Thói quen uống cà phê tưởng chừng đơn giản có thể mang ý nghĩa lớn đối với sức khỏe.
Mối liên hệ giữa thời điểm tiêu thụ cà phê và sức khỏe tim mạch
Một nghiên cứu đột phá được công bố trên Tạp chí Tim mạch Châu Âu (European Heart Journal) đã lần đầu tiên khám phá mối liên hệ giữa thời điểm tiêu thụ cà phê và sức khỏe tim mạch.
Kết quả cho thấy, những người có thói quen uống cà phê vào buổi sáng có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn đáng kể so với những người uống cà phê suốt cả ngày hoặc không uống cà phê.
Tiến sĩ Lu Qi, Đại học Tulane (Mỹ), tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: "Với những tác động mà caffeine gây ra đối với cơ thể, chúng tôi muốn tìm hiểu liệu thời điểm trong ngày uống cà phê có ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch hay không".

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của 40.725 người trưởng thành tham gia Khảo sát Dinh dưỡng và Sức khỏe Quốc gia Mỹ trong giai đoạn 1999–2018.
Những người tham gia được yêu cầu ghi chép chi tiết loại thực phẩm, đồ uống tiêu thụ hằng ngày, bao gồm cả thời điểm uống cà phê. Các dữ liệu này sau đó được đối chiếu với hồ sơ tử vong trong thời gian theo dõi trung bình khoảng 10 năm.
Kết quả cho thấy, 36% người tham gia chủ yếu uống cà phê vào buổi sáng, 16% uống cà phê rải rác trong suốt cả ngày, trong khi 48% không uống cà phê.
So với nhóm không uống cà phê, những người uống cà phê buổi sáng có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 16% và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 31%. Ngược lại, nhóm uống cà phê suốt cả ngày không ghi nhận sự giảm nguy cơ tử vong đáng kể, cho thấy việc kéo dài thời điểm uống cà phê trong ngày không mang lại lợi ích rõ rệt đối với sức khỏe tim mạch.
Lợi ích của việc uống cà phê buổi sáng được quan sát ở hầu hết các mức tiêu thụ, dù hiệu quả có phần kém rõ rệt hơn ở những người chỉ uống một tách hoặc ít hơn mỗi ngày.
Mặc dù đã điều chỉnh nhiều yếu tố gây nhiễu như đái tháo đường, tăng huyết áp, cholesterol cao, hút thuốc và mức độ hoạt động thể chất, các tác giả nhấn mạnh đây vẫn là một nghiên cứu quan sát. Do đó, cần thêm các nghiên cứu trên những quần thể khác để xác nhận và làm rõ hơn mối liên quan này.
Vì sao cà phê buổi sáng lại tốt hơn?
Mặc dù nghiên cứu chưa đưa ra kết luận chắc chắn về cơ chế, Tiến sĩ Lu Qi cho rằng một khả năng liên quan đến tác động của cà phê lên nhịp sinh học của cơ thể.

Nhịp sinh học, hay "đồng hồ sinh học" bên trong cơ thể, điều hòa chu kỳ ngủ - thức và nhiều chức năng sinh lý quan trọng khác. Uống cà phê vào thời điểm muộn trong ngày có thể làm rối loạn nồng độ các hormone như melatonin, từ đó ảnh hưởng đến nhịp sinh học và giấc ngủ.
Giáo sư Thomas F. Luscher, bác sĩ tim mạch và Giám đốc nghiên cứu, đào tạo và phát triển tại Bệnh viện Royal Brompton và Harefield (Anh), nhấn mạnh: "Nhiều người uống cà phê suốt cả ngày gặp các rối loạn giấc ngủ. Trong bối cảnh đó, việc cà phê có thể ức chế melatonin, một chất trung gian quan trọng giúp gây buồn ngủ trong não là điều đáng chú ý".
Giấc ngủ đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe tổng thể, đặc biệt là sức khỏe tim mạch. Rối loạn giấc ngủ có thể khiến huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn, làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.
Ngoài ra, nhóm tác giả nghiên cứu cũng cho rằng tác dụng chống viêm của cà phê có thể mạnh nhất khi được tiêu thụ vào buổi sáng, bởi một số dấu ấn viêm trong máu đạt đỉnh vào thời điểm này trong ngày.
Lời khuyên từ chuyên gia
Tiến sĩ Lu Qi khẳng định: "Nghiên cứu cho thấy uống cà phê mang lại lợi ích cho sức khỏe, và nếu uống, thời điểm phù hợp nhất là buổi sáng".
Giáo sư Thomas F. Luscher cũng đồng tình: "Chúng ta cần chấp nhận những bằng chứng ngày càng rõ ràng rằng uống cà phê, đặc biệt vào buổi sáng, có lợi cho sức khỏe".
Nếu cần một "cú hích" tỉnh táo vào buổi chiều, các chuyên gia khuyến cáo nên uống cà phê ít nhất 9 giờ trước khi đi ngủ. Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy việc uống cà phê trong vòng 8,8 giờ trước khi ngủ có thể làm gián đoạn giấc ngủ.