Ứng dụng công nghệ trong quản lý phổ cập giáo dục, xóa mù chữ

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ ở Phú Thọ đã có bước tiến mới khi ngành giáo dục khuyến khích các địa phương áp dụng phần mềm chuyên dụng.

Linh hoạt và vừa khuyến khích đổi mới

Năm 2025, Sở GD&ĐT Phú Thọ có văn bản gửi UBND các xã, phường về việc triển khai sử dụng phần mềm phổ cập giáo dục, xóa mù chữ do Công ty Cổ phần đầu tư phát triển và chuyển giao công nghệ Việt Nam (Viettec) cung cấp. Đây là phiên bản cài đặt riêng, hoạt động 24/7, được hỗ trợ kỹ thuật thường xuyên trong suốt quá trình sử dụng.

Điểm mới quan trọng là phần mềm này cho phép quản lý dữ liệu tập trung, liên tục và ít phụ thuộc vào tình trạng đường truyền của hệ thống chung. Với bản cài đặt riêng (client), các địa phương có thể chủ động truy cập, cập nhật số liệu bất cứ lúc nào. Điều này đặc biệt hữu ích trong các giai đoạn cao điểm điều tra, khi hàng nghìn tài khoản cùng đăng nhập vào hệ thống quốc gia, dễ gây tình trạng nghẽn mạng.

Ngoài ra, phần mềm còn tăng cường tính chính xác của dữ liệu. Thông tin nhập vào được kiểm tra, cảnh báo khi trùng lặp hoặc sai định dạng. Chức năng xuất báo cáo nhanh cũng giúp cán bộ xã, phường tiết kiệm thời gian, giảm đáng kể sai sót so với thao tác thủ công. Thay vì mất hàng giờ rà soát, nay chỉ cần vài cú nhấp chuột là có thể in ra biểu mẫu thống nhất.

Quan trọng hơn, với dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật đi kèm, các xã, phường sẽ không còn loay hoay khi gặp lỗi phần mềm. Đội ngũ chuyên trách của doanh nghiệp sẵn sàng tư vấn, xử lý sự cố, đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru. Đây là bước tiến lớn, giúp công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ dần tiệm cận mô hình quản lý hiện đại, chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, văn bản cũng khẳng định tinh thần “tự nguyện”. Các xã, phường căn cứ điều kiện thực tế để quyết định hợp tác với doanh nghiệp triển khai phần mềm cài đặt riêng. Đối với những đơn vị không sử dụng, vẫn tiếp tục dùng hệ thống quản lý phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của Bộ GD&ĐT theo quy định. Như vậy, giải pháp công nghệ được mở ra theo hướng linh hoạt, vừa khuyến khích đổi mới vừa đảm bảo không gây áp lực bắt buộc.

Những thách thức đặt ra trong chuyển đổi số công tác xóa mù chữ

Việc đưa công nghệ vào công tác quản lý phổ cập giáo dục, xóa mù chữ rõ ràng là xu thế tất yếu. Nhưng để phần mềm phát huy hiệu quả, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Trước hết là nguồn lực tài chính. Dù phần mềm mang lại lợi ích lớn, song chi phí triển khai, bảo trì và đào tạo nhân sự vẫn là gánh nặng với nhiều địa phương, đặc biệt là các xã miền núi, kinh tế còn khó khăn. Việc để các đơn vị tự nguyện hợp tác là hợp lý, nhưng cũng đồng nghĩa với việc có thể xảy ra tình trạng “nơi có, nơi không”, dẫn đến sự thiếu đồng bộ.

Thứ hai là năng lực cán bộ sử dụng phần mềm. Không ít giáo viên, cán bộ cơ sở chưa thành thạo công nghệ, còn lúng túng với thao tác trên máy tính. Nếu không được tập huấn kỹ lưỡng, việc nhập sai dữ liệu, bỏ sót thông tin hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, chuyển đổi số phải song hành với nâng cao kỹ năng công nghệ cho đội ngũ trực tiếp thực hiện.

Một vấn đề khác là tính liên thông dữ liệu. Trong khi phần mềm cài đặt riêng giúp địa phương chủ động hơn, thì hệ thống quản lý phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của Bộ vẫn là chuẩn bắt buộc để công nhận chuẩn toàn quốc. Do đó, việc đảm bảo số liệu giữa hai hệ thống đồng bộ, không mâu thuẫn, là yêu cầu bắt buộc. Nếu không có cơ chế kết nối, nguy cơ “chồng chéo dữ liệu” sẽ ảnh hưởng đến tính khách quan của công tác công nhận chuẩn.

Ngoài ra, yếu tố bảo mật thông tin cũng được đặt ra. Dữ liệu phổ cập giáo dục, xóa mù chữ chứa thông tin cá nhân của hàng trăm nghìn người dân, từ trẻ em đến người lớn. Việc lưu trữ, xử lý, chia sẻ thông tin cần tuân thủ chặt chẽ các quy định về an toàn dữ liệu. Đây là trách nhiệm không chỉ của doanh nghiệp cung cấp phần mềm mà còn của cả hệ thống chính quyền cơ sở.

Tuy còn nhiều thách thức, song việc thí điểm phần mềm phổ cập giáo dục, xóa mù chữ ở Phú Thọ là tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm đưa công nghệ vào mọi lĩnh vực quản lý giáo dục. Quan trọng hơn, nó mở ra cơ hội để địa phương vừa duy trì, vừa nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ không chỉ đạt chuẩn mà còn đảm bảo tính thực chất, bền vững.