc Lập, việc sắp xếp bảo đảm đồng bộ, công khai, minh bạch, hạn chế tối đa việc thay đổi địa điểm học tập của học sinh và xáo trộn đội ngũ nhà giáo. Khu vực đô thị và đồng bằng ưu tiên mô hình trường một cấp học; khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa ưu tiên mô hình trường liên cấp.
Tỉnh cũng thực hiện nguyên tắc tiếp nhận nguyên trạng đội ngũ giáo viên, nhân viên hiện có; mỗi trường sau sáp nhập gồm trường chính và các phân hiệu, mỗi phân hiệu bố trí một phó hiệu trưởng phụ trách. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Nguyễn Khắc Hiếu nhấn mạnh, việc sắp xếp phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng các cơ sở giáo dục có quy mô phù hợp, phát huy hiệu quả đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất hiện có; không thực hiện máy móc, bảo đảm không ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Tại Quảng Trị, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương xây dựng phương án bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở hoặc một cơ sở giáo dục nhiều cấp học gồm tiểu học và trung học cơ sở. Đối với khu vực miền núi, biên giới và địa bàn đặc biệt khó khăn, nếu chưa thể thực hiện theo định hướng chung, địa phương phải thuyết minh đầy đủ căn cứ, sự cần thiết và tính khả thi, bảo đảm không ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh yêu cầu việc sắp xếp phải được triển khai nghiêm túc, khẩn trương, đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa phương, “không làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh”.
Chuyển từ quản lý sang quản trị
Một trong những thay đổi quan trọng nhất sau sắp xếp là yêu cầu nâng cao năng lực quản trị nhà trường. Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục Vũ Minh Đức cho rằng, đối với cán bộ quản lý, việc sắp xếp là sự thay đổi lớn về tư duy, chuyển từ tư duy quản lý nhà trường theo hướng hành chính sang tư duy quản trị nhà trường. Đây là bước chuyển căn bản, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.
Theo ông Vũ Minh Đức, việc sắp xếp sẽ tác động nhất định đến đội ngũ. Đối với giáo viên, cơ bản vẫn giữ ổn định cơ cấu, định mức và chế độ làm việc; việc rà soát, bố trí lại nhằm góp phần giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, điều chuyển giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu.
Đối với cán bộ quản lý, số lượng có thể giảm theo định hướng mỗi trường có một hiệu trưởng và mỗi điểm trường có một phó hiệu trưởng. Một bộ phận cán bộ quản lý có thể được bố trí làm công tác giảng dạy trực tiếp hoặc chuyển sang vị trí công tác khác.
Từ thực tiễn địa phương, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng Lê Thị Bích Liên cho rằng, sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm số lượng cơ sở giáo dục và cán bộ quản lý, mà còn phải nâng cao năng lực của đội ngũ hiệu trưởng.
Hiệu trưởng trong giai đoạn mới cần có năng lực tổ chức, điều hành và kỹ năng quản trị tốt hơn, bởi đối tượng của hoạt động giáo dục là con người, bà Lê Thị Bích Liên chia sẻ.
Lâm Đồng đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo có hướng dẫn và tổ chức tập huấn kỹ năng quản trị cho hiệu trưởng ở tất cả các cấp học, đồng thời hướng dẫn việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành.
Theo Cục trưởng Vũ Minh Đức, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp giải quyết các chế độ, chính sách đối với cán bộ, viên chức có thể được điều chuyển hoặc phải nghỉ việc do quá trình sắp xếp lại; đồng thời xây dựng các chương trình bồi dưỡng phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục và vận hành mô hình mới. Đối với giáo viên, ông cho rằng đây cũng là cơ hội để nâng cao năng lực, đặc biệt là năng lực số, qua đó giảm bớt các công việc hành chính thông thường và có thêm thời gian tập trung cho công tác giáo dục.
Quá trình sắp xếp hệ thống cơ sở giáo dục đang đặt ra yêu cầu biến một chủ trương lớn về tinh gọn bộ máy thành những kết quả cụ thể trong từng trường học, từng lớp học và từng địa bàn dân cư.
Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các quyết sách phải được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động, xác định rõ nguồn lực, lộ trình, sản phẩm và trách nhiệm thực hiện; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá bằng dữ liệu, sản phẩm và kết quả thực tế.
Đối với ngành Giáo dục, đó cũng là thước đo của quá trình sắp xếp. Chỉ khi bộ máy quản lý hoạt động thông suốt hơn, đội ngũ được sử dụng hiệu quả hơn, năng lực quản trị nhà trường nâng lên và chất lượng giáo dục, quyền học tập của học sinh được bảo đảm thì việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục mới trở thành cơ hội để đổi mới mô hình quản trị, khơi thông nguồn lực và xây dựng một hệ thống giáo dục phù hợp hơn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đó cũng là cách cụ thể hóa yêu cầu của Tổng Bí thư: biến tốc độ ban hành thành tốc độ thực hiện, biến quyết tâm chính trị thành chuyển biến thực chất, kết quả cụ thể.
