Gửi bình luận
Trường ĐH Thành Đô là một trong những cơ sở giáo dục đại học tiên phong tại Việt Nam triển khai hệ sinh thái Giáo dục mở và Khoa học mở.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc giáo dục đại học trên toàn cầu, tri thức không còn được giới hạn trong những thư viện truyền thống hay các giáo trình in ấn.
Xu hướng giáo dục mở (Open Education) và khoa học mở (Open Science) đang từng bước định hình cách thức giảng dạy, học tập và nghiên cứu mới, nơi tri thức được chia sẻ rộng rãi, khai thác hiệu quả và phục vụ cộng đồng.
Nắm bắt xu hướng đó, Trường Đại học Thành Đô là một trong những cơ sở giáo dục đại học tiên phong tại Việt Nam triển khai hệ sinh thái giáo dục mở và khoa học mở.
Thông qua việc xây dựng Thư viện khoa học - giáo dục mở (OESR), phát triển các nguồn học liệu mở và xuất bản cuốn “Giáo dục và Khoa học mở: Cẩm nang hướng dẫn dành cho giảng viên và nhà nghiên cứu”, nhà trường từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa tri thức đến gần hơn với người học, giảng viên và cộng đồng nghiên cứu.
Sự phát triển mạnh mẽ của học tập trực tuyến, học tập kết hợp (Blended Learning), trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) và mô hình học tập suốt đời đang đặt ra yêu cầu mới đối với các trường đại học. Người học không chỉ cần tiếp cận tri thức nhanh hơn mà còn cần những nguồn học liệu cập nhật, linh hoạt và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động.
Trong bối cảnh đó, Tài nguyên giáo dục mở (Open Educational Resources - OER) trở thành một trong những nền tảng quan trọng của giáo dục đại học hiện đại.
Theo định nghĩa của UNESCO, tài nguyên giáo dục mở là các tài liệu phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu được phát hành theo giấy phép mở hoặc thuộc phạm vi công cộng, cho phép người dùng truy cập, sử dụng, điều chỉnh, tái sử dụng và chia sẻ hợp pháp.
Không đơn thuần là những bộ tài liệu miễn phí, OER góp phần tạo nên một môi trường giáo dục bình đẳng hơn, nơi mọi người học đều có cơ hội tiếp cận tri thức chất lượng mà không bị giới hạn bởi điều kiện kinh tế hay khoảng cách địa lý.
Trong nhiều năm, giáo trình in và các tài liệu thương mại vẫn là nguồn học liệu chủ yếu của giáo dục đại học. Tuy nhiên, mô hình này ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế.
Chi phí mua giáo trình ngày càng tăng khiến không ít sinh viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận đầy đủ học liệu ngay từ đầu học kỳ. Bên cạnh đó, tốc độ phát triển của khoa học, công nghệ và thị trường lao động khiến nhiều nội dung nhanh chóng trở nên lạc hậu, trong khi giáo trình in khó có thể cập nhật thường xuyên.
Đối với giảng viên, việc phụ thuộc vào một bộ giáo trình cố định cũng làm giảm tính linh hoạt trong thiết kế học phần và khó đáp ứng yêu cầu cá thể hóa người học.
Tài nguyên giáo dục mở mở ra một hướng tiếp cận khác. Giảng viên có thể lựa chọn, điều chỉnh, bổ sung hoặc kết hợp nhiều nguồn học liệu khác nhau để phù hợp với mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra và đặc điểm của từng nhóm sinh viên. Người học cũng được tiếp cận học liệu ngay từ ngày đầu tiên của học phần, tạo điều kiện học tập chủ động và bình đẳng hơn.
Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang tạo thêm động lực cho quá trình phát triển tài nguyên giáo dục mở.
Các công cụ AI có thể hỗ trợ giảng viên xây dựng học liệu, gợi ý câu hỏi thảo luận, thiết kế bài tập, xây dựng tiêu chí đánh giá, dịch tài liệu mở sang nhiều ngôn ngữ hoặc hỗ trợ mô tả hình ảnh nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người học.
Tuy nhiên, AI không thể thay thế vai trò chuyên môn của giảng viên. Chất lượng của tài nguyên giáo dục mở vẫn phụ thuộc vào năng lực học thuật, tư duy sư phạm và trách nhiệm của người biên soạn. Mọi nội dung do AI hỗ trợ tạo ra đều cần được kiểm chứng, bảo đảm tính chính xác, tuân thủ bản quyền và các nguyên tắc đạo đức học thuật.
Không dừng lại ở việc khuyến khích sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong giảng dạy, Trường Đại học Thành Đô đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái giáo dục mở và khoa học mở theo hướng đồng bộ, gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu và chuyển đổi số.
Một trong những dấu ấn nổi bật là Thư viện Khoa học - Giáo dục mở OESR. Đây là nền tảng số tập hợp các nguồn học liệu, tài liệu nghiên cứu, bài giảng, sách, khóa học và nhiều tài nguyên học thuật khác được tổ chức khoa học, giúp giảng viên, sinh viên và nhà nghiên cứu dễ dàng tìm kiếm, khai thác và tái sử dụng phục vụ học tập cũng như nghiên cứu.
Việc xây dựng OESR không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho cộng đồng học thuật của Trường Đại học Thành Đô mà còn góp phần lan tỏa tinh thần chia sẻ tri thức tới các cơ sở giáo dục, nhà nghiên cứu và người học trên phạm vi rộng hơn. Người dùng có thể truy cập Thư viện OESR tại đường link https://oesr.thanhdo.edu.vn/.
Song song với đó, Nhà trường đã biên soạn và xuất bản cuốn “Giáo dục và Khoa học mở: Cẩm nang hướng dẫn dành cho giảng viên và nhà nghiên cứu”. Cuốn sách cung cấp một hệ thống hướng dẫn toàn diện về giáo dục mở và khoa học mở, từ cách tìm kiếm, đánh giá, lựa chọn và sử dụng tài nguyên giáo dục mở, đến việc áp dụng giấy phép Creative Commons, khai thác sách giáo khoa mở, tích hợp các khóa học trực tuyến mở vào chương trình đào tạo và sử dụng hiệu quả các nguồn học liệu số phục vụ giảng dạy.
Đặc biệt, cuốn cẩm nang không chỉ giới thiệu lý thuyết mà còn đưa ra nhiều hướng dẫn thực hành, giúp giảng viên từng bước xây dựng học liệu mở phù hợp với chuẩn đầu ra, đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao trải nghiệm học tập cho sinh viên. Đây cũng là một trong những công trình tiêu biểu khẳng định định hướng phát triển giáo dục mở của Trường Đại học Thành Đô.
Cuốn sách cũng đã nhận được nhiều ghi nhận đáng chú ý ở cấp độ quốc tế. Năm 2025, cuốn cẩm nang lọt vào danh sách rút gọn của Open Education Awards for Excellence do hiệp hội Open Education Global (OEGlobal) tổ chức, ở hạng mục “What We Share”, được lựa chọn trong số 193 đề cử đến từ 42 quốc gia.
OEGlobal ghi nhận việc cuốn sách đã góp phần thúc đẩy thảo luận ở phạm vi quốc gia thông qua các hội thảo, khóa tập huấn và đã được tích hợp vào chương trình giảng dạy đại học.
Trước đó, năm 2024, cuốn sách cũng lọt Top 6 đề cử của EASE Awards ở hạng mục “Best EASE Initiative” – hạng mục dành cho các sáng kiến có tác động lớn tới cộng đồng trong năm.
Giáo dục mở không chỉ là việc cung cấp học liệu miễn phí mà còn là sự thay đổi trong tư duy quản trị tri thức của trường đại học. Khi tri thức được chia sẻ có trách nhiệm, được cập nhật liên tục và được cộng đồng cùng khai thác, giá trị của giáo dục sẽ được nhân lên nhiều lần.
Thông qua việc phát triển Thư viện Khoa học - Giáo dục mở OESR, xây dựng các nguồn tài nguyên học thuật mở và thúc đẩy nghiên cứu theo định hướng Khoa học mở, Trường Đại học Thành Đô đang từng bước hình thành một môi trường học thuật hiện đại, nơi người học, giảng viên và nhà nghiên cứu có thể cùng sáng tạo, cùng chia sẻ và cùng phát triển.
Trong chiến lược phát triển của nhà trường, giáo dục mở không chỉ là một giải pháp phục vụ chuyển đổi số mà còn là cam kết lâu dài nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và đóng góp tích cực vào hệ sinh thái giáo dục đại học Việt Nam.
Với những bước đi bài bản trong xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở và khoa học mở, Trường Đại học Thành Đô đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong việc lan tỏa tri thức, kết nối cộng đồng học thuật và kiến tạo một nền giáo dục đại học cởi mở, linh hoạt và hội nhập. Đây không chỉ là định hướng phát triển của một cơ sở giáo dục đại học mà còn là sự chung tay xây dựng một tương lai mà ở đó tri thức được chia sẻ rộng mở để phục vụ sự phát triển của xã hội.
