Ngoài vai trò sản sinh ra tri thức, kết quả đổi mới sáng tạo, các trường đại học còn là nơi lan tỏa các giá trị này ra cộng đồng.

Tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Đông Dương - tiền thân của Đại học Quốc gia Hà Nội (ngày 16/5) vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu, trong đó đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung thực hiện tốt 7 nhiệm vụ trọng tâm.
Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã truyền cảm hứng và có sức lan tỏa lớn trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam về sứ mệnh của các cơ sở giáo dục đại học đối với sự phát triển của đất nước.
Từ bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, PGS.TS Trương Ngọc Kiểm - Giám đốc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo (Đại học Quốc gia Hà Nội) đặc biệt tâm đắc ý kiến chỉ đạo, giao nhiệm vụ Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành đại học "tinh hoa", đầu tàu trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, góp phần quan trọng đưa kinh tế Việt Nam tăng trưởng hai con số.
Ông cảm nhận, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ định hướng nhiệm vụ cho Đại học Quốc gia Hà Nội, mà còn có ý nghĩa truyền cảm hứng và lan tỏa lớn trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Theo PGS.TS Trương Ngọc Kiểm, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là một trong những trọng tâm trong kỷ nguyên mới.
Với vai trò là đại học hàng đầu, cùng với các đại học khác, ngoài sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, Đại học Quốc gia Hà Nội còn mang sứ mệnh là trung tâm kết nối, chuyển đổi tri thức, đưa sáng tạo, tri thức từ trường đại học vào ứng dụng thực tế.
Đại học Quốc gia Hà Nội là trung tâm trong mối quan hệ giữa nhà trường, nhà nước và doanh nghiệp để các kết quả của hoạt động sáng tạo, khoa học công nghệ trong trường đại học được chuyển tải thành giá trị, các sản phẩm thực tiễn ứng dụng trong hoạt động phát triển kinh tế xã hội cho Thủ đô và đất nước.
PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cho biết, sau phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đã có chỉ đạo ngay về xây dựng chương trình hành động của để thực hiện các yêu cầu, chỉ đạo và nhiệm vụ nêu trên.

Đối với Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, PGS.TS Trương Ngọc Kiểm xác định có hai việc cần làm ngay: Thứ nhất, nhanh chóng rà soát hệ thống, kết quả hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia Hà Nội, các đơn vị thành viên trực thuộc trong nhiều năm qua. Trên cơ sở đó đánh giá, thúc đẩy kết nối hợp tác, đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào phục vụ ngay địa phương, doanh nghiệp.
PGS.TS Trương Ngọc Kiểm nhận định, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp đều cần các kết quả khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, dù chúng ta có nhiều giải pháp để thúc đẩy mối quan hệ “ba nhà”: nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp nhưng vẫn chưa được tạo thành động lực mạnh mẽ cho sự kết nối này.
Thứ hai, với vai trò là đơn vị đầu mối trong các hoạt động đổi mới sáng tạo, Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo có nhiệm vụ kết nối các đối tác trong và ngoài nước của Đại học Quốc gia Hà Nội, kết nối với địa phương, doanh nghiệp để đưa các sản phẩm của nhà khoa học, giảng viên phục vụ cho sự phát triển của địa phương và sự phát triển của doanh nghiệp.
PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cũng bày tỏ tâm đắc khi trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Tri thức đại học không thể chỉ dừng lại trong giảng đường, phòng thí nghiệm hay các công bố khoa học mà phải được chuyển hóa thành chính sách tốt hơn, công nghệ hữu ích hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, địa phương phát triển hơn và cuộc sống người dân tốt đẹp hơn”.
Ông nhìn nhận, thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước rất rõ ràng. Trong phát triển nền kinh tế tri thức, các trường đại học thực sự phải đóng vai trò trung tâm. Các trường đại học ngoài vai trò là sản sinh ra tri thức, các kết quả đổi mới sáng tạo, còn phải là nơi lan tỏa các giá trị này ra cộng đồng.
PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cho rằng, nếu các đề tài, kết quả nghiên cứu chỉ dừng lại ở trên giảng đường, phục vụ cho đào tạo, không chuyển hóa thành sản phẩm hàng hóa phục vụ người dân, không chuyển tải thành các giá trị phục vụ thực tế thì sẽ không thể nhân lên giá trị.
Trên thế giới, các sản phẩm khởi nghiệp, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến công nghệ thông tin, IoT, AI, các nghiên cứu từ trường đại học khi được thương mại hóa đã tăng giá trị rất nhiều lần.
Do vậy, nếu như kết quả nghiên cứu từ trường đại học được thương mại hóa, được chuyển giao và được áp dụng vào thực tế với sự tham gia một cách chủ động của doanh nghiệp, thì sẽ tạo ra một động lực rất lớn cho sự phát triển quốc gia.
Trong bối cảnh đất nước đang phát triển, nguồn lực còn hạn chế, đầu tư cho các lĩnh vực nào cũng đều quan trọng, không thể nói cái nào hơn cái nào. Tuy nhiên, PGS.TS Trương Ngọc Kiểm cho rằng, việc đầu tư vươn cao cho các nhóm nghiên cứu mạnh và nhà khoa học xuất sắc rất quan trọng.

PGS.TS Trương Ngọc Kiểm đề xuất, giai đoạn tới, có thể tập trung vào một số lĩnh vực công nghệ chiến lược, trọng điểm. Đầu tư vươn cao cho các nhà khoa học để thu hút các nhà khoa học xuất sắc, các chuyên gia nước ngoài về Việt Nam công tác và đóng góp; đồng thời đầu tư vươn cao cho các nhà khoa học, các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước để phát huy được trí tuệ, tiềm năng, lợi thế của các thầy các cô trong việc tham gia vào giải quyết bài toán lớn, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực, thực sự trở thành một cái yếu tố then chốt phát triển quốc gia.