Gửi bình luận
Những video dọc với thời lượng ngắn đang thay đổi cách nhiều người tiếp cận thông tin, đồng thời khiến việc duy trì sự tập trung với các nội dung dài trở nên khó khăn hơn.
Xem video dọc trở thành thói quen
Mở điện thoại để “xem tí TikTok”, nhưng khi nhìn đồng hồ đã hàng giờ trôi qua, với nhiều người, điều này đã trở thành một phần trong nhịp sinh hoạt thường nhật.
Ngô Trung (22 tuổi) thừa nhận anh dành khoảng 6 tiếng mỗi ngày cho các nền tảng video dọc.
“Video đúng gu xuất hiện liên tục. Đi ăn, đi tắm hay đợi xe buýt cũng phải tranh thủ mở điện thoại lướt. Nhiều hôm hứa ngủ sớm nhưng cứ xem mãi đến 4 giờ sáng mới chịu ngủ”, Trung kể.
Thói quen lướt xem các video dọc với thời lượng ngắn kéo dài nhiều giờ mỗi ngày đã trở thành một phần trong nhịp sinh hoạt của không ít người (Ảnh minh họa: Đoàn Thủy).
Vài năm trước, Trung có thể dành tới 4 tiếng mỗi ngày để xem vlog trên YouTube hoặc “cày” những bộ phim được trình chiếu theo khung hình ngang.
Hiện nay, ngay cả khi nội dung hợp sở thích, anh cũng khó duy trì sự tập trung như trước. Thay vì theo dõi một bộ phim dài trên màn hình ngang, Trung lựa chọn xem các bộ phim ngắn được sản xuất theo chiều dọc.
Mỗi tập phim định dạng này thường chỉ kéo dài khoảng 3 đến 5 phút, phù hợp với màn hình điện thoại và được nối tiếp thành nhiều phần.
Tương tự như Trung, Huyền Mai (22 tuổi) cho biết mỗi ngày cô dành khoảng 7 tiếng để xem video nội dung dọc trên các nền tảng mạng xã hội. Những ngày nghỉ, con số này có thể lên tới gần 10 tiếng.
Theo Mai, sức hấp dẫn của video không chỉ nằm ở nội dung ngắn mà còn ở sự thuận tiện. Cô thường cầm điện thoại theo chiều dọc khi đang nằm nên có thể mở ứng dụng và xem ngay mà không cần điều chỉnh tư thế hay xoay màn hình.
Xu hướng “xoay dọc” của Internet
Theo báo cáo Digital 2026 của DataReportal, đến cuối năm 2025, có 96,9% người dùng Internet tại Việt Nam truy cập mạng bằng điện thoại di động. Sự phổ biến của điện thoại thông minh đã góp phần đưa video dọc trở thành định dạng quen thuộc trên nhiều nền tảng.
Báo cáo cũng cho thấy người Việt dành trung bình hơn 12 giờ 40 phút mỗi tuần để xem video trực tuyến. Trong đó, video ngắn, chủ yếu ở định dạng dọc, chiếm hơn 7 giờ, tương đương hơn một nửa tổng thời gian xem video.
TikTok hiện là nền tảng mạng xã hội có thời lượng sử dụng cao nhất tại Việt Nam. Tính riêng người dùng Android, mỗi người dành gần hai giờ mỗi ngày cho ứng dụng này.
Dù không phải nền tảng đầu tiên sử dụng video dọc, TikTok là dịch vụ đưa định dạng này trở thành xu hướng chủ đạo nhờ kết hợp video toàn màn hình với thuật toán đề xuất nội dung.
Thay vì phụ thuộc vào danh sách tài khoản theo dõi, hệ thống liên tục phân phối các video được dự đoán phù hợp với sở thích của từng người dùng, tạo nên trải nghiệm cuộn xem gần như không có điểm dừng.
Sau đó, hàng loạt nền tảng như Instagram, YouTube hay Facebook đều phát triển các tính năng tương tự. Mô hình phân phối nội dung dựa trên thuật toán, thay vì mạng lưới bạn bè hoặc người theo dõi, cũng dần trở thành xu hướng phổ biến trong ngành công nghệ.
Theo nghiên cứu tổng quan đăng trên tạp chí Frontiers in Psychology năm 2025, tổng hợp 28 công trình khoa học, sức hút của video ngắn không chỉ đến từ thời lượng ngắn mà còn từ cơ chế đề xuất được cá nhân hóa, khả năng cuộn liên tục và việc liên tiếp cung cấp nội dung phù hợp với sở thích của người xem.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận việc sử dụng quá nhiều các nền tảng video ngắn có liên hệ với tình trạng xao nhãng, quản lý thời gian kém, rối loạn giấc ngủ, đồng thời đi kèm nguy cơ gia tăng căng thẳng, lo âu, trầm cảm, cảm giác cô đơn và suy giảm khả năng tự kiểm soát.
Sự phổ biến của video dọc không đồng nghĩa người dùng chỉ còn lựa chọn những nội dung kéo dài vài chục giây. Bên cạnh xu hướng xem nhanh, một số người cho biết họ chủ động tìm đến những nội dung dài hơn nhằm lấy lại khả năng tập trung sau thời gian quen với nhịp xem liên tục trên các nền tảng mạng xã hội.
Theo nhiều người dùng, vấn đề không nằm ở định dạng video dọc hay ngang, mà là cách nội dung được xây dựng
Những câu chuyện được kể mạch lạc, có chiều sâu, không bị đẩy theo nhịp cắt dựng quá dồn dập vẫn có thể thu hút người xem, bất kể được thể hiện dưới dạng video dọc hay ngang.
